Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Kwas mefenamowy

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania kwasu mefenamowego

Kwas mefenamowy, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności podczas jego stosowania. Stosowanie tego leku powinno odbywać się w najmniejszej skutecznej dawce przez najkrótszy okres niezbędny do łagodzenia objawów, co pozwala zminimalizować ryzyko wystąpienia działań niepożądanych.¹

Powikłania ze strony przewodu pokarmowego

Terapia kwasem mefenamowym wiąże się z ryzykiem wystąpienia poważnych powikłań dotyczących przewodu pokarmowego. Należy pamiętać, że podczas leczenia może dojść do krwotoku z przewodu pokarmowego, owrzodzenia lub perforacji, które mogą zagrażać życiu pacjenta. Co istotne, powikłania te mogą wystąpić bez wcześniejszych objawów ostrzegawczych lub pojawić się u pacjentów, u których takie objawy występowały w przeszłości.²

Jeśli podczas leczenia preparatem Mefacit wystąpi krwotok z przewodu pokarmowego lub owrzodzenie, konieczne jest natychmiastowe przerwanie terapii. Poza ciężkimi powikłaniami, mogą też wystąpić łagodniejsze, choć częste objawy niepożądane, takie jak niestrawność.³

Pacjentów z chorobami przewodu pokarmowego w wywiadzie, zwłaszcza osoby starsze, należy poinformować o konieczności zgłaszania lekarzowi wszelkich nietypowych objawów dotyczących układu pokarmowego, szczególnie krwawienia. U tych osób zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki leku.⁴

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów stosujących jednocześnie inne leki, które mogą zwiększać ryzyko zaburzeń żołądkowo-jelitowych lub krwawień, takie jak kortykosteroidy, leki przeciwzakrzepowe (warfaryna, acenokumarol) lub leki antyagregacyjne (kwas acetylosalicylowy).⁵

Do czynników podwyższających ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego należą również: palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu, podeszły wiek oraz ogólnie zły stan zdrowia.⁶

Wystąpienie biegunki podczas leczenia kwasem mefenamowym wymaga czasowego odstawienia leku. Jeśli biegunki mają charakter nawracający i uporczywy, stanowi to przeciwwskazanie do dalszego stosowania preparatu Mefacit.⁷

Należy również zachować ostrożność podczas stosowania kwasu mefenamowego u pacjentów z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit, takimi jak wrzodziejące zapalenie okrężnicy czy choroba Leśniowskiego-Crohna, ponieważ może dojść do zaostrzenia tych schorzeń.⁸

Wpływ na układ krążenia i naczynia mózgowe

Pacjenci z nadciśnieniem tętniczym, łagodną do umiarkowanej zastoinową niewydolnością serca, zatrzymaniem płynów lub obrzękami powinni być odpowiednio monitorowani podczas terapii kwasem mefenamowym. Zatrzymanie płynów i obrzęki były zgłaszane w związku ze stosowaniem NLPZ.⁹

Dane z badań klinicznych i epidemiologicznych wskazują, że stosowanie niektórych NLPZ, szczególnie długotrwałe w dużych dawkach, może wiązać się z niewielkim zwiększeniem ryzyka zdarzeń zakrzepowo-zatorowych, takich jak zawał serca czy udar. Dostępne dane nie są wystarczające, by definitywnie wykluczyć takie ryzyko dla kwasu mefenamowego.¹⁰

U pacjentów z niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym, zastoinową niewydolnością serca, chorobą niedokrwienną serca, chorobą tętnic obwodowych lub chorobą naczyń mózgowych terapia kwasem mefenamowym powinna być prowadzona z dużą rozwagą. Podobną ostrożność należy zachować przed rozpoczęciem długotrwałego leczenia pacjentów z czynnikami ryzyka chorób układu krążenia (nadciśnienie tętnicze, hiperlipidemia, cukrzyca, palenie tytoniu).¹¹

Reakcje nadwrażliwości

Podobnie jak w przypadku innych NLPZ, podczas stosowania kwasu mefenamowego mogą wystąpić reakcje rzekomoanafilaktyczne, nawet bez wcześniejszej ekspozycji na lek. Preparat Mefacit nie powinien być podawany pacjentom z astmą oskrzelową i zapaleniem nosa z polipami lub bez nich, a także osobom, u których występuje zagrażający życiu skurcz oskrzeli po zażyciu kwasu acetylosalicylowego lub innych NLPZ.¹²

Wpływ na nerki

Kwasu mefenamowego nie należy stosować u pacjentów odwodnionych oraz z zaburzonymi czynnościami nerek, szczególnie w okresie ich niewydolności. Długotrwałe stosowanie tego leku może prowadzić do martwicy brodawek nerkowych lub innych uszkodzeń rdzenia nerek.¹³

Działanie nefrotoksyczne niesteroidowych leków przeciwzapalnych może wystąpić również u pacjentów, u których prostaglandyny odgrywają istotną rolę w utrzymaniu prawidłowej perfuzji nerek. Do czynników zwiększających ryzyko uszkodzenia nerek należą:

• wcześniej występujące choroby nerek
• niewydolność serca
• uszkodzenie wątroby
• leczenie środkami moczopędnymi i inhibitorami konwertazy angiotensyny
• podeszły wiek

¹⁴

Na szczęście, powikłania nerkowe są zwykle przemijające i ustępują po odstawieniu leku.¹⁵

Wpływ na wątrobę

Znaczące zwiększenie aktywności aminotransferaz i/lub wystąpienie objawów uszkodzenia wątroby może wymagać odstawienia kwasu mefenamowego.¹⁶

Wpływ na układ krwiotwórczy

U pacjentów leczonych kwasem mefenamowym może wystąpić niedokrwistość. Może ona wynikać z retencji płynów, utraty krwi przez przewód pokarmowy lub bezpośredniego wpływu leku na erytropoezę. Z tego powodu u pacjentów długotrwale leczonych preparatem Mefacit, u których występują jakiekolwiek objawy niedokrwistości, należy kontrolować parametry morfologii krwi.¹⁷

NLPZ, w tym kwas mefenamowy, mogą zaburzać czynność płytek krwi i odpowiedź naczyniową na krwawienie, co prowadzi do wydłużenia czasu krwawienia. W porównaniu do kwasu acetylosalicylowego, wpływ kwasu mefenamowego na czynność płytek jest mniejszy, trwa krócej i ma charakter przemijający.¹⁸

Ciężkie reakcje skórne

W związku ze stosowaniem NLPZ, w tym kwasu mefenamowego, bardzo rzadko raportowano ciężkie reakcje skórne, niektóre z nich śmiertelne, włączając:

• zapalenie skóry złuszczające
• zespół Stevensa-Johnsona
• martwicę toksyczno-rozpływną naskórka

¹⁹

Największe ryzyko wystąpienia tych poważnych reakcji skórnych przypada na początek terapii, najczęściej w pierwszym miesiącu stosowania leku. Należy natychmiast przerwać podawanie kwasu mefenamowego po wystąpieniu pierwszych objawów, takich jak wysypka skórna, uszkodzenia błony śluzowej lub innych objawów nadwrażliwości.²⁰

Inne uwagi i środki ostrożności

U pacjentów z toczniem rumieniowatym układowym i mieszanymi chorobami tkanki łącznej może zwiększyć się ryzyko aseptycznego zapalenia opon mózgowych podczas stosowania kwasu mefenamowego.²¹

Brak odpowiedzi na leczenie bolesnego miesiączkowania kwasem mefenamowym powinien skłonić lekarza do poszukiwania innych przyczyn dolegliwości.²²

U pacjentów z padaczką należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania preparatu Mefacit.²³

Wpływ na płodność

Stosowanie kwasu mefenamowego może niekorzystnie wpływać na płodność u kobiet i nie jest zalecane u pacjentek planujących ciążę. W przypadku kobiet mających trudności z zajściem w ciążę lub poddawanych badaniom w związku z niepłodnością, należy rozważyć zakończenie terapii kwasem mefenamowym.²⁴

Podczas leczenia kwasem mefenamowym nie należy spożywać alkoholu, gdyż może to zwiększać ryzyko działań niepożądanych, szczególnie ze strony przewodu pokarmowego.²⁵