Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Potasu diwodorofosforan

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania potasu diwodorofosforanu

Substancja czynna potasu diwodorofosforan, zawarta m.in. w produkcie leczniczym Addiphos, wymaga szczególnej uwagi klinicznej i stosowania z zachowaniem określonych środków ostrożności. Obecność zarówno potasu jak i fosforanów wiąże się z konkretnymi ryzykami, które personel medyczny powinien uwzględnić podczas planowania terapii.¹

Zaburzenia czynności nerek i ryzyko hiperkaliemii

Potasu diwodorofosforan należy stosować ze szczególną ostrożnością u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. W przypadku tej grupy chorych istnieje podwyższone ryzyko kumulacji jonów potasu oraz fosforanów w organizmie z powodu obniżonej filtracji nerkowej. Produkt Addiphos, zawierający 1,5 mmol K (59 mg) potasu w każdym mililitrze koncentratu, powinien być stosowany z zachowaniem szczególnej uwagi u tej grupy pacjentów.²

Szczególnej uwagi wymagają stany kliniczne związane z ryzykiem hiperkaliemii, takie jak:

• Niewydolność nadnerczy – zmniejszona produkcja aldosteronu prowadzi do retencji potasu
• Stan odwodnienia – zaburza wydalanie elektrolitów przez nerki
• Wstrząs – upośledza perfuzję nerkową i wydalanie potasu

³

Retencja sodu i jej konsekwencje

Podczas stosowania potasu diwodorofosforanu w preparacie Addiphos należy zwrócić uwagę na zawartość sodu (1,5 mmol Na, czyli 34 mg w 1 ml koncentratu). Podawanie tego preparatu może być przeciwwskazane lub wymagać modyfikacji dawkowania w stanach, w których retencja sodu może wywołać negatywne skutki zdrowotne, np. u pacjentów z niewydolnością serca, nadciśnieniem, obrzękami, zespołem nerczycowym czy marskością wątroby z wodobrzuszem.⁴

Konieczność rozcieńczania koncentratu

Potasu diwodorofosforan w formie koncentratu do sporządzania roztworu do infuzji, jak w przypadku preparatu Addiphos, bezwzględnie wymaga rozcieńczenia przed podaniem. Podanie nierozcieńczonego koncentratu jest przeciwwskazane i może prowadzić do poważnych powikłań, w tym zgonu pacjenta. Hiperosmolarność koncentratu (Addiphos ma osmolalność wynoszącą 3200 mOsm/kg wody) stwarza ryzyko poważnych reakcji miejscowych i ogólnoustrojowych.⁵

Ryzyko zakrzepowego zapalenia żył

Wysokie stężenie elektrolitów i hiperosmolarność roztworu zawierającego potasu diwodorofosforan zwiększają ryzyko wystąpienia zakrzepowego zapalenia żył. Prawidłowe rozcieńczenie koncentratu Addiphos w odpowiednim płynie infuzyjnym jest niezbędne dla zminimalizowania tego ryzyka. Należy również rozważyć powolną infuzję oraz właściwy dobór miejsca podania, preferując duże żyły centralne w przypadku roztworów o wyższej osmolarności.⁶

Skład elektrolitowy a bezpieczeństwo stosowania

Przy planowaniu terapii z wykorzystaniem potasu diwodorofosforanu należy uwzględnić specyficzny skład elektrolitowy preparatu. W przypadku Addiphos każdy ml koncentratu zawiera:

⁷

Przy obliczaniu całkowitej ilości elektrolitów otrzymywanych przez pacjenta należy uwzględnić sumę wszystkich źródeł tych jonów (zarówno z potasu diwodorofosforanu, jak i z innych równolegle podawanych preparatów), aby uniknąć ryzyka zaburzeń elektrolitowych, szczególnie u pacjentów z zaburzoną funkcją nerek.⁸

Właściwości fizyczne istotne dla bezpieczeństwa stosowania

Potasu diwodorofosforan w formie koncentratu (jak w preparacie Addiphos) charakteryzuje się specyficznymi właściwościami fizycznymi, które wpływają na bezpieczeństwo jego stosowania:

• Osmolalność: 3200 mOsm/kg wody – jest to wartość wielokrotnie przekraczająca fizjologiczną osmolalność osocza, co wymaga odpowiedniego rozcieńczenia przed podaniem
• pH: 6,2-6,5 – lekko kwaśny odczyn

⁹

Wysoka osmolalność preparatu powoduje wzrost osmolarności roztworu docelowego, co zwiększa ryzyko powikłań naczyniowych, w tym zakrzepowego zapalenia żył. Dlatego konieczne jest odpowiednie rozcieńczenie koncentratu zgodnie z zaleceniami producenta.¹⁰