Przeciwwskazania stosowania
Disodu fosforan dwuwodny

Przeciwwskazania stosowania substancji disodu fosforan dwuwodny

Disodu fosforan dwuwodny jest substancją czynną występującą m.in. w preparacie ADDIPHOS w ilości 133,5 mg/ml. Ten koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji zawiera również potasu diwodorofosforan (170,1 mg/ml) oraz potasu wodorotlenek (14,0 mg/ml), co przekłada się na zawartość fosforanów 2 mmol P (62 mg), potasu 1,5 mmol K (59 mg) oraz sodu 1,5 mmol Na (34 mg). ¹

Bezwzględne przeciwwskazania

Stosowanie disodu fosforanu dwuwodnego zawartego w preparacie ADDIPHOS jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z hiperkaliemią związaną z następującymi stanami klinicznymi: ²

• Niewydolność nadnerczy – stan, w którym zaburzona jest produkcja hormonów kory nadnerczy, zwłaszcza aldosteronu, co prowadzi do retencji potasu i podwyższenia jego stężenia w surowicy krwi ³
• Niewydolność nerek – zaburzenie czynności nerek powodujące upośledzenie wydalania potasu, co skutkuje wzrostem jego stężenia we krwi ⁴
• Wstrząs – stan zagrożenia życia, w którym dochodzi do zaburzenia perfuzji tkankowej i uwalniania potasu z komórek do przestrzeni pozakomórkowej ⁵
• Stan odwodnienia – prowadzący do zagęszczenia krwi i względnego wzrostu stężenia elektrolitów, w tym potasu ⁶

Szczególne uwagi kliniczne

Należy zwrócić uwagę, że ADDIPHOS zawierający disodu fosforan dwuwodny charakteryzuje się wysoką osmolalnością wynoszącą 3200 mOsm/kg wody przy pH 6,2-6,5, co może mieć istotne znaczenie kliniczne przy podejmowaniu decyzji o zastosowaniu tego preparatu u pacjentów z zaburzeniami gospodarki wodno-elektrolitowej. ⁷

Sytuacje, w których należy odradzić stosowanie disodu fosforanu dwuwodnego

Lekarz powinien odradzić stosowanie preparatów zawierających disodu fosforan dwuwodny, takich jak ADDIPHOS, w następujących sytuacjach klinicznych:

• U pacjentów z podwyższonym stężeniem potasu w surowicy, nawet jeśli nie osiągnęło ono jeszcze wartości definiowanych jako hiperkaliemia ⁸
• U pacjentów przyjmujących leki oszczędzające potas (np. inhibitory konwertazy angiotensyny, antagoniści receptora angiotensyny II, antagoniści aldosteronu)
• W przypadkach ostrej dekompensacji niewydolności nerek
• U pacjentów z ciężkim odwodnieniem wymagającym wcześniejszej korekty zaburzeń wodno-elektrolitowych ⁹
• U pacjentów z zaburzeniami czynności nadnerczy, przed włączeniem odpowiedniej terapii podstawowej choroby ¹⁰
• W stanach wstrząsowych różnej etiologii, przed ustabilizowaniem stanu pacjenta ¹¹

Monitorowanie pacjentów otrzymujących preparaty z disodu fosforanem dwuwodnym

W przypadku stosowania disodu fosforanu dwuwodnego w preparacie ADDIPHOS, konieczne jest ścisłe monitorowanie parametrów biochemicznych pacjenta, ze szczególnym uwzględnieniem:

• Stężenia potasu w surowicy – ze względu na zawartość potasu w preparacie (1,5 mmol K na ml)
• Parametrów funkcji nerek (stężenie kreatyniny, mocznika, GFR)
• Równowagi kwasowo-zasadowej
• Stężenia wapnia – ze względu na możliwe interakcje fosforanów z metabolizmem wapnia
• Bilans płynów i stan nawodnienia pacjenta

Wpływ disodu fosforanu dwuwodnego na równowagę elektrolitową

Disodu fosforan dwuwodny może wpływać na równowagę elektrolitową organizmu, co należy uwzględnić przy podejmowaniu decyzji o zastosowaniu preparatów go zawierających. Każdy ml preparatu ADDIPHOS dostarcza 1,5 mmol sodu (34 mg), co może mieć znaczenie u pacjentów z ograniczeniami podaży sodu. ¹²

Rekomendacje dla lekarzy dotyczące przeciwwskazań disodu fosforanu dwuwodnego

Przed podjęciem decyzji o zastosowaniu preparatu zawierającego disodu fosforan dwuwodny, lekarz powinien:

1. Przeprowadzić dokładną ocenę stanu klinicznego pacjenta ze szczególnym uwzględnieniem funkcji nerek i nadnerczy
2. Ocenić aktualny stan gospodarki elektrolitowej ze szczególnym uwzględnieniem stężenia potasu
3. Wykluczyć stany wstrząsu lub aktywnie je leczyć przed włączeniem preparatu
4. Ocenić stan nawodnienia pacjenta i w razie potrzeby skorygować odwodnienie
5. Rozważyć alternatywne drogi suplementacji fosforanów u pacjentów z przeciwwskazaniami do stosowania ADDIPHOS

Ze względu na wysoką osmolalność preparatu ADDIPHOS (3200 mOsm/kg wody), należy zwrócić szczególną uwagę na prawidłowe rozcieńczenie koncentratu przed podaniem oraz na stan naczyń, do których będzie podawany produkt. ¹³