Działania niepożądane
Podróżnik

Działania niepożądane substancji podróżnik (Cichorium intybus L., radix)

Korzeń podróżnika (Cichorium intybus L., radix), stanowiący jeden z komponentów produktu leczniczego Urosan fix, może wywoływać szereg działań niepożądanych u pacjentów stosujących preparaty zawierające tę substancję. Warto podkreślić, że podróżnik, jako składnik produktów ziołowych, podlega takim samym rygorom monitorowania bezpieczeństwa jak konwencjonalne leki syntetyczne. ¹

Najczęściej występujące działania niepożądane

Podczas stosowania preparatów zawierających korzeń podróżnika (Cichorium intybus L., radix), najczęściej obserwuje się zaburzenia w obrębie układu pokarmowego oraz reakcje nadwrażliwości. Częstość występowania tych działań niepożądanych określona jest jako nieznana, co oznacza, że na podstawie dostępnych danych nie można jej oszacować. ²

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Korzeń podróżnika zawiera związki goryczowe, które są odpowiedzialne za jego właściwości lecznicze, ale jednocześnie mogą powodować działania niepożądane u niektórych pacjentów, szczególnie u osób z nadwrażliwością na te związki. Do najczęściej raportowanych zaburzeń żołądkowo-jelitowych należą: ³

• Nudności – uczucie dyskomfortu w górnej części brzucha z tendencją do wymiotów
• Wymioty – gwałtowne opróżnienie zawartości żołądka przez usta
• Biegunka – częste oddawanie luźnych lub płynnych stolców
• Dolegliwości żołądkowe związane z nadkwaśnością – uczucie pieczenia, zgagi, bólu w nadbrzuszu

⁴

Reakcje alergiczne

Podróżnik, podobnie jak inne substancje pochodzenia roślinnego, może wywoływać różnorodne reakcje alergiczne. Manifestują się one jako: ⁵

• Świąd – nieprzyjemne uczucie dyskomfortu skóry prowokujące potrzebę drapania
• Wysypka – zmiany skórne o różnorodnej morfologii
• Pokrzywka – charakterystyczne bąble na skórze z towarzyszącym świądem
• Alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa – objawy przypominające katar sienny z wodnistą wydzieliną, kichaniem i zatkanym nosem

⁶

Szczególne grupy ryzyka

Osoby z nadwrażliwością na związki goryczowe znajdujące się w korzeniu podróżnika są szczególnie narażone na wystąpienie dolegliwości żołądkowych związanych z nadkwaśnością. U tych pacjentów mechanizm działania związków goryczowych, polegający na stymulacji wydzielania soków trawiennych, może prowadzić do nasilenia objawów refluksu żołądkowo-przełykowego lub zaostrzenia istniejącej choroby wrzodowej. ⁷

Monitorowanie bezpieczeństwa stosowania

Zgodnie z wytycznymi dotyczącymi bezpieczeństwa farmakoterapii, po dopuszczeniu produktu leczniczego zawierającego korzeń podróżnika do obrotu, istotne jest zgłaszanie wszystkich podejrzewanych działań niepożądanych. Pozwala to na ciągłe monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka związanego ze stosowaniem tego składnika. ⁸

Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, Tel.: + 48 22 49 21 301, Faks: + 48 22 49 21 309, e-mail: [email protected]). Działania niepożądane można zgłaszać również bezpośrednio podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie leku do obrotu. ⁹

Tabela działań niepożądanych związanych z podróżnikiem

Znaczenie kliniczne działań niepożądanych

Działania niepożądane związane z korzeniem podróżnika, mimo że występują stosunkowo rzadko, mogą znacząco wpływać na komfort i jakość życia pacjentów. W większości przypadków objawy ustępują po odstawieniu preparatu zawierającego tę substancję. Warto jednak podkreślić, że u osób z predyspozycjami, szczególnie w przypadku zaburzeń żołądkowych związanych z nadkwaśnością, objawy mogą utrzymywać się dłużej i wymagać dodatkowej interwencji medycznej. ¹⁰

Zalecenia praktyczne dla lekarzy

Przy przepisywaniu preparatów zawierających korzeń podróżnika (Cichorium intybus L., radix), takich jak Urosan fix, należy uwzględnić indywidualną historię choroby pacjenta ze szczególnym uwzględnieniem: ¹¹

• Wcześniejszych reakcji alergicznych na składniki roślinne
• Występowania chorób przewodu pokarmowego, w szczególności związanych z nadkwaśnością
• Stosowania innych leków, które mogą wchodzić w interakcje z podróżnikiem
• Edukacji pacjenta odnośnie potencjalnych działań niepożądanych i konieczności ich zgłaszania

¹²