Działania niepożądane
Ceftazydym

Działania niepożądane ceftazydymu

Ceftazydym jest antybiotykiem cefalosporynowym trzeciej generacji, stosowanym w leczeniu różnorodnych zakażeń bakteryjnych. Jak każdy lek przeciwbakteryjny, wiąże się on z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, które mogą wpływać na przebieg terapii i bezpieczeństwo pacjenta. Znajomość profilu działań niepożądanych ceftazydymu jest kluczowa dla właściwego monitorowania stanu pacjenta podczas leczenia.^{1 2}

Częstotliwość występowania działań niepożądanych

Częstość występowania działań niepożądanych ceftazydymu została ustalona zarówno na podstawie danych z badań klinicznych (dla reakcji częstych i niezbyt częstych), jak i obserwacji po wprowadzeniu leku do obrotu (dla pozostałych kategorii częstości). Zgodnie z przyjętą klasyfikacją, działania niepożądane występują z następującą częstotliwością:^{3 4}

• bardzo często: ≥1/10
• często: ≥1/100 do <1/10
• niezbyt często: ≥1/1 000 do <1/100
• rzadko: ≥1/10 000 do <1/1 000
• bardzo rzadko: <1/10 000
• częstość nieznana: nie może być określona na podstawie dostępnych danych

^{1/10, często >1/100 do 1/1 000 do 1/10 000 do <1/1 000, bardzo rzadko 5} <sup data-drug="Ceftazidime Kabi" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość występowania działań niepożądanych zdefiniowano następująco: bardzo często ≥1/10, często ≥1/100 do <1/10, niezbyt często ≥1/1000 do <1/100, rzadko ≥1/10 000 do <1/1000, bardzo rzadko 6

Najczęstsze działania niepożądane

Do najczęściej obserwowanych działań niepożądanych podczas terapii ceftazydymem należą:

• Zaburzenia hematologiczne: eozynofilia, trombocytoza (nadpłytkowość)
• Reakcje miejscowe: zapalenie żył lub zakrzepowe zapalenie żył związane z podawaniem dożylnym
• Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: biegunka
• Zaburzenia wątrobowe: przemijające zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych
• Reakcje skórne: wysypka grudkowo-plamista lub pokrzywkowa
• Reakcje w miejscu podania: ból i/lub zapalenie po podaniu domięśniowym
• Badania laboratoryjne: dodatni wynik testu Coombs’a

^{7 8}

Szczegółowy opis działań niepożądanych

Zaburzenia układu krwionośnego i limfatycznego

Zaburzenia hematologiczne występujące podczas leczenia ceftazydymem mogą mieć różne nasilenie i charakter. Obserwuje się często eozynofilię oraz trombocytozę (nadpłytkowość). Niezbyt często dochodzi do neutropenii oraz leukopenii, a rzadziej do trombocytopenii. W bardzo rzadkich przypadkach opisywano agranulocytozę i niedokrwistość hemolityczną. Dodatkowo, z nieznaną częstością może wystąpić limfocytoza.^{9 10}

Warto odnotować, że u około 5% pacjentów leczonych ceftazydymem występuje fałszywie dodatni odczyn Coombs’a, co może zakłócać wyniki prób zgodności krwi (próby krzyżowej) przy transfuzjach.^{11 12}

Zakażenia i zarażenia pasożytnicze

Stosowanie ceftazydymu, podobnie jak innych antybiotyków, może prowadzić do nadkażeń. Najczęściej obserwuje się kandydozę, która może manifestować się jako zapalenie pochwy lub pleśniawki jamy ustnej.^{13 14}

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Wśród zaburzeń żołądkowo-jelitowych podczas terapii ceftazydymem najczęściej raportowana jest biegunka. Mogą wystąpić także ból brzucha, nudności oraz wymioty. Szczególnie istotnym powikłaniem jest biegunka związana z lekiem przeciwbakteryjnym i zapalenie jelita grubego, które mogą być związane z infekcją Clostridioides difficile i mogą przybrać postać rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego. Problem ten wymaga natychmiastowego postępowania terapeutycznego.^{15 16}

Istotne jest, aby pamiętać, że biegunka i zapalenie jelita grubego mogą być związane z zakażeniem Clostridioides difficile i mogą przybierać postać rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego, co może stanowić poważne powikłanie wymagające specyficznego leczenia.^{17 18}

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

W trakcie leczenia ceftazydymem mogą wystąpić różnorodne reakcje skórne. Często obserwuje się wysypkę grudkowo-plamistą lub pokrzywkową oraz świąd. Bardzo rzadko, lecz niebezpieczne dla życia, mogą wystąpić ciężkie reakcje skórne, takie jak toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zespół Stevensa-Johnsona czy rumień wielopostaciowy. Raportowano także przypadki obrzęku naczynioruchowego oraz zespołu DRESS (reakcja polekowa z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi).^{19 20}

Zespół DRESS jest poważnym powikłaniem, o którym donoszono w nielicznych przypadkach związanych z ceftazydymem.^{21 22}

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

W trakcie leczenia ceftazydymem często obserwuje się przemijające zwiększenie aktywności jednego lub więcej enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT, LDH, GGTP, fosfatazy alkalicznej). Rzadziej występuje żółtaczka.^{23 24 25 26}

Zaburzenia układu nerwowego

Podczas terapii ceftazydymem mogą wystąpić ból głowy oraz zawroty głowy. Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość wystąpienia poważnych powikłań neurologicznych, w tym drżeń, mioklonii, drgawek, encefalopatii i śpiączki. Te powikłania obserwowano przede wszystkim u pacjentów z niewydolnością nerek, u których nie zastosowano odpowiedniej redukcji dawki leku.^{27 28 29 30}

Zaburzenia układu immunologicznego

Reakcje nadwrażliwości na ceftazydym mogą obejmować anafilaksję, która może manifestować się skurczem oskrzeli i/lub spadkiem ciśnienia tętniczego. Te reakcje wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.^{31 32}

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Podczas leczenia ceftazydymem może dojść do przemijającego zwiększenia stężeń mocznika, azotu mocznikowego we krwi i/lub kreatyniny w surowicy. Rzadziej zgłaszano przypadki śródmiąższowego zapalenia nerek i ostrej niewydolności nerek.^{33 34}

Zaburzenia naczyniowe

Podczas dożylnego podawania ceftazydymu często może wystąpić zapalenie żył lub zakrzepowe zapalenie żył.^{35 36}

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Po podaniu domięśniowym ceftazydymu może wystąpić ból i/lub zapalenie w miejscu wstrzyknięcia. U pacjentów leczonych ceftazydymem obserwowano również gorączkę.^{37 38}

Tabela działań niepożądanych ceftazydymu

Szczególne ostrzeżenia dotyczące bezpieczeństwa

Powikłania neurologiczne

Należy zwrócić szczególną uwagę na możliwość wystąpienia powikłań neurologicznych, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Opisywano przypadki drżeń, mioklonii, drgawek, encefalopatii i śpiączki u pacjentów z niewydolnością nerek, u których nie zastosowano odpowiedniej redukcji dawki ceftazydymu. Dlatego właściwe dostosowanie dawki u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek jest kluczowe dla uniknięcia tych poważnych powikłań.^{39 40}

Biegunka i zapalenie jelita grubego

Biegunka i zapalenie jelita grubego związane ze stosowaniem antybiotyków mogą być spowodowane zakażeniem Clostridioides difficile i mogą przybierać postać rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego. Jest to poważne powikłanie wymagające natychmiastowej diagnozy i odpowiedniego leczenia. W przypadku wystąpienia ciężkiej lub przedłużającej się biegunki w trakcie lub po zakończeniu terapii ceftazydymem, należy rozważyć to rozpoznanie.^{41 42}

Ciężkie reakcje skórne

Podczas leczenia ceftazydymem istnieje ryzyko wystąpienia ciężkich, zagrażających życiu reakcji skórnych, takich jak zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, rumień wielopostaciowy czy zespół DRESS. Przy pierwszych objawach wysypki, zmian śluzówkowych lub innych objawach nadwrażliwości należy natychmiast przerwać leczenie ceftazydymem i wdrożyć odpowiednie postępowanie.^{43 44}

Reakcje anafilaktyczne

Tak jak w przypadku wszystkich antybiotyków beta-laktamowych, podczas leczenia ceftazydymem mogą wystąpić ciężkie, a nawet śmiertelne reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksja z objawami takimi jak skurcz oskrzeli i/lub spadek ciśnienia tętniczego. Te reakcje wymagają natychmiastowego rozpoznania i podjęcia odpowiednich działań ratunkowych.^{45 46}

Monitorowanie funkcji nerek i wątroby

Ze względu na możliwość wystąpienia zaburzeń funkcji nerek i wątroby, podczas terapii ceftazydymem zaleca się regularne monitorowanie odpowiednich parametrów biochemicznych, zwłaszcza u pacjentów z istniejącymi zaburzeniami czynności tych narządów oraz u pacjentów otrzymujących długotrwałą terapię.^{47 48}

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.

Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.^{49 50}