Właściwości farmakodynamiczne
Pilokarpina

Właściwości farmakodynamiczne pilokarpiny

Pilokarpina to alkaloid pochodzenia naturalnego, wykazujący działanie cholinomimetyczne, czyli naśladujące działanie acetylocholiny. W klasyfikacji farmakoterapeutycznej substancja ta należy do leków oftalmologicznych stosowanych w jaskrze oraz zwężających źrenicę, pełniąc funkcję parasympatykomimetyku (kod ATC: S01EB01). ¹

Mechanizm działania pilokarpiny

Głównym mechanizmem działania pilokarpiny jest zdolność do obniżania ciśnienia wewnątrzgałkowego. Efekt ten jest osiągany na drodze złożonego mechanizmu fizjologicznego. Pilokarpina wywołuje zwężenie źrenicy (miozę) oraz skurcz mięśnia rzęskowego. Te działania prowadzą do zmniejszenia oporu w odpływie cieczy wodnistej w kącie przesączania, co w konsekwencji ułatwia odpływ cieczy z komory przedniej oka. ²

Zastosowanie pilokarpiny u dzieci i młodzieży

W literaturze medycznej dostępne są dane dotyczące stosowania pilokarpiny w formie okulistycznej w stężeniu do 2% u dzieci po ukończeniu pierwszego miesiąca życia. Należy jednak podkreślić, że dostępne dane dotyczące dawkowania oraz zastosowanej mocy są ograniczone. Badania nad bezpieczeństwem stosowania pilokarpiny w populacji pediatrycznej nie wykazały żadnych istotnych działań niepożądanych specyficznych dla tej grupy wiekowej. Co więcej, nie zaobserwowano znaczących różnic w profilach bezpieczeństwa stosowania pilokarpiny pomiędzy dziećmi a pacjentami dorosłymi. ³

Skład farmaceutyczny preparatów z pilokarpiną

W dostępnych na rynku preparatach, takich jak Pilocarpinum WZF 2%, pilokarpina występuje w postaci chlorowodorku pilokarpiny w stężeniu 20 mg/ml roztworu. Preparat ten ma postać kropli do oczu w formie roztworu, będącego bezbarwną przezroczystą cieczą. ⁴

Warto zaznaczyć, że preparaty z pilokarpiną, jak Pilocarpinum WZF 2%, mogą zawierać substancje pomocnicze o znanym działaniu, takie jak chlorek benzalkoniowy w stężeniu 0,1 mg/ml, co jest istotne z punktu widzenia potencjalnych reakcji alergicznych u pacjentów uczulonych na ten konserwant. ⁵

Kliniczne zastosowanie pilokarpiny

Ze względu na swoje właściwości farmakodynamiczne, pilokarpina znajduje zastosowanie przede wszystkim w leczeniu jaskry. Zdolność tego związku do obniżania ciśnienia wewnątrzgałkowego czyni go cennym narzędziem w terapii różnych postaci jaskry, szczególnie w jaskrze z otwartym kątem przesączania. Działanie zwężające źrenicę ma również zastosowanie w procedurach diagnostycznych oraz terapeutycznych w okulistyce. ⁶

Działanie pilokarpiny rozpoczyna się stosunkowo szybko po podaniu i utrzymuje się przez określony czas, co pozwala na dogodne dawkowanie u pacjentów. Wpływ na układ parasympatyczny ogranicza się głównie do miejscowego działania w obrębie oka przy stosowaniu kropli do oczu, co minimalizuje potencjalne działania ogólnoustrojowe. ⁷