Działania niepożądane
Epoprostenol

Działania niepożądane epoprostenolu

Epoprostenol, substancja czynna produktu leczniczego VELETRI, wykazuje szereg działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstości występowania. Działania te mogą wystąpić zarówno podczas terapii nadciśnienia płucnego, jak i podczas innych zastosowań leczniczych tego preparatu. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę działań niepożądanych związanych ze stosowaniem epoprostenolu, ze szczególnym uwzględnieniem najczęstszych i najpoważniejszych powikłań.<sup data-drug="Veletri" data-section="Działania niepożądane" title="Zdarzenia niepożądane zostały przedstawione poniżej według klasyfikacji układów i narządów oraz częstości występowania. Częstość występowania zdefiniowana jest następująco: bardzo często ≥ 1/10 (≥ 10%); często ≥ 1/100 i < 1/10 (≥ 1% i < 10%); niezbyt często ≥ 1/1 000 i < 1/100 (≥ 0,1% i < 1%); rzadko ≥ 1/10 000 i < 1/1 000 (≥ 0,01% i < 0,1%); bardzo rzadko < 1/10 000 (1

Najczęstsze działania niepożądane

Do działań niepożądanych występujących bardzo często (≥10% przypadków) podczas stosowania epoprostenolu należą:

• Bóle głowy – jeden z najczęściej zgłaszanych objawów
• Uderzenia gorąca na twarzy (obserwowalne nawet u pacjentów znieczulonych)
• Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: nudności, wymioty, biegunka
• Ból szczęki – charakterystyczny objaw dla tej grupy leków
• Ból nieokreślony – zlokalizowany w różnych częściach ciała

²

Poważne powikłania hematologiczne

Stosowanie epoprostenolu wiąże się z ryzykiem wystąpienia zaburzeń krzepnięcia i powikłań krwotocznych. Często obserwuje się zmniejszenie liczby płytek krwi oraz krwawienia o różnej lokalizacji, w tym potencjalnie zagrażające życiu krwawienia płucne, z przewodu pokarmowego, z nosa, wewnątrzczaszkowe, pozabiegowe i zaotrzewnowe. Ponadto raportowano przypadki splenomegalii (powiększenia śledziony) i hipersplenizmu, chociaż częstość występowania tych powikłań jest nieznana.³

Zagrożenia infekcyjne

Poważnym powikłaniem terapii epoprostenolem jest posocznica, która występuje często i zwykle związana jest z systemem do podawania produktu VELETRI. Odnotowano przypadki zakażeń związanych z cewnikiem, wywołanych przez mikroorganizmy nie zawsze uważane za patogeny (w tym mikrokoki). Dodatkowo, rzadko mogą wystąpić miejscowe zakażenia w miejscu wstrzyknięcia.⁴

Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego

Epoprostenol może powodować istotne zaburzenia rytmu serca oraz ciśnienia tętniczego. Często obserwuje się częstoskurcz, zwłaszcza przy dawkach 5 nanogramów/kg mc./min i mniejszych. Rzadziej występuje rzadkoskurcz, który może towarzyszyć niedociśnieniu ortostatycznemu, szczególnie przy dawkach przekraczających 5 nanogramów/kg mc./min. U zdrowych ochotników po podaniu dożylnym epoprostenolu w dawce odpowiadającej 30 nanogramów/kg mc./min zaobserwowano rzadkoskurcz związany ze znacznym zmniejszeniem skurczowego i rozkurczowego ciśnienia tętniczego krwi. Niedociśnienie jest często obserwowanym działaniem niepożądanym. Ponadto z nieznaną częstością raportowano niewydolność serca ze zwiększoną pojemnością minutową oraz wodobrzusze.⁵

Zaburzenia endokrynologiczne i metaboliczne

Bardzo rzadko obserwowano nadczynność tarczycy u pacjentów leczonych epoprostenolem. Ponadto, z nieznaną częstością, odnotowano przypadki zwiększenia stężenia glukozy we krwi, co może mieć znaczenie kliniczne, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej.⁶

Zaburzenia układu oddechowego

Z nieznaną częstością u pacjentów leczonych epoprostenolem może wystąpić obrzęk płuc, stanowiący poważne powikłanie wymagające natychmiastowej interwencji medycznej.⁷

Zaburzenia układu nerwowego i psychiczne

Oprócz bardzo często występujących bólów głowy, u pacjentów leczonych epoprostenolem często obserwuje się zaburzenia psychiczne takie jak lęk i nerwowość. Bardzo rzadko może wystąpić pobudzenie.⁸

Inne działania niepożądane

Do innych działań niepożądanych zgłaszanych podczas stosowania epoprostenolu należą:

• Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: często występuje wysypka, niezbyt często nadmierna potliwość
• Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe: oprócz bólu szczęki, często obserwuje się bóle stawów
• Zaburzenia żołądka i jelit: oprócz nudności, wymiotów i biegunki, często występuje kolka brzuszna (niekiedy zgłaszana jako uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej), niezbyt często – suchość w jamie ustnej
• Zaburzenia ogólne: ból w miejscu wstrzyknięcia, ból w klatce piersiowej (często); bardzo rzadko – rumień w okolicy wkłucia, zatkanie długiego cewnika dożylnego, męczliwość, ucisk w klatce piersiowej

⁹

Tabela działań niepożądanych epoprostenolu

Szczególne niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Powikłania zagrażające życiu

Wśród działań niepożądanych epoprostenolu występują takie, które mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie życia pacjenta. Do najpoważniejszych należą:¹⁰

• Posocznica – zakażenie ogólnoustrojowe, które może prowadzić do wstrząsu septycznego i niewydolności wielonarządowej
• Krwawienia – szczególnie niebezpieczne są krwawienia wewnątrzczaszkowe i płucne, które bez natychmiastowej interwencji mogą być śmiertelne
• Obrzęk płuc – powikłanie prowadzące do ostrej niewydolności oddechowej
• Zaburzenia rytmu serca – zarówno tachykardia jak i bradykardia mogą u niektórych pacjentów prowadzić do poważnych konsekwencji hemodynamicznych

Powikłania związane z układem podawania

Szczególną grupę działań niepożądanych stanowią te związane z systemem do podawania epoprostenolu. Wymagają one zwiększonej uwagi ze względu na potencjalne zagrożenia:¹¹

• Zakażenia związane z cewnikiem – mogą być wywołane nawet przez mikroorganizmy nie zawsze uważane za patogeny (w tym mikrokoki)
• Zatkanie długiego cewnika dożylnego – prowadzi do przerwania podawania leku, co może skutkować nagłym pogorszeniem stanu pacjenta
• Miejscowe zakażenie i rumień w miejscu wkłucia – mogą prowadzić do powikłań systemowych

Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych

Ze względu na potencjalne zagrożenia związane ze stosowaniem epoprostenolu, konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjentów oraz niezwłoczne zgłaszanie wszystkich działań niepożądanych. Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania tego leku.¹²

Wszystkie podejrzewane działania niepożądane powinny być zgłaszane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego za wprowadzenie leku do obrotu.¹³