Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Sacharoza

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania sacharozy w produktach leczniczych

Sacharoza jest powszechnie stosowaną substancją pomocniczą w wielu preparatach farmaceutycznych, zwłaszcza w syropach i tabletkach powlekanych. Jako substancja pomocnicza, sacharoza może powodować określone działania niepożądane u pacjentów z niektórymi schorzeniami i wymaga specjalnych środków ostrożności podczas stosowania takich produktów leczniczych.¹

Zaburzenia metaboliczne związane z sacharozą

Pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy nie powinni przyjmować produktów leczniczych zawierających sacharozę. U tych pacjentów podanie produktów zawierających sacharozę może prowadzić do poważnych reakcji metabolicznych i zaburzeń trawiennych.^{2 3}

Zawartość sacharozy w różnych produktach leczniczych

Zawartość sacharozy w preparatach farmaceutycznych może znacznie się różnić w zależności od postaci leku i dawki. Przykładowo, w syropie Noverban dawka jednorazowa 5 ml zawiera około 3,8 g sacharozy, a dawka 10 ml zawiera około 7,6 g sacharozy.⁴

W przypadku tabletek powlekanych zawartość sacharozy jest zwykle mniejsza, ale nadal wymaga uwzględnienia przy stosowaniu u pacjentów z zaburzeniami metabolicznymi. Przykładowo:

Zawartość sacharozy w tabletkach powlekanych Soligamma waha się od 8,75 mg do 35,00 mg w zależności od dawki preparatu (5 000 IU, 10 000 IU lub 20 000 IU).⁵

Z kolei tabletki Vitamin D3 Sandoz zawierają odpowiednio 1 mg sacharozy w tabletce 500 IU oraz 2 mg sacharozy w tabletce 1000 IU.⁶

Monitorowanie pacjentów podczas stosowania preparatów zawierających sacharozę

U pacjentów z zaburzeniami metabolizmu węglowodanów, szczególnie przy stosowaniu preparatów o wysokiej zawartości sacharozy, takich jak syrop Noverban, zaleca się monitorowanie glikemii oraz obserwację pod kątem objawów nietolerancji.⁷

Szczególne grupy pacjentów i interakcje

Należy zwrócić szczególną uwagę na pacjentów z cukrzycą, gdzie nawet niewielkie ilości sacharozy w produktach leczniczych mogą wpływać na kontrolę glikemii. U pacjentów z zaburzeniami wchłaniania jelitowego produkty zawierające sacharozę mogą nasilać objawy dyspeptyczne.⁸

Produkty lecznicze zawierające sacharozę mogą również wchodzić w interakcje z innymi lekami wpływającymi na metabolizm węglowodanów. W przypadku stosowania takich produktów leczniczych jak Noverban, który zawiera znaczne ilości sacharozy, należy wziąć pod uwagę możliwe interakcje z innymi lekami.⁹

Rozważanie alternatywnych preparatów

U pacjentów z nietolerancją sacharozy lub zaburzeniami metabolizmu węglowodanów należy rozważyć stosowanie alternatywnych preparatów leczniczych niezawierających sacharozy, jeśli takie są dostępne. W przypadku konieczności stosowania preparatów zawierających sacharozę u pacjentów z grupy ryzyka, należy zapewnić odpowiednie monitorowanie i nadzór medyczny.¹⁰

Szczegółowe ostrzeżenia dla wybranych produktów zawierających sacharozę

Noverban syrop

Syrop Noverban oprócz znacznej zawartości sacharozy (3,8 g w 5 ml) zawiera także 4-7% (V/V) etanolu (alkohol), co odpowiada około 250 mg na dawkę (5 ml). Jest to równoważne 2,6 ml wina lub 6,3 ml piwa. Należy brać to pod uwagę szczególnie u pacjentów z chorobą alkoholową, pacjentów z chorobami wątroby, padaczką, a także kobiet w ciąży lub karmiących piersią.¹¹

Soligamma tabletki powlekane

W przypadku tabletek Soligamma, należy zwrócić uwagę, że oprócz sacharozy preparat zawiera witaminę D3 (cholekalcyferol). Podczas stosowania tego preparatu konieczne jest monitorowanie stężenia wapnia w surowicy i moczu, zwłaszcza na początku leczenia, u osób starszych, unieruchomionych oraz przyjmujących jednocześnie glikozydy nasercowe lub diuretyki. Należy także kontrolować czynność nerek poprzez pomiar poziomu kreatyniny w surowicy.¹²

Vitamin D3 Sandoz tabletki

Przy stosowaniu tabletek Vitamin D3 Sandoz, które zawierają niewielkie ilości sacharozy (1-2 mg na tabletkę), należy uwzględnić, że podczas długotrwałego stosowania dawek cholekalcyferolu większych niż 500 IU należy kontrolować stężenie wapnia w surowicy i w moczu oraz czynność nerek. Jest to szczególnie istotne u pacjentów otrzymujących jednocześnie glikozydy naparstnicy lub tiazydowe leki moczopędne, u osób w podeszłym wieku i z dużą skłonnością do powstawania kamieni.¹³

Podsumowanie środków ostrożności związanych z sacharozą

• Pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy nie powinni przyjmować produktów leczniczych zawierających sacharozę¹⁴
• Należy zwrócić szczególną uwagę na zawartość sacharozy w syropach, gdzie jej ilość może być znacząca (np. Noverban – około 3,8 g sacharozy w 5 ml syropu)¹⁵
• U pacjentów z cukrzycą należy uwzględnić zawartość sacharozy w bilansie węglowodanowym
• W przypadku produktów zawierających sacharozę i witaminę D3 (Soligamma, Vitamin D3 Sandoz) należy dodatkowo monitorować parametry gospodarki wapniowo-fosforanowej i czynność nerek^{16 17}