Interakcje
Metylofenidat

Interakcje substancji z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Metylofenidat, jako substancja czynna stosowana w leczeniu zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD), wchodzi w szereg interakcji z innymi produktami leczniczymi. Interakcje te mogą mieć charakter zarówno farmakokinetyczny, jak i farmakodynamiczny, co wymaga szczególnej uwagi przy łącznym stosowaniu z innymi lekami.¹

Interakcje farmakokinetyczne

Wpływ metylofenidatu na stężenie innych leków w osoczu nie jest w pełni poznany. Ze względu na możliwe nieznane interakcje zaleca się zachowanie ostrożności podczas stosowania metylofenidatu z innymi lekami, szczególnie tymi o wąskim indeksie terapeutycznym.²

Metylofenidat nie jest metabolizowany przez cytochrom P450 w klinicznie istotnym stopniu. Induktory lub inhibitory enzymów cytochromu P450 prawdopodobnie nie mają istotnego wpływu na farmakokinetykę metylofenidatu. Odwrotnie, enancjomery D i L metylofenidatu nie hamują znacząco aktywności enzymów cytochromu P450 1A2, 2C8, 2C9, 2C19, 2D6, 2E1 lub 3A.³

Istnieją jednak doniesienia wskazujące, że metylofenidat może hamować metabolizm następujących grup leków:⁴

• Leki przeciwzakrzepowe pochodne kumaryny
• Leki przeciwdrgawkowe (np. fenobarbital, fenytoina, prymidon)
• Niektóre leki przeciwdepresyjne (trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne i selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny – SSRI)

⁵

Podczas rozpoczynania i przerywania terapii metylofenidatem może być konieczne dostosowanie dawki tych leków, jeśli były wcześniej stosowane oraz monitorowanie ich stężenia w osoczu (lub czasu krzepnięcia w przypadku leków pochodnych kumaryny).⁶

Interakcje farmakodynamiczne

Leki przeciwnadciśnieniowe

Metylofenidat może zmniejszać skuteczność leków stosowanych w leczeniu nadciśnienia tętniczego. Wymaga to szczególnej uwagi u pacjentów leczonych preparatami obniżającymi ciśnienie krwi.⁷

Leki zwiększające ciśnienie tętnicze

Zaleca się zachowanie ostrożności u pacjentów leczonych metylofenidatem i innymi lekami, które mogą zwiększać ciśnienie tętnicze krwi. Dotyczy to szczególnie osób z zaburzeniami sercowo-naczyniowymi i naczyniowo-mózgowymi.⁸

Ze względu na możliwość wystąpienia przełomu nadciśnieniowego, metylofenidat jest przeciwwskazany u pacjentów leczonych (obecnie lub w ciągu ostatnich 2 tygodni) nieselektywnymi, nieodwracalnymi inhibitorami MAO.⁹

Leki serotoninergiczne

Zgłaszano przypadki zespołu serotoninowego podczas jednoczesnego stosowania metylofenidatu i leków serotoninergicznych. Jeśli konieczne jest jednoczesne stosowanie tych leków, istotne jest szybkie rozpoznanie objawów zespołu serotoninowego. W razie podejrzenia wystąpienia tego zespołu należy niezwłocznie przerwać stosowanie metylofenidatu.¹⁰

Leki dopaminergiczne

Zaleca się zachowanie ostrożności podczas podawania metylofenidatu w skojarzeniu z lekami dopaminergicznymi, w tym z lekami przeciwpsychotycznymi. Ponieważ dominującym działaniem metylofenidatu jest zwiększanie zewnątrzkomórkowego stężenia dopaminy, może dojść do interakcji farmakodynamicznych podczas jednoczesnego podawania z:¹¹

• Bezpośrednimi i pośrednimi agonistami dopaminy (w tym z DOPA i trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi)
• Antagonistami dopaminy (w tym z lekami przeciwpsychotycznymi)

¹²

Anestetyki halogenowe

Istnieje ryzyko nagłego zwiększenia ciśnienia tętniczego krwi i częstości akcji serca w trakcie zabiegu chirurgicznego przy stosowaniu anestetyków halogenowych. Nie należy stosować metylofenidatu w dniu planowanego zabiegu chirurgicznego.¹³

Ośrodkowo działający agoniści receptora alfa-2

Podczas jednoczesnego stosowania metylofenidatu i klonidyny zgłaszano ciężkie zdarzenia niepożądane, w tym nagły zgon. Bezpieczeństwo długoterminowego stosowania metylofenidatu w skojarzeniu z klonidyną lub innymi ośrodkowo działającymi agonistami receptora alfa-2 nie zostało systematycznie ocenione.¹⁴

Leki zobojętniające, antagoniści receptora H₂, inhibitory pompy protonowej

Produktów leczniczych Medikinet CR i Symkinet MR nie należy stosować jednocześnie z antagonistami receptora H₂, inhibitorami pompy protonowej lub lekami zobojętniającymi kwas żołądkowy, aby nie doszło do szybszego uwolnienia całej substancji czynnej zawartej w kapsułce.^{15 16}

Interakcje z alkoholem

Alkohol może nasilać działania niepożądane ze strony ośrodkowego układu nerwowego związane ze stosowaniem psychoaktywnych produktów leczniczych, w tym metylofenidatu. Z tego powodu pacjentom zaleca się powstrzymywanie się od spożywania alkoholu w czasie leczenia metylofenidatem.¹⁷

Dane in vitro sugerują, że wysokie stężenia alkoholu (powyżej 10%) mogą zwiększać skumulowane uwalnianie metylofenidatu z tabletek o przedłużonym uwalnianiu (Atenza, Concerta). Znaczenie kliniczne tego faktu w odniesieniu do narażenia na metylofenidat po doustnym przyjęciu tych produktów w połączeniu z alkoholem nie jest w pełni poznane.¹⁸

W przypadku kapsułek o zmodyfikowanym uwalnianiu (Medikinet CR, Symkinet MR) bardzo wysokie stężenie alkoholu może spowodować zmianę profilu kinetycznego na zbliżony do wzorca leku o natychmiastowym uwalnianiu, co może prowadzić do szybszego uwalniania substancji czynnej.¹⁹

Tabela interakcji metylofenidatu z innymi produktami leczniczymi

Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn

Należy zwrócić uwagę, że metylofenidat może powodować zawroty głowy, senność i zaburzenia widzenia, w tym zaburzenia akomodacji oka, podwójne widzenie i niewyraźne widzenie. Może to mieć umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Pacjentów należy ostrzec o możliwości wystąpienia tych działań niepożądanych i doradzić, by w razie ich wystąpienia unikali podejmowania potencjalnie niebezpiecznych czynności.²⁰

W przypadku stosowania leków zawierających metylofenidat należy poinformować pacjenta, że:²¹

• produkt leczniczy prawdopodobnie wpłynie na zdolność prowadzenia pojazdów
• nie należy prowadzić pojazdów, dopóki pacjent nie dowie się, jak produkt leczniczy wpływa na niego
• prowadzenie pojazdu pod wpływem tego produktu leczniczego może być wykroczeniem

²²