Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Gancyklowir

Wpływ gancyklowiru na płodność

Gancyklowir wykazuje istotny wpływ na płodność zarówno u mężczyzn, jak i kobiet, co potwierdzają badania kliniczne oraz niekliniczne. Małe badanie kliniczne z udziałem biorców przeszczepów nerki, którzy otrzymywali walgancyklowir (prolek gancyklowiru) w profilaktyce CMV przez okres do 200 dni, wykazało wpływ walgancyklowiru/gancyklowiru na spermatogenezę. Efekt ten przejawiał się zmniejszeniem konsystencji spermy i ruchliwości plemników, co zostało stwierdzone po zakończeniu leczenia.^{1 2}

Istotne jest to, że działanie to wydaje się odwracalne. Obserwacje wykazały, że po około sześciu miesiącach od zakończenia przyjmowania produktu Valcyte (walgancyklowir) średnia konsystencja spermy i ruchliwość plemników powróciły do poziomu porównywalnego z wartościami obserwowanymi u nieleczonych osób z grupy kontrolnej.^{3 4}

Badania na zwierzętach dotyczące płodności

W badaniach na zwierzętach gancyklowir wykazał znaczący negatywny wpływ na funkcje rozrodcze. Stwierdzono, że substancja ta zaburzała płodność zarówno u samców, jak i samic myszy. Dodatkowo wykazano, że gancyklowir hamuje spermatogenezę i wywołuje atrofię jąder u myszy, szczurów i psów po zastosowaniu dawek uważanych za istotne klinicznie.^{5 6}

W przypadku produktu leczniczego Virgan (żel do oczu zawierający gancyklowir) również stwierdzono właściwości wpływające na płodność na podstawie badań na zwierzętach, podczas których gancyklowir podawano doustnie lub dożylnie.⁷

Na podstawie zarówno badań klinicznych, jak i nieklinicznych, uważa się za prawdopodobne, że gancyklowir może powodować czasowe lub stałe zahamowanie spermatogenezy u ludzi.^{8 9}

Gancyklowir w okresie ciąży

Bezpieczeństwo stosowania gancyklowiru u kobiet w ciąży nie zostało określone. Istotną właściwością farmakodynamiczną gancyklowiru jest to, że szybko przenika on przez łożysko, co może powodować ekspozycję płodu na działanie leku.^{10 11}

W badaniach na zwierzętach gancyklowir wykazywał toksyczny wpływ na reprodukcję oraz działanie teratogenne. Działanie teratogenne oznacza, że substancja ta może powodować wady rozwojowe płodu.^{12 13}

Z uwagi na wykazane właściwości, gancyklowiru (Cymevene, Ganciclovir Accord) nie należy podawać kobietom w ciąży, chyba że potrzeba kliniczna leczenia kobiety przeważa nad potencjalnym zagrożeniem działania teratogennego na płód.^{14 15}

W przypadku produktu Virgan (gancyklowir w postaci żelu do oczu), również nie zaleca się stosowania w okresie ciąży, za wyjątkiem przypadków gdy nie ma możliwości alternatywnego leczenia. Stwierdzono także możliwość genotoksycznego działania produktu o małym marginesie bezpieczeństwa.¹⁶

Zalecenia antykoncepcyjne

W związku z potencjalnym działaniem toksycznym gancyklowiru na reprodukcję oraz działaniem teratogennym, kobiety w wieku rozrodczym należy pouczyć o konieczności stosowania skutecznych metod antykoncepcji w okresie leczenia oraz przez co najmniej 30 dni po zakończeniu leczenia Cymevene lub Ganciclovir Accord.^{17 18}

W przypadku stosowania produktu Virgan, kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować odpowiednie metody zapobiegania ciąży w trakcie leczenia i do sześciu miesięcy po jego zakończeniu.¹⁹

Mężczyzn należy pouczyć o konieczności stosowania antykoncepcji mechanicznej (prezerwatywy) w okresie leczenia produktami Cymevene lub Ganciclovir Accord i przez co najmniej 90 dni po zakończeniu leczenia, chyba że nie jest możliwe, aby partnerka zaszła w ciążę.^{20 21}

W przypadku stosowania produktu Virgan, zaleca się, aby mężczyźni używali mechanicznych środków antykoncepcyjnych (prezerwatyw) w czasie trwania terapii i 3 miesiące po jej zakończeniu, z uwagi na potencjalne genotoksyczne działanie produktu.²²

Gancyklowir w okresie laktacji

Nie ma dostępnych pełnych danych dotyczących przenikania gancyklowiru do mleka matki u ludzi. Nie wiadomo jednoznacznie, czy gancyklowir przenika do mleka kobiecego, jednak nie można wykluczyć możliwości takiego przenikania i wywoływania potencjalnie ciężkich objawów niepożądanych u karmionych piersią niemowląt.^{23 24}

Dane dotyczące zwierząt dostarczają istotnych informacji w tym zakresie. Badania na szczurach wskazują, że gancyklowir jest wydzielany do mleka karmiących samic.^{25 26}

Zalecenia podczas karmienia piersią

Z uwagi na potencjalne ryzyko dla niemowląt, karmienie piersią musi zostać przerwane podczas leczenia gancyklowirem (Cymevene, Ganciclovir Accord).^{27 28}

Podobnie, w przypadku produktu Virgan (gancyklowir w postaci żelu do oczu), ze względu na brak wystarczających danych pozwalających na ocenę bezpieczeństwa stosowania tego produktu w okresie karmienia piersią, jego stosowanie nie jest wskazane, za wyjątkiem przypadków gdy nie ma możliwości alternatywnego leczenia.²⁹

Informacje, które lekarz musi przekazać pacjentce w ciąży bądź karmiącej piersią

Lekarz przepisujący gancyklowir kobiecie w ciąży lub rozważającej zajście w ciążę, a także karmiącej piersią, powinien przekazać następujące kluczowe informacje:

Informacje dla kobiet w ciąży

• Gancyklowir nie powinien być stosowany u kobiet w ciąży z uwagi na potencjalne działanie teratogenne i toksyczny wpływ na reprodukcję.^{30 31}
• Zastosowanie leku może być rozważone tylko w sytuacji, gdy korzyść terapeutyczna dla matki przewyższa potencjalne ryzyko dla płodu.^{32 33}
• Gancyklowir przenika przez barierę łożyskową, co oznacza, że płód jest narażony na działanie leku.^{34 35}
• W badaniach na zwierzętach wykazano, że gancyklowir może powodować wady rozwojowe płodu.^{36 37}

Informacje dla kobiet karmiących piersią

• Nie ma pewności, czy gancyklowir przenika do mleka kobiecego, ale nie można tego wykluczyć.^{38 39}
• Badania na zwierzętach (szczurach) wykazały, że gancyklowir przenika do mleka.^{40 41}
• Istnieje ryzyko wystąpienia ciężkich objawów niepożądanych u niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące gancyklowir.^{42 43}
• Konieczne jest przerwanie karmienia piersią podczas leczenia gancyklowirem.^{44 45}

Informacje dotyczące płodności i antykoncepcji

• Gancyklowir może powodować przejściowe lub trwałe zaburzenia płodności u mężczyzn poprzez wpływ na spermatogenezę.^{46 47}
• Obserwowano zmniejszenie konsystencji spermy i ruchliwości plemników u mężczyzn leczonych gancyklowirem.^{48 49}
• Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczne metody antykoncepcji podczas leczenia i przez co najmniej 30 dni po jego zakończeniu (w przypadku Cymevene i Ganciclovir Accord) lub 6 miesięcy (w przypadku produktu Virgan).^{50 51 52}
• Mężczyźni muszą stosować antykoncepcję mechaniczną (prezerwatywy) podczas leczenia i przez co najmniej 90 dni po jego zakończeniu (w przypadku Cymevene i Ganciclovir Accord) lub 3 miesiące (w przypadku produktu Virgan).^{53 54 55}