Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Epoprostenol

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania epoprostenolu

Epoprostenol (Veletri) wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności podczas stosowania ze względu na jego właściwości farmakologiczne oraz potencjalne działania niepożądane. Świadomość tych zagrożeń i odpowiednie postępowanie zapobiegawcze są kluczowe dla bezpiecznego stosowania tej substancji u pacjentów.¹

Właściwości roztworu i sposób podawania

Roztwór epoprostenolu charakteryzuje się wysoką zasadowością, której wartość pH zależy od stopnia rozcieńczenia. Wartość pH roztworu maleje wraz z rozcieńczeniem i wynosi 12,0 dla stężenia 90 000 ng/ml, 11,7 dla stężenia 45 000 ng/ml oraz 11,0 dla stężenia 3000 ng/ml. Z tego powodu podawanie leku do żył obwodowych powinno być ograniczone do krótkiego okresu i z zastosowaniem małych stężeń.²

Ze względu na wysokie pH roztworu do infuzji, należy zachować szczególną ostrożność podczas podawania epoprostenolu, aby uniknąć podania leku poza światło naczynia, co mogłoby prowadzić do uszkodzenia otaczających tkanek.³

Rozpuszczalnik używany do przygotowania roztworu epoprostenolu nie zawiera środków konserwujących, dlatego fiolkę należy użyć tylko jeden raz, a następnie wyrzucić.⁴

Działanie na układ krążenia

Epoprostenol jest silnym wazodilatorem, który rozszerza naczynia krwionośne zarówno w krążeniu płucnym, jak i systemowym. Jego działanie na układ krążenia zanika w ciągu 30 minut od zakończenia infuzji.⁵

W przypadku nadmiernego obniżenia ciśnienia tętniczego krwi podczas podawania epoprostenolu, należy zmniejszyć dawkę lub przerwać infuzję. W razie przedawkowania produktu, zmniejszenie ciśnienia tętniczego krwi może być znaczne i prowadzić nawet do utraty świadomości.⁶

Podczas podawania epoprostenolu konieczne jest monitorowanie ciśnienia tętniczego krwi i częstości akcji serca.⁷ Epoprostenol może powodować zarówno spowolnienie, jak i przyspieszenie rytmu serca. Zmiany te zależą od początkowej częstości akcji serca oraz od szybkości infuzji leku.⁸

Wpływ epoprostenolu na częstość akcji serca może być maskowany przez równoczesne stosowanie leków wpływających na odruchy sercowo-naczyniowe.⁹

Należy zachować wyjątkową ostrożność podczas stosowania epoprostenolu u pacjentów z chorobą wieńcową.¹⁰

Wpływ na hemostazę

Epoprostenol jest silnym inhibitorem agregacji płytek krwi, co zwiększa ryzyko powikłań krwotocznych, szczególnie u pacjentów z innymi czynnikami ryzyka krwawienia.¹¹

Wpływ na metabolizm glukozy

Zgłaszano przypadki zwiększenia stężenia glukozy w surowicy podczas stosowania epoprostenolu.¹²

Stosowanie w tętniczym nadciśnieniu płucnym

U niektórych pacjentów z tętniczym nadciśnieniem płucnym, w czasie krótkotrwałego podawania epoprostenolu w celu określenia zakresu dawek, może dojść do wystąpienia obrzęku płuc. Stan ten może być związany z żylno-okluzyjną chorobą płuc. Epoprostenolu nie wolno stosować długotrwale u pacjentów, u których w czasie określania zakresu dawek wystąpił obrzęk płuc.¹³

Należy unikać nagłego odstawienia leku lub przerwania infuzji, z wyjątkiem sytuacji zagrożenia życia pacjenta. Nagłe przerwanie leczenia może wywołać efekt odbicia w postaci nasilenia tętniczego nadciśnienia płucnego, prowadzący do zawrotów głowy, osłabienia, nasilonej duszności i mogący prowadzić do zgonu pacjenta.¹⁴

Sposób podawania w tętniczym nadciśnieniu płucnym

Epoprostenol podawany jest w ciągłej infuzji przez założony na stałe centralny dostęp żylny, za pomocą małej przenośnej pompy infuzyjnej. Leczenie epoprostenolem wymaga zaangażowania pacjenta w sterylne przygotowywanie leku, jego podawanie i dbałość o założony na stałe centralny dostęp żylny, jak również wymaga zapewnienia pacjentowi dostępu do intensywnej i nieustannej edukacji.¹⁵

Podczas przygotowywania leku i pielęgnacji dostępu żylnego należy stosować zasady aseptyki. Nawet krótka przerwa w podawaniu epoprostenolu może spowodować gwałtowne, objawowe pogorszenie stanu pacjenta.¹⁶

Decyzję o podawaniu epoprostenolu w tętniczym nadciśnieniu płucnym należy podejmować w oparciu o świadomość pacjenta, że istnieje duże prawdopodobieństwo konieczności długotrwałego leczenia tym lekiem, prawdopodobnie przez lata. Należy również wziąć pod uwagę zdolność pacjenta do zaakceptowania oraz do odpowiedniej pielęgnacji i obsługi założonego na stałe dostępu żylnego i pompy infuzyjnej.¹⁷

Stosowanie podczas hemodializy

Działanie epoprostenolu obniżające ciśnienie tętnicze krwi może być nasilone przez zastosowanie buforu octanowego w płynie dializacyjnym podczas hemodializy.¹⁸

Podczas hemodializy z zastosowaniem epoprostenolu należy upewnić się, że pojemność minutowa serca utrzymywana jest na poziomie zapewniającym niezmniejszony transport tlenu do tkanek obwodowych.¹⁹

Epoprostenol nie jest typowym lekiem przeciwkrzepliwym. Był on z powodzeniem stosowany zamiast heparyny podczas hemodializy, jednakże w niewielkim odsetku dializ nastąpiło krzepnięcie krwi w obiegu dializatora, wymagające przerwania dializy.²⁰ Podczas stosowania samego epoprostenolu, pomiary takich parametrów jak aktywowany czas krzepnięcia krwi, mogą być mało wiarygodne.²¹

Zawartość sodu

Lek Veletri zawiera mniej niż 1 mmol sodu (23 mg) w fiolce, więc uznaje się go za „wolny od sodu”.²²