Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Kozłek lekarski

Wpływ kozłka lekarskiego na płodność, ciążę i laktację

Kozłek lekarski (Valeriana officinalis L.) jest substancją roślinną szeroko stosowaną w preparatach o działaniu uspokajającym i nasennym. Informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania preparatów zawierających kozłek lekarski w okresie ciąży, karmienia piersią oraz ich wpływu na płodność są kluczowe dla prawidłowego poradnictwa medycznego udzielanego przez lekarzy kobietom w wieku rozrodczym.^{1 2}

Stosowanie w okresie ciąży

Bezpieczeństwo stosowania preparatów zawierających kozłek lekarski u kobiet w ciąży nie zostało udokumentowane. Dane dotyczące stosowania wyciągu z kozłka lekarskiego u kobiet w ciąży są ograniczone lub nie istnieją.^{3 4}

Badania na zwierzętach dotyczące toksycznego wpływu kozłka lekarskiego na reprodukcję są niewystarczające, aby umożliwić pełną ocenę bezpieczeństwa.⁵

Z powodu braku wystarczających danych potwierdzających bezpieczeństwo, nie zaleca się stosowania preparatów zawierających kozłek lekarski w okresie ciąży.^{6 7}

Niektóre preparaty zawierające kozłek lekarski w połączeniu z innymi substancjami roślinnymi (np. chmiel zwyczajny, melisa lekarska) również nie powinny być stosowane w okresie ciąży ze względu na brak danych potwierdzających ich bezpieczeństwo.⁸

Ponadto, lekarz powinien poinformować pacjentkę, że preparaty zawierające kozłek lekarski nie są zalecane do stosowania u kobiet w ciąży oraz u kobiet w wieku rozrodczym niestosujących skutecznej metody antykoncepcji.⁹

Stosowanie w okresie karmienia piersią

Brak danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania preparatów zawierających kozłek lekarski w okresie laktacji jest podstawą do niezalecania ich stosowania u matek karmiących piersią.^{10 11}

Nie wiadomo, czy składniki aktywne wyciągu z kozłka lekarskiego lub ich metabolity przenikają do mleka kobiecego.^{12 13}

Ze względu na to, że nie można wykluczyć ryzyka dla noworodków i niemowląt, nie należy stosować preparatów zawierających kozłek lekarski u kobiet karmiących piersią.^{14 15}

W przypadku preparatów złożonych zawierających inne substancje roślinne oprócz kozłka lekarskiego, należy poinformować pacjentkę, że niektóre składniki mogą potencjalnie przenikać do mleka kobiecego.¹⁶

Wpływ na płodność

Brak jest danych dotyczących wpływu kozłka lekarskiego i preparatów go zawierających na płodność zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn.^{17 18}

W dokumentacji większości preparatów zawierających kozłek lekarski znajdują się jedynie lakoniczne informacje stwierdzające brak dostępnych danych na temat wpływu tych produktów na płodność.^{19 20}

Nie przeprowadzono badań klinicznych oceniających wpływ kozłka lekarskiego i jego przetworów na płodność.^{21 22}

Informacje dodatkowe dla lekarzy

Lekarz przepisujący preparaty zawierające kozłek lekarski powinien zwrócić szczególną uwagę na zawartość etanolu w niektórych postaciach leku (np. krople, nalewki), co stanowi dodatkowe przeciwwskazanie do stosowania w okresie ciąży i karmienia piersią.^{23 24}

W przypadku preparatów złożonych zawierających kozłek lekarski w połączeniu z innymi substancjami roślinnymi (np. chmiel, melisa, mięta), lekarz powinien być świadomy, że dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania w okresie ciąży i laktacji są równie ograniczone jak w przypadku preparatów zawierających wyłącznie kozłek lekarski.^{25 26}

Ze względu na nierozpoznane ryzyko działań niepożądanych, preparaty zawierające kozłek lekarski (w monoterapii lub w połączeniu z innymi substancjami roślinnymi) nie powinny być stosowane w okresie ciąży i karmienia piersią.²⁷

Zalecenia dla personelu medycznego

Lekarze powinni przekazać kobietom w ciąży lub karmiącym piersią następujące informacje dotyczące stosowania preparatów zawierających kozłek lekarski:

• Brak wystarczających danych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania kozłka lekarskiego w okresie ciąży²⁸
• Nie zaleca się stosowania preparatów zawierających kozłek lekarski w okresie ciąży²⁹
• Brak danych dotyczących przenikania składników kozłka lekarskiego lub ich metabolitów do mleka kobiecego³⁰
• Nie należy stosować preparatów zawierających kozłek lekarski w okresie karmienia piersią³¹
• Brak danych dotyczących wpływu kozłka lekarskiego na płodność³²
• Preparaty zawierające kozłek lekarski w połączeniu z innymi substancjami roślinnymi również nie są zalecane w okresie ciąży i karmienia piersią³³

³⁴

W podsumowaniu, lekarz powinien zalecić kobietom w ciąży lub karmiącym piersią unikanie stosowania preparatów zawierających kozłek lekarski, zarówno w monoterapii, jak i w połączeniu z innymi substancjami roślinnymi, ze względu na brak danych potwierdzających bezpieczeństwo ich stosowania w tych okresach.³⁵