atopowe zapalenie skóry z towarzyszącym nadkażeniem
Wskazanie

Atopowe zapalenie skóry (AZS) z towarzyszącym nadkażeniem to przewlekła, nawrotowa dermatoza zapalna, w której dochodzi do wtórnej infekcji bakteryjnej, wirusowej lub grzybiczej zmian skórnych. Najczęstszym patogenem powodującym nadkażenia w AZS jest Staphylococcus aureus, który kolonizuje skórę u ponad 90% pacjentów z tym schorzeniem. Nadkażenia znacząco pogarszają przebieg choroby podstawowej, nasilają świąd i stan zapalny oraz utrudniają kontrolę objawów.

Leczenie AZS z nadkażeniem wymaga dwutorowego podejścia: terapii podstawowej choroby atopowej oraz zwalczania infekcji. W przypadku nadkażenia bakteryjnego stosuje się miejscowe antybiotyki jak mupirocyna (Bactroban, Mupirox) lub kwas fusydowy (Fucidin). Przy rozległych zmianach konieczne może być zastosowanie antybiotyków ogólnoustrojowych, np. cefalosporyn I generacji (Keflex, Zinnat) lub makrolidów (Sumamed, Azimycin). W terapii podstawowej AZS stosuje się miejscowe glikokortykosteroidy (Cutivate, Elocom, Dermovate), inhibitory kalcyneuryny (Protopic, Elidel) oraz emolienty (Emolium, Atoderm, Xeracalm, Lipikar).

W przypadku podejrzenia nadkażenia wirusowego (np. Herpes simplex) stosuje się acyklowir (Zovirax, Hascovir) lub walacyklowir (Valtrex). Przy nadkażeniach grzybiczych skuteczne są leki przeciwgrzybicze, np. pochodne imidazolowe (Clotrimazolum, Travocort) lub terbinafina (Lamisil).

Największą trudnością w leczeniu AZS z nadkażeniem jest przerwanie błędnego koła zaostrzeń. Uszkodzona bariera naskórkowa sprzyja kolonizacji patogenami, które z kolei nasilają stan zapalny i świąd, prowadząc do drapania i dalszego uszkodzenia bariery skórnej. Wyzwaniem jest także prawidłowa identyfikacja czynnika infekcyjnego oraz dobór odpowiedniej terapii przeciwdrobnoustrojowej, która nie będzie dodatkowo podrażniała zmienionej chorobowo skóry. U pacjentów z nawracającymi nadkażeniami konieczne może być wprowadzenie profilaktyki przeciwbakteryjnej w postaci okresowych kąpieli z dodatkiem środków antyseptycznych (np. preparaty chlorheksydyny).

Edukacja pacjenta odgrywa kluczową rolę w zapobieganiu nadkażeniom – obejmuje naukę prawidłowej pielęgnacji skóry atopowej, unikanie czynników zaostrzających oraz wczesne rozpoznawanie objawów infekcji. W przypadkach opornych na leczenie standardowe stosuje się nowoczesne terapie biologiczne jak dupilumab (Dupixent).