Interakcje
Pomarańcza gorzka

Interakcje pomarańczy gorzkiej z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Pomarańcza gorzka (Citrus aurantium L.) jest składnikiem wielu preparatów leczniczych, w tym nalewek i kropli żołądkowych. Stanowi część składową nalewki gorzkiej (Amara tinctura), która jest stosowana w różnych formulacjach z innymi substancjami roślinnymi. Potencjał interakcji pomarańczy gorzkiej należy rozpatrywać zarówno w kontekście samej substancji, jak i preparatów złożonych, w których występuje.¹

W przypadku preparatów zawierających pomarańczę gorzką wraz z dziurawcem, należy zwrócić szczególną uwagę na potencjalne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne. Wyciąg z dziurawca, poprzez indukcję izoenzymów cytochromu P-450, może przyspieszać metabolizm wielu leków, co prowadzi do obniżenia ich stężenia we krwi i potencjalnego osłabienia działania terapeutycznego.²

W związku z tym, pacjenci przyjmujący leki wydawane na receptę powinni skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą przed zastosowaniem preparatów zawierających pomarańczę gorzką, szczególnie w połączeniu z dziurawcem.³

Interakcje farmakologiczne

Chociaż dla samej pomarańczy gorzkiej dotychczas nie odnotowano bezpośrednich interakcji lekowych, należy pamiętać, że w preparatach złożonych występuje ona zwykle z innymi składnikami ziołowymi, które mogą wchodzić w interakcje z lekami.⁴ Szczególną uwagę należy zwrócić na preparaty zawierające dodatkowo ziele dziurawca, które wykazuje znaczący potencjał interakcyjny.

Dla preparatów zawierających zarówno pomarańczę gorzką jak i ziele dziurawca odnotowano istotne interakcje z następującymi grupami leków:⁵

• Leki immunosupresyjne – cyklosporyny – może występować zmniejszenie skuteczności terapeutycznej i zwiększone ryzyko odrzucenia przeszczepu
• Glikozydy nasercowe – digoksyna – zmniejszenie stężenia leku w osoczu może prowadzić do niedostatecznej kontroli arytmii lub niewydolności serca
• Doustne środki antykoncepcyjne – obniżenie skuteczności antykoncepcyjnej i zwiększone ryzyko nieplanowanej ciąży
• Leki przeciwwirusowe – indynawir – zmniejszenie skuteczności terapii przeciwwirusowej, zwłaszcza w kontekście leczenia HIV
• Metyloksantyny – teofilina – możliwe obniżenie stężenia leku i nieskuteczna terapia chorób obturacyjnych dróg oddechowych
• Leki przeciwzakrzepowe – warfaryna – zmniejszenie działania przeciwzakrzepowego i zwiększone ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych

⁶

Ponadto, ze względu na potencjalny wpływ na neurotransmisję serotoninergiczną, nie zaleca się jednoczesnego stosowania preparatów zawierających dziurawiec z inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny, ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego.⁷

Interakcje z alkoholem

Interakcje pomarańczy gorzkiej z alkoholem należy rozpatrywać w dwóch aspektach: endogennym – związanym z zawartością etanolu w preparatach leczniczych, oraz egzogennym – dotyczącym jednoczesnego spożywania napojów alkoholowych z preparatami zawierającymi pomarańczę gorzką.

Preparaty zawierające pomarańczę gorzką w formie nalewek charakteryzują się wysoką zawartością etanolu, co samo w sobie stanowi czynnik potencjalnych interakcji. Zawartość etanolu w tych produktach wynosi zazwyczaj między 63% a 75% (v/v).⁸⁹¹⁰¹¹

Obecność etanolu w preparatach z pomarańczą gorzką może prowadzić do interakcji z lekami metabolizowanymi przez wątrobę, wpływać na działanie leków działających na ośrodkowy układ nerwowy oraz leków, które mogą wywoływać reakcję disulfiramopodobną.¹²

Jednoczesne spożywanie alkoholu i przyjmowanie preparatów zawierających pomarańczę gorzką, zwłaszcza w połączeniu z dziurawcem, może prowadzić do:

• Nasilenia działania sedatywnego – szczególnie w połączeniu z lekami uspokajającymi, nasennymi czy przeciwhistaminowymi
• Wzmożonego obciążenia wątroby – z uwagi na konkurencję o enzymy metabolizujące
• Zwiększonego ryzyka hepatotoksyczności – przy jednoczesnym stosowaniu leków potencjalnie hepatotoksycznych
• Zaburzeń psychomotorycznych – obniżenia sprawności psychofizycznej, zmniejszonej koncentracji, wydłużonego czasu reakcji

Tabela interakcji pomarańczy gorzkiej i preparatów ją zawierających

Wytyczne dotyczące stosowania pomarańczy gorzkiej w kontekście interakcji

W świetle potencjalnych interakcji lekowych, pacjentom przyjmującym preparaty zawierające pomarańczę gorzką, szczególnie w połączeniu z dziurawcem, należy rekomendować:¹³

1. Konsultację z lekarzem lub farmaceutą przed zastosowaniem preparatów zawierających pomarańczę gorzką, jeśli pacjent przyjmuje inne leki
2. Szczególną ostrożność w przypadku jednoczesnego stosowania z lekami wymienionymi w tabeli interakcji
3. Unikanie spożywania alkoholu podczas terapii preparatami zawierającymi pomarańczę gorzką ze względu na ryzyko interakcji oraz zwiększone obciążenie wątroby
4. Monitorowanie parametrów terapeutycznych w przypadku stosowania leków o wąskim indeksie terapeutycznym (np. digoksyna, warfaryna) jednocześnie z preparatami zawierającymi pomarańczę gorzką i dziurawiec
5. Rozważenie alternatywnych metod antykoncepcji u kobiet stosujących doustne środki antykoncepcyjne i preparaty z pomarańczą gorzką i dziurawcem

Należy zaznaczyć, że w przypadku samej pomarańczy gorzkiej jako składnika nalewki gorzkiej, bez dodatku dziurawca, dotychczas nie odnotowano istotnych interakcji lekowych.¹⁴ Jednak podczas oceny potencjalnych interakcji należy zawsze brać pod uwagę pełny skład preparatu, a szczególną uwagę zwrócić na obecność dziurawca oraz zawartość etanolu.