Przeciwwskazania stosowania
Wyciąg płynny z pędów sosny

Przeciwwskazania stosowania wyciągu płynnego z pędów sosny

Wyciąg płynny z pędów sosny (Pini turiones extractum fluidum) jest substancją aktywną stosowaną w preparatach o działaniu wykrztuśnym i łagodzącym kaszel. Jednakże istnieją określone sytuacje kliniczne, w których stosowanie tej substancji jest przeciwwskazane. Prawidłowe rozpoznanie przeciwwskazań ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa pacjentów. ¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania wyciągu płynnego z pędów sosny jest nadwrażliwość na tę substancję. W przypadku preparatów złożonych, takich jak Syrop z sosny i kopru włoskiego Ziołowa Tradycja, przeciwwskazaniem jest również nadwrażliwość na pozostałe składniki aktywne lub pomocnicze zawarte w preparacie. ²

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z nadwrażliwością na rośliny z rodziny selerowatych (Apiaceae, dawniej Umbelliferae), takie jak anyż, kminek, seler, kolendra czy koper ogrodowy oraz na anetol. W przypadku preparatów zawierających wyciąg z pędów sosny w połączeniu z nalewką z owocu kopru włoskiego, ryzyko reakcji nadwrażliwości jest zwiększone u pacjentów z alergią na wymienione rośliny. ³

Choroby układu oddechowego

Wyciąg płynny z pędów sosny jest przeciwwskazany u pacjentów z określonymi schorzeniami układu oddechowego. Do głównych przeciwwskazań w tej grupie należą:

• Astma oskrzelowa – stosowanie preparatów zawierających wyciąg z pędów sosny może nasilać objawy astmy i prowadzić do zaostrzenia choroby
• Ostra niewydolność oddechowa – ze względu na potencjalne działanie drażniące na drogi oddechowe

⁴

Choroby wątroby

Przeciwwskazaniem do stosowania wyciągu płynnego z pędów sosny są również choroby wątroby. U pacjentów z zaburzeniami funkcji wątroby metabolizm składników preparatu może być upośledzony, co może prowadzić do kumulacji substancji aktywnych lub ich metabolitów i zwiększonego ryzyka działań niepożądanych. ⁵

Przeciwwskazania związane z substancjami pomocniczymi

W preparatach zawierających wyciąg płynny z pędów sosny często występują substancje pomocnicze, które mogą stanowić dodatkowe przeciwwskazania u niektórych grup pacjentów. W przypadku Syropu z sosny i kopru włoskiego Ziołowa Tradycja należy zwrócić uwagę na:

• Etanol – produkt zawiera nie więcej niż 5,6% m/m tj. 9,1% V/V etanolu, co odpowiada do 0,4 g etanolu w 5 ml syropu
• Sacharoza – 5 ml syropu zawiera 3 g sacharozy

⁶

Zawartość etanolu może stanowić przeciwwskazanie u pacjentów z chorobą alkoholową, uszkodzeniem wątroby, padaczką, chorobami ośrodkowego układu nerwowego, u kobiet w ciąży i karmiących piersią oraz u dzieci. Z kolei wysoka zawartość sacharozy może być przeciwwskazaniem u pacjentów z cukrzycą, nietolerancją fruktozy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy. ⁷

Kiedy odradzić pacjentowi stosowanie wyciągu płynnego z pędów sosny?

Ostrożność u pacjentów z chorobami układu oddechowego

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami, jak astma oskrzelowa czy ostra niewydolność oddechowa, należy zachować szczególną ostrożność i rozważyć odradzenie stosowania wyciągu z pędów sosny pacjentom z przewlekłymi schorzeniami układu oddechowego, takimi jak przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) czy rozstrzenia oskrzeli. Składniki olejku sosnowego mogą działać drażniąco na błonę śluzową dróg oddechowych, co może nasilać objawy tych chorób. ⁸

Pacjenci z reakcjami alergicznymi w wywiadzie

U pacjentów z wywiadem reakcji alergicznych, szczególnie na produkty roślinne, stosowanie wyciągu płynnego z pędów sosny powinno być odradzane. Dotyczy to zwłaszcza osób z reakcjami krzyżowymi na rośliny z rodziny selerowatych oraz osoby uczulone na terpeny zawarte w olejkach eterycznych. ⁹

Zaburzenia czynności wątroby

Oprócz bezwzględnego przeciwwskazania u pacjentów z chorobą wątroby, należy odradzić stosowanie wyciągu z pędów sosny osobom z podwyższonymi parametrami funkcji wątroby, nawet jeśli nie zostały one zdiagnozowane jako choroba wątroby. Dotyczy to pacjentów z podwyższonym poziomem enzymów wątrobowych w badaniach laboratoryjnych, a także osób przyjmujących leki potencjalnie hepatotoksyczne. ¹⁰

Szczególne grupy pacjentów

Ze względu na zawartość etanolu w wyciągu płynnym z pędów sosny (ekstrahent: etanol 85% V/V), należy odradzić stosowanie preparatów zawierających tę substancję następującym grupom pacjentów:

• Kobiety w ciąży i karmiące piersią
• Pacjenci z uzależnieniem od alkoholu
• Pacjenci z chorobami neurologicznymi i psychiatrycznymi
• Pacjenci przyjmujący leki wchodzące w interakcje z alkoholem
• Pacjenci, którzy prowadzą pojazdy mechaniczne lub obsługują urządzenia mechaniczne

¹¹

Pacjenci z zaburzeniami metabolizmu węglowodanów

Preparaty zawierające wyciąg płynny z pędów sosny często występują w postaci syropów o wysokiej zawartości sacharozy. W przypadku Syropu z sosny i kopru włoskiego Ziołowa Tradycja, 5 ml syropu zawiera 3 g sacharozy. Należy odradzić stosowanie tego typu preparatów u następujących pacjentów:

• Pacjenci z cukrzycą – ze względu na wpływ na poziom glukozy we krwi
• Pacjenci z nietolerancją fruktozy
• Pacjenci z zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy
• Pacjenci na diecie z ograniczeniem węglowodanów

¹²

Należy zwrócić szczególną uwagę na ilość sacharozy w preparacie i potencjalne konsekwencje jej regularnego przyjmowania przez pacjentów ze wspomnianymi zaburzeniami metabolicznymi. ¹³