Przedawkowanie
Sacharoza

Sacharoza, będąca disacharydem złożonym z glukozy i fruktozy, jest powszechnie stosowaną substancją pomocniczą w preparatach leczniczych, pełniącą funkcje korygujące smak oraz konserwujące. W preparacie Noverban (syrop) 5 ml zawiera około 3,8 g sacharozy, natomiast w tabletkach Soligamma z witaminą D3 zawartość sacharozy wynosi od 8,75 mg (5 000 IU) do 35 mg (20 000 IU), a w Vitamin D3 Sandoz od 1 mg (500 IU) do 2 mg (1 000 IU). Przedawkowanie sacharozy jako substancji pomocniczej nie jest bezpośrednio opisane w charakterystykach produktów, jednak nadmierne spożycie może prowadzić do zaburzeń metabolicznych, zwłaszcza u pacjentów z cukrzycą, nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy, niedoborem sacharazy-izomaltazy, skłonnością do kamicy nerkowej oraz u dzieci i niemowląt. W przypadku jednoczesnego stosowania z witaminą D3, nadmiar sacharozy może teoretycznie nasilać ryzyko hiperkalcemii i hiperfosfatemii, manifestujących się objawami takimi jak jadłowstręt, nudności, wymioty, zaparcia, wielomocz, zmęczenie, bóle głowy, senność i zawroty głowy.

  1. Przedawkowanie sacharozy
    1. Występowanie sacharozy w lekach
    2. Przedawkowanie sacharozy i jego konsekwencje
    3. Szczególne grupy ryzyka
  2. Objawy przedawkowania sacharozy
  3. Tabela objawów przedawkowania sacharozy
  4. Postępowanie w przypadku przedawkowania
    1. Monitorowanie pacjenta
    2. Szczególna uwaga dotycząca pacjentów pediatrycznych
    3. Kolejne rozdziały

Przedawkowanie sacharozy

Sacharoza to powszechnie stosowana substancja pomocnicza w wielu preparatach leczniczych. Jest ona disacharydem składającym się z glukozy i fruktozy, pełniącym w produktach leczniczych funkcje korygujące smak oraz konserwujące. W kontekście bezpieczeństwa farmakoterapii istotne jest omówienie potencjalnych zagrożeń związanych z przedawkowaniem tej substancji.1

Występowanie sacharozy w lekach

Sacharoza znajduje się w wielu produktach leczniczych, zarówno w postaci stałej, jak i płynnej. W preparacie Noverban w postaci syropu, 5 ml zawiera około 3,8 g sacharozy.2 W tabletach powlekanych Soligamma zawierających witaminę D3, w zależności od dawki, zawartość sacharozy wynosi:
– 8,75 mg w tabletce 5 000 IU
– 17,50 mg w tabletce 10 000 IU
– 35,00 mg w tabletce 20 000 IU3

W przypadku produktu Vitamin D3 Sandoz, zawartość sacharozy wynosi:
– 1 mg w tabletce 500 IU
– 2 mg w tabletce 1000 IU4

Przedawkowanie sacharozy i jego konsekwencje

W charakterystyce produktu leczniczego Noverban nie opisano przypadków przedawkowania sacharozy jako substancji pomocniczej.5 Jednakże nadmierna podaż sacharozy może prowadzić do szeregu zaburzeń metabolicznych, zwłaszcza u pacjentów z określonymi schorzeniami lub predyspozycjami genetycznymi.

Przedawkowanie sacharozy może teoretycznie przyczynić się do hiperkalcemii i hiperfosfatemii w przypadku jednoczesnego stosowania z witaminą D3, szczególnie jeśli leki zawierające sacharozę są przyjmowane w dużych ilościach. Hiperkalcemia może dawać takie objawy jak: jadłowstręt, apatia, nudności, wymioty, zaparcie lub biegunka, wielomocz, zmęczenie, ból głowy, nadmierne pragnienie, senność i zawroty głowy.6

W przypadku preparatów zawierających witaminę D3, sacharoza jako substancja pomocnicza nie jest bezpośrednio związana z objawami przedawkowania, które przypisuje się głównie samej witaminie D3.7

Szczególne grupy ryzyka

Szczególną ostrożność przy stosowaniu leków zawierających sacharozę należy zachować u następujących grup pacjentów:

Objawy przedawkowania sacharozy

Bezpośrednie objawy przedawkowania sacharozy jako składnika leków nie są szczegółowo opisane w charakterystykach produktów leczniczych. Jednak, w kontekście leków zawierających witaminę D3, u pacjentów przyjmujących duże ilości produktów z sacharozą mogą wystąpić następujące objawy wynikające z zaburzeń metabolicznych:9

  • Zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka w początkowej fazie, a następnie zaparcia)
  • Zmniejszenie apetytu
  • Zmęczenie i osłabienie
  • Bóle głowy
  • Bóle mięśniowe i stawowe
  • Zwiększone pragnienie i wielomocz
  • Senność i zawroty głowy10

W cięższych przypadkach, szczególnie przy przewlekłym przyjmowaniu dużych ilości produktów zawierających sacharozę i witaminę D3, mogą wystąpić:11

  • Podwyższone stężenie metabolitów witaminy D w surowicy
  • Zaburzenia rytmu serca
  • Tworzenie kamieni nerkowych
  • Wapnica nerek
  • Niewydolność nerek
  • Zwapnienie tkanek miękkich
  • Zmiany w zapisie EKG
  • Zapalenie trzustki12

W skrajnie rzadkich przypadkach donoszono o śmiertelnych przypadkach hiperkalcemii związanej z przedawkowaniem witaminy D3, choć nie ma bezpośrednich danych o takim wpływie samej sacharozy.13

Tabela objawów przedawkowania sacharozy

Objaw Opis objawu Nasilenie Dawka (jeśli podana)
Nudności i wymioty Początkowo może wystąpić dyskomfort w jamie brzusznej, uczucie mdłości, a następnie wymioty Wczesne objawy, często we wczesnych etapach przedawkowania Nie określono
Zaburzenia rytmu wypróżnień Biegunka w początkowej fazie, a następnie zaparcia Stopniowa progresja od biegunki do zaparć Nie określono
Jadłowstręt Utrata apetytu, zmniejszenie przyjmowania pokarmów Umiarkowane do ciężkiego Nie określono
Zmęczenie Ogólne osłabienie, brak energii, uczucie przewlekłego zmęczenia Umiarkowane do ciężkiego Nie określono
Ból głowy Bóle o różnym nasileniu i lokalizacji Łagodne do umiarkowanego Nie określono
Bóle mięśniowo-stawowe Bóle mięśni i stawów, osłabienie mięśniowe Umiarkowane Nie określono
Poliuria Zwiększone wydalanie moczu Umiarkowane do ciężkiego Nie określono
Wzmożone pragnienie Uczucie nadmiernego pragnienia, wzmożonej potrzeby przyjmowania płynów Umiarkowane do ciężkiego Nie określono
Zawroty głowy i senność Uczucie wirowania, niestabilności, nadmierna senność Łagodne do umiarkowanego Nie określono
Kamienie nerkowe Tworzenie się złogów w układzie moczowym Ciężkie (powikłanie długotrwałe) Nie określono
Wapnica nerek Odkładanie się złogów wapniowych w tkance nerkowej Ciężkie (powikłanie długotrwałe) Nie określono
Zaburzenia rytmu serca Nieprawidłowości w zapisie EKG, arytmie Ciężkie Nie określono
Zapalenie trzustki Stan zapalny trzustki, silny ból brzucha, podwyższone enzymy trzustkowe Ciężkie Nie określono
Niewydolność nerek Stopniowe pogarszanie się funkcji nerek, aż do całkowitej niewydolności Ciężkie, potencjalnie nieodwracalne Nie określono

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Choć bezpośrednie przedawkowanie sacharozy jako substancji pomocniczej jest rzadko opisywane, postępowanie w przypadku objawów wynikających z zaburzeń metabolicznych spowodowanych nadmiernym spożyciem leków zawierających sacharozę i witaminę D3 powinno obejmować:14

  • Natychmiastowe odstawienie wszystkich preparatów stanowiących źródło sacharozy i witaminy D3
  • Wprowadzenie diety o niskiej zawartości wapnia lub bezwapniowej
  • Odpowiednie nawodnienie pacjenta
  • Stosowanie diuretyków pętlowych (np. furosemid) dla zapewnienia odpowiedniej diurezy
  • W cięższych przypadkach rozważenie włączenia kalcytoniny lub kortykosteroidów
  • W skrajnych przypadkach hiperkalcemii i oligurii-anurii może być konieczna hemodializa z zastosowaniem dializatu niezawierającego wapnia15

W przypadku potwierdzenia hiperkalcemii związanej z witaminą D3, można rozważyć doustne lub dożylne podanie bisfosfonianów, których skuteczność została potwierdzona w leczeniu zatrucia witaminą D.16

Monitorowanie pacjenta

Hiperkalcemia w wyniku zatrucia witaminą D może utrzymywać się dłużej niż przez 6 miesięcy. Dlatego stan pacjentów z potwierdzoną hiperkalcemią należy monitorować przez dłuższy czas ze względu na ryzyko nawrotu.17

Normalizacja hiperkalcemii z powodu zatrucia witaminą D, które może być związane z przyjmowaniem dużych ilości preparatów zawierających sacharozę, zajmuje kilka tygodni.18

Należy pamiętać, że dla przedawkowania sacharozy jako składnika leków nie istnieje specyficzna odtrutka.19

Szczególna uwaga dotycząca pacjentów pediatrycznych

Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku dzieci i niemowląt, które są bardziej wrażliwe na toksyczne działanie witaminy D, mogącej współwystępować z sacharozą w preparatach leczniczych. Indywidualna tolerancja na witaminę D różni się znacząco, a dzieci należą do grupy podwyższonego ryzyka.20

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 23.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl