Właściwości farmakodynamiczne
Remifentanyl

Wprowadzenie do remifentanylu

Remifentanyl jest selektywnym agonistą receptora opioidowego μ, charakteryzującym się szybkim rozpoczęciem i bardzo krótkim czasem działania. Należy do grupy farmakoterapeutycznej leków do znieczulenia ogólnego, opioidów (kod ATC: N01AH06). Jego działanie na receptor opioidowy μ jest odwracalne pod wpływem antagonistów opioidowych, takich jak nalokson.¹²

Podstawowe właściwości farmakodynamiczne

Remifentanyl wykazuje charakterystyczne dla opioidów działanie farmakodynamiczne, przy czym jego unikalną cechą jest bardzo szybki początek działania i krótki czas trwania efektu analgetycznego. Badania kliniczne wykazały, że remifentanyl nie powoduje istotnego wzrostu stężenia histaminy we krwi. Oznaczenia histaminy u pacjentów i ochotników nie wykazały zwiększenia jej stężeń po podaniu remifentanylu w pojedynczych dawkach do 30 μg/kg masy ciała.³⁴

Profil farmakodynamiczny w różnych grupach wiekowych

Noworodki i niemowlęta poniżej 1 roku życia

Farmakodynamika remifentanylu u noworodków i niemowląt poniżej 1 roku życia została zbadana w wieloośrodkowym randomizowanym badaniu klinicznym. W badaniu prowadzonym metodą otwartą w grupach równoległych (w stosunku 2:1, remifentanyl:halotan) obejmującym 60 młodych niemowląt i noworodków w wieku ≤ 8 tygodni (średnio 5,5 tygodnia) w stanie fizycznym w skali ASA I-II przechodzących zabieg pyloromiotomii, porównywano skuteczność i bezpieczeństwo stosowania remifentanylu z halotanem.⁵⁶

Remifentanyl podawano we wstępnej infuzji ciągłej z szybkością 0,4 μg/kg/min, z możliwością modyfikacji dawki lub dodatkowego podania w razie potrzeby. Halotan natomiast stosowano w początkowym stężeniu 0,4%, które mogło być zwiększane w zależności od potrzeb. Znieczulenie podtrzymywano przez dodatkowe podawanie mieszanki 70% podtlenku azotu (N₂O) i 30% tlenu.⁷⁸

Wyniki badania wykazały, że czas wybudzenia w grupie remifentanylu był korzystniejszy niż u pacjentów znieczulanych halotanem, jednakże różnica ta nie osiągnęła istotności statystycznej.⁹¹⁰

Zastosowanie w znieczuleniu całkowicie dożylnym u dzieci w wieku od 6 miesięcy do 16 lat

Profil farmakodynamiczny remifentanylu w anestezji całkowicie dożylnej (TIVA) u dzieci oceniano w trzech randomizowanych badaniach klinicznych prowadzonych metodą otwartą. Porównywano zastosowanie remifentanylu w technice TIVA w chirurgii pediatrycznej ze znieczuleniem wziewnym.¹¹¹²

<sup data-drug="Remifentanil B. Braun" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Interwencja chirurgiczna Operacja dolnej części jamy brzusznej/urologiczna Operacja laryngologiczna Operacja ogólna lub laryngologiczna Wiek (v), (N) 0,5-16 (120) 4-11 (50) 2-12 (153) Warunki badania (podtrzymywanie) TIVA: propofol (5-10 mg/kg/godz.) + remifentanyl (0,125-1,0 µg/kg/min) Znieczulenie wziewne: sewofluran (1,0-1,5 MAC) + remifentanyl (0,125-1,0 µg/kg/min) TIVA: propofol (3 mg/kg/godz.) + remifentanyl (0,5 µg/kg/min) Znieczulenie wziewne: desfluran (1,3 MAC) + mieszanka z N₂O TIVA: propofol (100-200 µg/kg/godz.) + remifentanyl (0,2-0,5 µg/kg/min) Znieczulenie wziewne: sewofluran (1,0-1,5 MAC) + mieszanka z N₂O Ekstubacja (min) (średnia (SD)) 11,8 (4,2) 15,0 (5,6) (p 13

Wpływ remifentanylu na parametry hemodynamiczne

W badaniach klinicznych oceniających wpływ remifentanylu na parametry hemodynamiczne zaobserwowano różnice w zależności od zastosowanego schematu znieczulenia. W badaniu porównującym zastosowanie remifentanylu z propofolem versus remifentanylu z sewofluranem w operacjach dolnej części jamy brzusznej i urologicznych u dzieci, niedociśnienie występowało znamiennie częściej w grupie otrzymującej remifentanyl z sewofluranem. Natomiast rzadkoskurcz był istotnie częstszym zjawiskiem w grupie remifentanyl/propofol.¹⁴

Z kolei w badaniu oceniającym zastosowanie remifentanylu w operacjach laryngologicznych, porównującym skojarzenie remifentanyl/propofol ze skojarzeniem desfluran/podtlenek azotu, zaobserwowano znamiennie większą częstość akcji serca u pacjentów znieczulanych skojarzeniem desfluran/podtlenek azotu w porównaniu do schematu remifentanyl/propofol oraz w stosunku do wartości wyjściowych.¹⁵

Mechanizm działania i właściwości receptorowe

Remifentanyl działa głównie poprzez aktywację receptorów opioidowych μ, wykazując wysoką selektywność wobec tego typu receptorów. Efekty farmakologiczne wynikające z aktywacji receptorów opioidowych μ obejmują analgezję, depresję oddechową, bradykardię oraz sedację. Charakterystyczną właściwością remifentanylu jest możliwość szybkiego odwrócenia jego działania poprzez zastosowanie antagonistów receptorów opioidowych, takich jak nalokson.¹⁶¹⁷

Szczególne aspekty farmakodynamiki w chirurgii pediatrycznej

Wyniki badań klinicznych wskazują na specyficzny profil farmakodynamiczny remifentanylu w populacji pediatrycznej, który może różnić się od profilu obserwowanego u dorosłych. W zależności od rodzaju zabiegu chirurgicznego oraz schematów znieczulenia, obserwowano różnice w czasach ekstubacji oraz parametrach hemodynamicznych.<sup data-drug="Remifentanil B. Braun" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Ekstubacja (min) (średnia (SD)) 11,8 (4,2) 15,0 (5,6) (p 18

W badaniu porównującym remifentanyl z halotanem u noworodków i niemowląt poddawanych pyloromiotomii, remifentanyl wykazał szybszy czas wybudzenia, choć różnica ta nie osiągnęła istotności statystycznej. Świadczy to o korzystnym profilu farmakodynamicznym remifentanylu również w najmłodszej grupie wiekowej pacjentów.¹⁹²⁰

Bezpieczeństwo farmakodynamiczne

Istotnym aspektem profilu bezpieczeństwa farmakodynamicznego remifentanylu jest brak wpływu na uwalnianie histaminy, co zostało potwierdzone w badaniach klinicznych. Nie stwierdzono zwiększenia stężeń histaminy nawet po podaniu dużych dawek remifentanylu (do 30 μg/kg masy ciała).²¹²²

Wpływ na parametry hemodynamiczne wydaje się być zależny od schematu znieczulenia – w połączeniu z propofolem częściej obserwuje się bradykardię, natomiast w połączeniu z sewofluranem – niedociśnienie. Istotne jest, że profil działania remifentanylu pozwala na szybkie odwrócenie tych efektów po zakończeniu podawania leku, co zwiększa bezpieczeństwo jego stosowania.²³