atonia jelit
Wskazanie

Atonia jelit to stan patologiczny charakteryzujący się brakiem lub znacznym osłabieniem perystaltyki przewodu pokarmowego, co prowadzi do zaburzeń pasażu treści pokarmowej. Najczęściej występuje jako powikłanie pooperacyjne, szczególnie po zabiegach w obrębie jamy brzusznej, ale może również towarzyszyć stanom zapalnym otrzewnej, niedrożności mechanicznej jelit, zakażeniom ogólnoustrojowym czy być skutkiem ubocznym stosowania niektórych leków (np. opioidów).

W leczeniu atonii jelit stosuje się przede wszystkim prokinetyki, czyli leki zwiększające motorykę przewodu pokarmowego. W Polsce dostępne są preparaty zawierające metoklopramid (Metoclopramidum WZF, Pramidin), itopryd (Zirid, Prokit), cyzapryd (w ograniczonym zakresie ze względu na działania niepożądane), prukalopryd (Resolor) oraz preparaty neostygminy (Prostigmin). W cięższych przypadkach pomocne mogą być również leki cholinergiczne jak neostygmina (Polstigminum) czy pilokarpina oraz preparaty zawierające wyciągi z roślin (np. Prohepar, Iberogast).

Wśród największych trudności w leczeniu atonii jelit należy wymienić możliwość rozwinięcia się niedrożności porażennej, która stanowi stan zagrożenia życia. Problemem jest również różnicowanie z niedrożnością mechaniczną, która wymaga odmiennego postępowania. Leczenie atonii jelit często wymaga kompleksowego podejścia, łączącego farmakoterapię z wczesną mobilizacją pacjenta, odpowiednią dietą oraz niekiedy interwencją chirurgiczną. Wyzwaniem jest również zapobieganie nawrotom atonii, szczególnie u pacjentów z przewlekłymi schorzeniami przewodu pokarmowego.

W skrajnych przypadkach, gdy farmakoterapia zawodzi, może być konieczne zastosowanie żywienia pozajelitowego lub zabiegów odbarczających treść jelitową, takich jak założenie sondy nosowo-żołądkowej czy drenaż jelitowy. Istotną rolę odgrywa również profilaktyka atonii, szczególnie u pacjentów poddawanych planowym zabiegom chirurgicznym, poprzez stosowanie protokołów ERAS (Enhanced Recovery After Surgery) obejmujących m.in. wczesne uruchamianie pacjenta i wczesne włączanie doustnego żywienia.