Przedawkowanie
Chlorowodorek lidokainy

Przedawkowanie chlorowodorku lidokainy

Chlorowodorek lidokainy to substancja czynna o działaniu miejscowo znieczulającym, stosowana w wielu preparatach leczniczych do stosowania w jamie ustnej. Pomimo niewielkiej zawartości substancji czynnej w poszczególnych dawkach leków, ryzyko przedawkowania istnieje i stanowi poważne zagrożenie dla pacjenta. Przedawkowanie może nastąpić zarówno w przypadku niewłaściwego stosowania preparatów miejscowych, jak i przy niewłaściwym podaniu dożylnym.¹

Mechanizm toksyczności

Objawy przedawkowania lidokainy występują, gdy stężenie substancji w osoczu przekracza 5 μg/ml. W przypadku stosowania miejscowego w jamie ustnej, lidokaina może zostać przypadkowo połknięta. Chociaż biodostępność lidokainy podawanej doustnie jest mała ze względu na silny efekt pierwszego przejścia, połknięcie znacznych ilości może spowodować wystąpienie objawów toksycznych. Zatrucie lidokainą dotyka głównie ośrodkowego układu nerwowego oraz układu krążenia, z objawami o różnym nasileniu, mogącymi prowadzić do zatrzymania oddechu i krążenia.^{2 3}

Objawy przedawkowania

Przedawkowanie lidokainy charakteryzuje się szerokim spektrum objawów klinicznych, które można podzielić na te dotyczące ośrodkowego układu nerwowego oraz układu sercowo-naczyniowego. Pojawiające się objawy mogą mieć różne nasilenie – od łagodnych do zagrażających życiu.^{4 5}

^{6 7}

Przypadki szczególne przedawkowania

Istnieją udokumentowane przypadki zatruć i zgonów związanych z przedawkowaniem lidokainy, które wymagają szczególnej uwagi. Odnotowano wpływ lidokainy na ośrodkowy układ nerwowy w postaci drgawek i zgonów zarówno u dzieci, jak i dorosłych po połknięciu lepkich roztworów zawierających lidokainę oraz 4% roztworu lidokainy do płukania gardła. Należy zwrócić uwagę, że zatrucie lidokainą może nastąpić również przy stosowaniu preparatów przeznaczonych do użytku zewnętrznego.⁸

Brak antidotum

W przypadku przedawkowania lidokainy nie istnieje swoiste antidotum. Jest to istotna informacja kliniczna, gdyż leczenie zatrucia musi skupiać się na metodach objawowych i wspomagających funkcje życiowe.^{9 10}

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku podejrzenia przedawkowania lidokainy konieczne jest natychmiastowe wdrożenie odpowiedniego postępowania medycznego:

• Ocena kliniczna – dokładne zbadanie pacjenta, monitorowanie funkcji życiowych
• Leczenie objawowe – ukierunkowane na poszczególne objawy zatrucia
• Leczenie wspomagające – podtrzymanie podstawowych funkcji życiowych
• Kontrola czynności układu krążenia i oddechowego
• Opanowanie drgawek jeśli występują

¹¹

Pacjenci, którzy przypadkowo lub celowo przyjęli duże ilości produktów zawierających lidokainę, powinni być niezwłocznie skierowani do lekarza lub na oddział toksykologii w celu oceny zagrożenia. Dalsze postępowanie powinno być zgodne ze wskazówkami klinicznymi lub zaleceniami ośrodka leczenia zatruć.¹²

Przedawkowanie w preparatach złożonych

Należy pamiętać, że chlorowodorek lidokainy często występuje w preparatach złożonych, w połączeniu z innymi substancjami aktywnymi, które również mogą powodować objawy przedawkowania. W przypadku takich preparatów jak Envil gardło, Gardimax medica lemon spray czy Orofar Total Action, efekty przedawkowania mogą być złożone, wynikające z działania kilku substancji czynnych jednocześnie.

W preparacie Envil gardło, oprócz chlorowodorku lidokainy, występuje chlorek cetylopirydyniowy, który w dużej dawce doustnej (1-3 g) może wywołać nudności, wymioty, zapaść, drgawki oraz śpiączkę, a dawka ta może być śmiertelna. Preparat zawiera również sole cynku, których przedawkowanie objawia się zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi, metalicznym smakiem w ustach i bólem głowy.¹³

W preparacie Orofar Total Action drugim składnikiem jest benzoksoniowy chlorek. Połknięcie dużej ilości tej substancji może spowodować wymioty i nudności. W przypadku przedawkowania tego składnika zaleca się natychmiastowe podanie mleka lub białek jaj zmieszanych z wodą, unikając alkoholu, który zwiększa wchłanianie chlorku benzoksoniowego.¹⁴

Podsumowanie zagrożenia

Przedawkowanie chlorowodorku lidokainy stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta ze względu na wpływ tej substancji na kluczowe układy organizmu – nerwowy i sercowo-naczyniowy. Brak swoistego antidotum zwiększa ryzyko związane z przedawkowaniem, dlatego kluczowe jest zapobieganie takim sytuacjom poprzez ścisłe przestrzeganie zalecanego dawkowania i sposobu stosowania preparatów zawierających tę substancję. W przypadku podejrzenia przedawkowania konieczna jest natychmiastowa pomoc medyczna i wdrożenie leczenia objawowego pod kontrolą specjalisty.^{15 16}