Przedawkowanie
Zofenopryl

Przedawkowanie zofenoprylu

Zofenopryl, substancja czynna zawarta w produktach leczniczych Zofenil 7,5, Zofenil 30 oraz Zofenil Plus (w połączeniu z hydrochlorotiazydem), może w przypadku przedawkowania prowadzić do poważnych zaburzeń zdrowotnych wymagających natychmiastowej interwencji medycznej. Przedawkowanie inhibitorów ACE, do których należy zofenopryl, stanowi stan nagły wymagający hospitalizacji.^{1 2}

Objawy przedawkowania

Przedawkowanie zofenoprylu charakteryzuje się wystąpieniem szeregu objawów związanych głównie z nadmiernym działaniem hipotensyjnym oraz zaburzeniami funkcji układu sercowo-naczyniowego i nerek. Do najważniejszych objawów klinicznych należą:^{3 4 5}

W przypadku preparatu złożonego Zofenil Plus, zawierającego dodatkowo hydrochlorotiazyd, mogą pojawić się dodatkowe objawy związane z przedawkowaniem diuretyku tiazydowego, takie jak: nudności, senność, odwodnienie, skurcze mięśni oraz nasilenie zaburzeń rytmu serca, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu glikozydów naparstnicy lub niektórych leków przeciwarytmicznych.⁶

Postępowanie w przedawkowaniu

Leczenie przedawkowania zofenoprylu ma charakter objawowy i podtrzymujący. Strategia terapeutyczna powinna być dostosowana do rodzaju i nasilenia występujących objawów.^{7 8}

Zalecenia ogólne

• Hospitalizacja – pacjent wymaga ścisłej obserwacji szpitalnej, najlepiej w warunkach oddziału intensywnej terapii
• Monitorowanie – zaleca się częste oznaczanie stężenia elektrolitów i kreatyniny w osoczu
• Eliminacja leku – w przypadku szybkiego zgłoszenia się do szpitala po przedawkowaniu można zastosować płukanie żołądka, podawanie środków adsorbujących i siarczanu sodu

^{9 10}

Postępowanie w ciężkiej hipotonii

W przypadku wystąpienia znacznego obniżenia ciśnienia tętniczego, należy zastosować następujące interwencje:¹¹

• Ułożenie pacjenta w pozycji na plecach z uniesionymi nogami (pozycja Trendelenburga)
• Zwiększenie objętości krwi krążącej poprzez podaż płynów dożylnych
• Rozważenie leczenia angiotensyną II jako środkiem wazopresyjnym

¹²

Leczenie bradykardii

Przy znacznym zwolnieniu czynności serca i objawach nadmiernego pobudzenia nerwu błędnego, zaleca się:¹³

• Podawanie atropiny dożylnie
• W przypadku braku odpowiedzi na leczenie farmakologiczne – zastosowanie elektrostymulacji serca

¹⁴

Hemodializa

Inhibitory ACE, w tym zofenopryl, mogą być eliminowane z organizmu podczas hemodializy. Należy jednak pamiętać o ograniczeniach tej metody:¹⁵

• Należy unikać stosowania wysokoprzepływowych błon dializacyjnych z poliakronitrylu
• Hemodializa może być rozważana w przypadkach ciężkiego przedawkowania z objawami niewydolności nerek

¹⁶

Szczególne uwagi przy przedawkowaniu Zofenil Plus

W przypadku przedawkowania preparatu Zofenil Plus, zawierającego oprócz zofenoprylu również hydrochlorotiazyd, należy zwrócić uwagę na specyficzne zaburzenia związane z komponentem tiazydowym:¹⁷

• Nadmierna diureza prowadząca do odwodnienia
• Hipokaliemia mogąca powodować skurcze mięśni
• Hipochloremia jako część zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej
• Ryzyko nasilenia zaburzeń rytmu serca związanych z jednoczesnym podawaniem glikozydów naparstnicy lub leków przeciwarytmicznych w przypadku hipokaliemii

¹⁸

Leczenie przedawkowania Zofenil Plus powinno obejmować zarówno postępowanie ukierunkowane na składnik zofenoprylu, jak i przeciwdziałanie skutkom nadmiernej diurezy i zaburzeń elektrolitowych spowodowanych hydrochlorotiazydem, ze szczególnym uwzględnieniem suplementacji potasu w przypadku hipokaliemii.¹⁹

Rokowanie i monitorowanie

Rokowanie w przypadku przedawkowania zofenoprylu zależy od szybkości wdrożenia odpowiedniego leczenia, nasilenia objawów oraz potencjalnych powikłań narządowych. Kluczowe znaczenie ma monitorowanie parametrów życiowych, funkcji nerek oraz równowagi elektrolitowej.^{20 21}

Regularne oznaczanie stężenia elektrolitów (szczególnie potasu, sodu, chloru) oraz kreatyniny w osoczu pozwala na wczesne wykrycie zaburzeń równowagi wodno-elektrolitowej oraz ocenę funkcji nerek. Monitorowanie pacjenta powinno być kontynuowane do czasu normalizacji wszystkich parametrów oraz ustąpienia objawów przedawkowania.^{22 23}