Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Azot

Wpływ tlenku azotu na płodność, ciążę i laktację

Tlenek azotu (NO) stosowany w terapii jako gaz medyczny jest substancją, która wymaga szczególnej uwagi u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Produkty lecznicze zawierające tlenek azotu, takie jak Noxap i VasoKINOX, dostępne w różnych stężeniach (200 ppm mol/mol, 450 ppm mol/mol i 800 ppm mol/mol), muszą być stosowane z zachowaniem ostrożności w tych szczególnych grupach pacjentek, a lekarz prowadzący zobowiązany jest do przekazania pacjentce odpowiednich informacji.^{1 2}

Wpływ tlenku azotu na płodność

W przypadku wpływu tlenku azotu na płodność, zarówno dla produktu Noxap, jak i VasoKINOX, nie przeprowadzono dedykowanych badań oceniających ten aspekt. W dokumentacji obu produktów leczniczych znalazła się jednoznaczna informacja, że brak jest danych dotyczących potencjalnego wpływu tlenku azotu na zdolności rozrodcze pacjentów.^{3 4}

Lekarz powinien poinformować pacjentki w wieku rozrodczym o braku danych dotyczących wpływu tlenku azotu na płodność. Ze względu na potencjalny wpływ genotoksyczny tlenku azotu (powodujący zmiany strukturalne DNA), który zaobserwowano w badaniach, należy zachować ostrożność w przypadku pacjentek planujących ciążę.⁵

Stosowanie tlenku azotu w okresie ciąży

Dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania tlenku azotu u kobiet w ciąży są bardzo ograniczone lub całkowicie ich brak, co dotyczy zarówno produktu Noxap, jak i VasoKINOX. Producenci obu preparatów jednoznacznie wskazują na niewystarczającą ilość danych z badań na zwierzętach dotyczących potencjalnej toksyczności reprodukcyjnej.^{6 7}

W przypadku preparatu Noxap można oczekiwać potencjalnie szkodliwego działania na płód, ponieważ methemoglobina, która powstaje w wyniku działania tlenku azotu, jest uważana za niebezpieczną dla płodu. Dodatkowo wykazano, że tlenek azotu posiada potencjał genotoksyczny, powodując zmiany strukturalne DNA. Mimo to, dokładne ryzyko dla ludzi pozostaje nieznane.⁸

Lekarz musi poinformować pacjentkę, że stosowanie produktu Noxap w ciąży jest przeciwwskazane, chyba że stan kliniczny kobiety bezwzględnie wymaga tego rodzaju terapii. W przypadku VasoKINOX, produkt nie jest zalecany w okresie ciąży, co stanowi nieco mniej rygorystyczne ograniczenie.^{9 10}

Stosowanie tlenku azotu w okresie karmienia piersią

W przypadku obu produktów leczniczych, Noxap i VasoKINOX, nie ma dostępnych danych potwierdzających, czy tlenek azotu lub jego metabolity przenikają do mleka kobiecego. Brak jest również badań dotyczących wydalania produktu VasoKINOX z mlekiem u zwierząt.^{11 12}

Ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa dla niemowlęcia, nie można wykluczyć potencjalnego ryzyka dla noworodków i niemowląt karmionych piersią przez matki leczone tlenkiem azotu.^{13 14}

Lekarz prowadzący terapię tlenkiem azotu musi przekazać pacjentce szczegółowe zalecenia dotyczące karmienia piersią w trakcie leczenia:

• W przypadku stosowania produktu Noxap, należy przerwać karmienie piersią w trakcie trwania terapii.¹⁵
• W przypadku stosowania produktu VasoKINOX, lekarz powinien rozważyć indywidualnie korzyści i ryzyko, podejmując decyzję o przerwaniu karmienia piersią lub o przerwaniu leczenia. Decyzja ta powinna być oparta na oszacowaniu korzyści płynących z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści leczenia produktem VasoKINOX dla matki.¹⁶

Szczegółowe zalecenia dla lekarzy

Lekarz przepisujący produkty zawierające tlenek azotu (Noxap, VasoKINOX) powinien przekazać pacjentce w ciąży lub karmiącej piersią następujące informacje:

1. Brak jest wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania tlenku azotu w ciąży oraz w okresie karmienia piersią.
2. Tlenek azotu wykazuje potencjał genotoksyczny i może powodować powstawanie methemoglobiny, która jest uważana za niebezpieczną dla płodu.
3. Terapia tlenkiem azotu u kobiet w ciąży powinna być rozważana tylko w sytuacjach, gdy stan kliniczny pacjentki bezwzględnie tego wymaga i gdy potencjalne korzyści przewyższają ryzyko.
4. W przypadku konieczności zastosowania tlenku azotu u kobiety karmiącej piersią, należy przerwać karmienie na czas terapii (Noxap) lub rozważyć indywidualnie stosunek korzyści do ryzyka (VasoKINOX).
5. Z uwagi na brak badań dotyczących wpływu na płodność, kobiety planujące ciążę powinny być świadome potencjalnego ryzyka związanego z genotoksycznym działaniem tlenku azotu.

Lekarz powinien również udokumentować w historii choroby pacjentki przekazanie powyższych informacji oraz uzyskaną świadomą zgodę na terapię, szczególnie w przypadku kobiet w ciąży, gdy zastosowanie tlenku azotu jest konieczne ze względu na stan kliniczny.^{17 18}