Leksykon składników
Składniki, strona 36 z 53
kłącze imbiru
Kłącze imbiru, pozyskiwane z rośliny Zingiber officinale, jest znaną od wieków substancją o właściwościach leczniczych, używaną zarówno w medycynie tradycyjnej, jak i współczesnej. Zawiera bioaktywne związki, wśród których najważniejsze to gingerole i shogaole, odpowiedzialne za charakterystyczny ostry smak oraz działanie terapeutyczne. Substancje te wykazują właściwości przeciwzapalne, przeciwwymiotne, przeciwutleniające oraz wspomagające trawienie.
kwiat goździka
Kwiat goździka (łac. Caryophylli flos) to surowiec zielarski otrzymywany z pąków kwiatowych goździkowca korzennego (Syzygium aromaticum). Zawiera olejek eteryczny (eugenol, octan eugenolu), garbniki, flawonoidy oraz inne związki biologicznie czynne. Substancje zawarte w goździkach wykazują działanie przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwbólowe i przeciwzapalne.
kłącze galangi
Kłącze galangi (łac. Alpinia officinarum) to substancja pochodzenia roślinnego, stosowana zarówno w medycynie tradycyjnej jak i współczesnej farmakologii. Wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe oraz antybakteryjne. Mechanizm działania opiera się na obecności związków bioaktywnych, takich jak galanolaktony, flawonoidy oraz olejki eteryczne, które hamują szlaki zapalne i wspomagają układ odpornościowy.
owoc pieprzu czarnego
Owoc pieprzu czarnego to jedna z najstarszych i najpopularniejszych przypraw na świecie, pochodząca z rośliny Piper nigrum. W medycynie zastosowanie znajduje nie tylko jako przyprawa, ale również jako substancja o właściwościach leczniczych dzięki zawartości piperyny – głównego związku aktywnego.
nasiono muszkatołowca
Nasiono muszkatołowca (Myristica fragrans) to surowiec roślinny o działaniu karminacyjnym, przeciwbólowym i przeciwzapalnym. Zawiera olejek eteryczny (bogaty w mirystycynę, elemicynę, safrol), który działa rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, co przekłada się na łagodzenie wzdęć, bólów brzucha oraz objawów zespołu jelita drażliwego.
owocnia pomarańczy
Owocnia pomarańczy (Pericarpium Aurantii) to surowiec leczniczy pozyskiwany z zewnętrznej części owoców pomarańczy gorzkiej (Citrus aurantium). Zawiera cenne olejki eteryczne (głównie limonene), flawonoidy (hesperydynę, neohesperydynę), kumaryny oraz związki goryczkowe, które nadają jej charakterystyczne właściwości lecznicze.
kora cynamonowca
Kora cynamonowca to surowiec roślinny pozyskiwany głównie z drzew gatunku Cinnamomum verum (cynamonowiec cejloński) oraz Cinnamomum cassia (cynamonowiec chiński). Zawiera ona olejek eteryczny bogaty w aldehyd cynamonowy, eugenol, linalol oraz kwas cynamonowy, które odpowiadają za jej charakterystyczny aromat i właściwości lecznicze.
kwiat cynamonowca
Kwiat cynamonowca (Cinnamomi flos) to surowiec zielarski pochodzący z drzewa cynamonowego (Cinnamomum spp.), głównie Cinnamomum cassia i Cinnamomum verum. W medycynie tradycyjnej, szczególnie chińskiej, kwiaty cynamonowca są stosowane ze względu na właściwości rozgrzewające, przeciwbólowe i przeciwzapalne. Zawierają olejki eteryczne bogate w aldehyd cynamonowy, eugenol oraz kumaryny, które odpowiadają za ich działanie farmakologiczne.
nasiono kardamonu
Nasiono kardamonu to przyprava pochodząca z roślin rodzaju Elettaria i Amomum, należących do rodziny imbirowatych (Zingiberaceae). W medycynie znajduje zastosowanie ze względu na swoje właściwości przeciwzapalne, przeciwbakteryjne oraz antyoksydacyjne. Działa głównie poprzez zawarte w nim olejki eteryczne, w tym 1,8-cyneol, α-terpineol oraz octan α-terpinylu, które wykazują działanie rozkurczające na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego.
nalewka złożona z ziela nawłoci pospolitej
Nalewka złożona z ziela nawłoci pospolitej to preparat ziołowy, bazujący na ekstrakcie z Solidago virgaurea. Substancja ta wykazuje działanie moczopędne, przeciwzapalne oraz antyseptyczne w obrębie dróg moczowych. Mechanizm działania opiera się na zawartych w niej flawonoidach, saponinach i olejkach eterycznych, które zwiększają diurezę oraz hamują rozwój bakterii w układzie moczowym.
nalewka złożona z kwiatu nagietka
Nalewka złożona z kwiatu nagietka (Calendula officinalis) to preparat otrzymywany poprzez ekstrakcję alkoholową kwiatów nagietka lekarskiego. Substancje aktywne zawarte w nagietku, takie jak flawonoidy, saponiny, karotenoidy i olejki eteryczne, wykazują działanie przeciwzapalne, przeciwbakteryjne oraz przyspieszające gojenie ran. Nalewka ta znajduje zastosowanie zarówno w medycynie konwencjonalnej, jak i tradycyjnej.
nalewka złożona z ziela drapacza lekarskiego
Nalewka złożona z ziela drapacza lekarskiego (Cnicus benedictus) to preparat ziołowy o szerokim spektrum działania. Główne składniki aktywne zawarte w drapaczu lekarskim to gorzkie glikozydy (knicyna), flawonoidy, olejek eteryczny oraz związki mineralne. Preparat wykazuje działanie żółciopędne, żółciotwórcze, pobudzające wydzielanie soku żołądkowego oraz słabe działanie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne.
nalewka złożona z owocu jarzębiny
Nalewka złożona z owocu jarzębiny (Tinctura Sorbi aucupariae composita) to preparat ziołowy wykorzystywany głównie w medycynie tradycyjnej. Zawiera ekstrakt z owoców jarzębiny pospolitej (Sorbus aucuparia), które są bogate w witaminę C, karotenoidy, flawonoidy, kwasy organiczne oraz garbniki. Działanie nalewki opiera się głównie na właściwościach przeciwutleniających, przeciwzapalnych oraz wspierających układ odpornościowy.
nalewka złożona z liścia pokrzywy
Nalewka złożona z liścia pokrzywy to preparat galenowy sporządzany na bazie liści pokrzywy zwyczajnej (Urtica dioica L.), który zawiera szereg substancji biologicznie czynnych, takich jak flawonoidy, kwasy organiczne, witaminy (C, K, B), minerały oraz związki krzemu. Działa głównie moczopędnie, przeciwzapalnie i wspomagająco w leczeniu dolegliwości układu moczowego.
oksakarbazepina
Oksakarbazepina jest pochodną karbamazepiny o działaniu przeciwdrgawkowym, stosowaną głównie w leczeniu padaczki. Mechanizm jej działania polega na blokowaniu kanałów sodowych zależnych od napięcia, co hamuje przewodnictwo neuronalne i zapobiega wyładowaniom drgawkowym. Substancja ta stabilizuje nadmiernie pobudzone błony neuronów, zmniejszając ryzyko wystąpienia napadów padaczkowych.
wyciąg suchy z Valeriana officinalis
Wyciąg suchy z Valeriana officinalis, powszechnie znany jako korzeń kozłka lekarskiego, to substancja czynna stosowana w preparatach o działaniu uspokajającym i nasennym. Kozłek lekarski zawiera szereg związków biologicznie czynnych, w tym kwasy walerenowe, walepotraty oraz olejki eteryczne, które oddziałują na receptory GABA w ośrodkowym układzie nerwowym, zwiększając hamujący wpływ kwasu gamma-aminomasłowego, co prowadzi do uspokojenia i ułatwienia zasypiania.
korzeń kozłka lekarskiego
Korzeń kozłka lekarskiego (Valeriana officinalis) to surowiec zielarski o udokumentowanych właściwościach uspokajających i nasennych. Działa poprzez zwiększenie stężenia kwasu gamma-aminomasłowego (GABA) w synapsach nerwowych, co prowadzi do hamowania aktywności ośrodkowego układu nerwowego. Główne związki aktywne to walepotriaty, kwasy walerenowe oraz olejki eteryczne, które wykazują powinowactwo do receptorów benzodiazepinowych, jednak bez wywoływania uzależnienia.
disód fosforan bezwodny
Disód fosforan bezwodny (ang. disodium phosphate anhydrous) to związek chemiczny wykorzystywany w medycynie jako składnik leczniczy o właściwościach buforujących. Jest to sól sodowa kwasu fosforowego, która odgrywa istotną rolę w regulacji równowagi kwasowo-zasadowej organizmu. Działa poprzez wiązanie jonów wodorowych i utrzymywanie odpowiedniego pH płynów ustrojowych.
diglukonian chloroheksydyny
Diglukonian chloroheksydyny to powszechnie stosowany antyseptyk o szerokim spektrum działania przeciwdrobnoustrojowego. Działa bakteriobójczo zarówno na bakterie Gram-dodatnie, jak i Gram-ujemne, a także wykazuje aktywność przeciwko grzybom i niektórym wirusom otoczkowym. Mechanizm działania polega na zaburzeniu przepuszczalności błony komórkowej drobnoustrojów, co prowadzi do wycieku składników wewnątrzkomórkowych i w konsekwencji do śmierci komórki.
gonadotropina kosmówkowa
Gonadotropina kosmówkowa (hCG – human chorionic gonadotropin) to hormon glikoproteinowy produkowany pierwotnie przez zarodek po zapłodnieniu, a następnie przez łożysko podczas ciąży. W medycynie wykorzystywany jest jako preparat leczniczy w schorzeniach związanych z układem rozrodczym zarówno u kobiet, jak i mężczyzn.
siarczan chondroityny
Siarczan chondroityny to naturalna substancja należąca do grupy glikozaminoglikanów, występująca przede wszystkim w chrząstkach stawowych. Działa przeciwzapalnie oraz stymuluje syntezę proteoglikanów, kolagenu i kwasu hialuronowego w chrząstce, dzięki czemu poprawia jej elastyczność i odporność na urazy mechaniczne. Jest stosowany głównie w leczeniu choroby zwyrodnieniowej stawów, gdzie pomaga spowolnić degenerację chrząstki i zmniejszyć dolegliwości bólowe.
sodu laurylosulfooctan
Sodu laurylosulfooctan (Sodium Lauryl Sulfate, SLS) to anionowy związek powierzchniowo czynny powszechnie stosowany w dermatologii i farmacji jako środek myjący, emulgator oraz substancja zwiększająca przepuszczalność błon komórkowych. Jego działanie polega na obniżaniu napięcia powierzchniowego i tworzeniu miceli, co umożliwia rozpuszczanie tłuszczów i usuwanie zanieczyszczeń z powierzchni skóry.
magnez węglan
Magnez węglan (magnesium carbonate) to nieorganiczny związek chemiczny magnezu, stosowany w medycynie jako uzupełnienie diety w magnez oraz środek zobojętniający kwas żołądkowy. Działa poprzez neutralizację kwasu solnego w żołądku, co pomaga w łagodzeniu objawów zgagi, niestrawności i nadkwaśności. Jednocześnie dostarcza organizmu magnez, który jest niezbędnym pierwiastkiem do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego, mięśniowego oraz procesów enzymatycznych.
korzeń lubczyka
Korzeń lubczyka to surowiec roślinny pochodzący z Levisticum officinale, byliny z rodziny selerowatych. W medycynie i farmacji jest ceniony ze względu na swoje właściwości diuretyczne (moczopędne), karminacyjne (wiatropędne) oraz spazmolityczne (rozkurczające). Działa głównie poprzez zwiększenie wydalania moczu, co pomaga w łagodzeniu obrzęków oraz w usuwaniu toksyn z organizmu.
ziele centurii
Ziele centurii (Centaurium erythraea), znane również jako centuria pospolita lub tysiącznik, to roślina lecznicza o bogatych właściwościach terapeutycznych. Surowiec leczniczy stanowią ziele i kwiaty centurii, które zawierają cenne związki biologicznie czynne, w tym glikozydy gorzkie (gencjopikryna, erytrocentauryna), flawonoidy oraz kwasy fenolowe.
Saussurea costus
Saussurea costus (znana również jako Costus lub Kuth) to roślina lecznicza należąca do rodziny astrowatych (Asteraceae), której korzeń jest wykorzystywany w tradycyjnej medycynie od tysięcy lat. Zawiera liczne związki bioaktywne, w tym seskwiterpeny, alkaloidy, flawonoidy i olejki eteryczne, które wykazują działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe, przeciwdrobnoustrojowe oraz immunomodulujące.
Cetraria islandica
Cetraria islandica, znana również jako porost islandzki, to gatunek porostu stosowany w medycynie od wieków. Zawiera substancje czynne o działaniu przeciwzapalnym, przeciwbakteryjnym i immunomodulującym, w tym kwasy porostowe (m.in. kwas protoketrariowy i kwas fumarowy), polisacharydy (głównie licheninę i izolicheninę) oraz związki fenolowe. Wyciągi z Cetraria islandica wykazują działanie łagodzące na błony śluzowe gardła i jamy ustnej, co pomaga w łagodzeniu objawów stanów zapalnych górnych dróg oddechowych.
Azadirachta indica
Azadirachta indica, znana również jako miodla indyjska lub neem, to roślina o szerokim spektrum właściwości leczniczych wykorzystywana w medycynie tradycyjnej od tysięcy lat. Jej działanie przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwzapalne i przeciwpasożytnicze wynika z obecności różnorodnych bioaktywnych związków, w tym azadirachtyny, nimbin, nimbidyny i kwercetyny.
Elettaria cardamomum
Elettaria cardamomum, znana powszechnie jako kardamon lub kardamon zielony, to roślina z rodziny imbirowatych (Zingiberaceae), której nasiona są szeroko stosowane w medycynie jako substancja czynna o właściwościach leczniczych. Kardamon działa przede wszystkim jako środek karminatywny (przeciwwzdęciowy), spazmolityczny (rozkurczowy) oraz antyseptyczny (przeciwbakteryjny), co czyni go cennym środkiem w leczeniu dolegliwości układu pokarmowego.
Terminalia chebula
Terminalia chebula to roślina lecznicza szeroko stosowana w tradycyjnej medycynie, szczególnie w systemach ajurwedyjskich, tybetańskich i chińskich. Zawiera bogaty zestaw związków bioaktywnych, w tym taniny, flawonoidy, saponiny, kwasy fenolowe, antocyjaniny i alkaloidy, które odpowiadają za jej wielokierunkowe działanie terapeutyczne. Główny mechanizm działania opiera się na silnych właściwościach antyoksydacyjnych i przeciwzapalnych, co pozwala na neutralizację wolnych rodników i zmniejszenie stanu zapalnego w różnych tkankach organizmu.
Pterocarpus santalinus
Pterocarpus santalinus (czerwone drzewo sandałowe) to roślina lecznicza o wieloletniej tradycji stosowania w medycynie ajurwedyjskiej. Zawiera aktywne związki biologiczne, w tym flawonoidy, taniny i pterostilben, które wykazują właściwości przeciwzapalne, przeciwutleniające oraz przeciwbakteryjne.
Pimenta dioica
Pimenta dioica, znana również jako ziele angielskie lub pimenta, to roślina z rodziny mirtowatych, której owoce są wykorzystywane zarówno w celach kulinarnych, jak i leczniczych. W medycynie substancje czynne zawarte w zielu angielskim, w tym eugenol, wykazują działanie przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze oraz przeciwzapalne. Pimenta dioica działa poprzez hamowanie rozwoju patogenów i modulowanie odpowiedzi immunologicznej organizmu.
Aegle marmelos
Aegle marmelos (matfan, drzewo bael) jest rośliną pochodzącą z Indii, należącą do rodziny rutowatych, wykorzystywaną w tradycyjnej medycynie ajurwedyjskiej. Substancje czynne zawarte w owocach, liściach i korze tej rośliny wykazują działanie przeciwbakteryjne, przeciwzapalne, przeciwbiegunkowe oraz przeciwcukrzycowe. Mechanizm działania związany jest z obecnością alkaloidów, kumaryn, flawonoidów i olejków eterycznych, które modulują procesy zapalne i immunologiczne w organizmie.
Aquilegia vulgaris
Aquilegia vulgaris (orlik pospolity) to roślina lecznicza z rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae), stosowana w tradycyjnej medycynie ze względu na zawartość alkaloidów izochinolinowych, flawonoidów i glikozydów cyjanogennych. Wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe oraz łagodnie uspokajające.
Plantago lanceolata
Plantago lanceolata, znana również jako babka lancetowata, to roślina lecznicza należąca do rodziny babkowatych. Zawiera szereg substancji biologicznie czynnych, w tym glikozydy irydoidowe (aukubina), flawonoidy, związki śluzowe, garbniki oraz kwasy fenolowe, które odpowiadają za jej właściwości przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i łagodzące. Preparaty z babki lancetowatej działają osłaniająco na błony śluzowe, hamują proces zapalny oraz ułatwiają odkrztuszanie.
Polygonum aviculare
Polygonum aviculare, znany również jako rdest ptasi, jest rośliną leczniczą o szerokim spektrum działania. Działa przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie, przeciwwirusowo oraz moczopędnie. Aktywne związki zawarte w rdeście ptasim, głównie flawonoidy, taniny i związki krzemowe, wspierają działanie przeciwkrwotoczne i ściągające, co czyni go skutecznym w leczeniu stanów zapalnych dróg moczowych oraz problemów z układem pokarmowym.
Potentilla aurea
Potentilla aurea, znana również jako złotlin alpejski lub pięciornik złoty, to roślina z rodziny różowatych (Rosaceae), stosowana w medycynie tradycyjnej i ziołolecznictwie. Wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwbakteryjne oraz łagodnie ściągające, dzięki zawartości tanin, flawonoidów i związków fenolowych.
Syzygium aromaticum
Syzygium aromaticum (goździkowiec korzenny) to roślina z rodziny mirtowatych, z której pozyskuje się goździki – suszone pąki kwiatowe o silnych właściwościach leczniczych. Głównym składnikiem aktywnym jest eugenol (70-90%), który nadaje goździkom charakterystyczny aromat i odpowiada za większość właściwości leczniczych.
Kaempferia galanga
Kaempferia galanga, znana również jako galanga chińska lub zingiberis rhizoma, to roślina z rodziny imbirowatych (Zingiberaceae) stosowana w medycynie tradycyjnej w Azji Południowo-Wschodniej. Jej kłącze zawiera olejki eteryczne bogate w związki bioaktywne, takie jak etyl-p-metoksycynamonian, który odpowiada za działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe i przeciwdrobnoustrojowe.
Sida cordifolia
Sida cordifolia to roślina z rodziny ślazowatych (Malvaceae), wykorzystywana od wieków w tradycyjnej medycynie ajurwedyjskiej, znana również jako bala lub malwa indyjska. Zawiera alkaloidy, w tym efedynę i pseudoefedrynę, które wykazują działanie sympatykomimetyczne – pobudzają receptory adrenergiczne, zwiększając uwalnianie katecholamin. Dzięki temu działa stymulująco na układ nerwowy, rozszerza oskrzela oraz zwiększa termogenezę i metabolizm.
Lactuca sativa
Lactuca sativa, powszechnie znana jako sałata, to roślina uprawna z rodziny astrowatych, która jest szeroko stosowana w żywieniu człowieka. W kontekście medycznym, sałata zawiera szereg związków bioaktywnych, w tym laktucynę i laktukopikrynę, które wykazują właściwości uspokajające i nasenne, działając na ośrodkowy układ nerwowy.
Calcii sulfas hemihydricus
Calcii sulfas hemihydricus (siarczan wapnia półwodny) to związek chemiczny zawierający wapń, siarkę i tlen, który znajduje zastosowanie w medycynie, głównie w stomatologii i ortopedii. Substancja ta w kontakcie z wodą twardnieje, tworząc stabilną strukturę, co jest wykorzystywane do tworzenia modeli diagnostycznych, wypełnień tymczasowych i opatrunków unieruchamiających.
D-Camphora
D-Camphora, znana również jako kamfora, to organiczny związek naturalny pozyskiwany głównie z drzewa kamforowego (Cinnamomum camphora). Substancja ta wykazuje działanie przeciwbólowe, przeciwświądowe, przeciwzapalne i miejscowo znieczulające. Mechanizm działania kamfory polega głównie na stymulacji zakończeń nerwowych w skórze, co wywołuje uczucie chłodu, a następnie ciepła, jednocześnie zmniejszając odczuwanie bólu i świądu. Dodatkowo, substancja ta działa jako słaby środek antyseptyczny.
betiatyd
Betiatyd to substancja czynna należąca do grupy mukolitycznych środków wykrztuśnych, stosowana w leczeniu schorzeń układu oddechowego. Działa poprzez rozrzedzanie i zmniejszanie lepkości wydzieliny oskrzelowej, co ułatwia jej odkrztuszanie. Betiatyd działa poprzez rozrywanie wiązań dwusiarczkowych w glikoproteinach śluzu, zmniejszając jego lepkość i ułatwiając oczyszczanie dróg oddechowych.
glikol propylenowy
Glikol propylenowy (1,2-propanodiol) to organiczny związek chemiczny z grupy alkoholi dwuwodorotlenowych, szeroko stosowany w przemyśle farmaceutycznym jako rozpuszczalnik i stabilizator dla substancji leczniczych. Działa jako środek nawilżający, konserwujący oraz nośnik dla substancji aktywnych, które słabo rozpuszczają się w wodzie. Glikol propylenowy umożliwia lepszą penetrację składników aktywnych przez barierę skórną, co zwiększa biodostępność leków stosowanych miejscowo.
ibuprofen z lizyną
Ibuprofen z lizyną to połączenie ibuprofenu, niesteroidowego leku przeciwzapalnego (NLPZ), z aminokwasem lizyną. Dzięki temu połączeniu lek wykazuje większą rozpuszczalność w wodzie niż czysty ibuprofen, co przyspiesza wchłanianie i początek działania przeciwbólowego.
wyciąg suchy z liścia mącznicy
Wyciąg suchy z liścia mącznicy (Arctostaphylos uva-ursi) to substancja pochodzenia naturalnego, która zawiera głównie arbutynę, hydrochinonowe glikozydy oraz garbniki. Wykazuje przede wszystkim działanie przeciwbakteryjne i moczopędne, co czyni ją cennym składnikiem preparatów stosowanych w leczeniu infekcji dróg moczowych. Mechanizm działania polega na hydrolizie arbutyny do hydrochinonu w środowisku zasadowym moczu, co prowadzi do uwalniania substancji o właściwościach bakteriostatycznych.
benzoil nadtlenek
Benzoil nadtlenek (nadtlenek benzoilu) to substancja czynna o właściwościach przeciwbakteryjnych, przeciwzapalnych i złuszczających, stosowana głównie w leczeniu trądziku. Działa poprzez uwalnianie wolnych rodników tlenowych, które niszczą bakterie Propionibacterium acnes odpowiedzialne za powstawanie zmian trądzikowych. Dodatkowo przyspiesza złuszczanie martwych komórek naskórka, zapobiegając zatykaniu porów skóry.
bromek rokuronium
Bromek rokuronium to aminosteroidowy niedepolaryzujący środek zwiotczający mięśnie szkieletowe stosowany podczas znieczulenia ogólnego. Działanie opiera się na kompetencyjnym blokowaniu receptorów nikotynowych płytki motorycznej, uniemożliwiając wiązanie acetylocholiny i blokując przekaźnictwo nerwowo-mięśniowe. Prowadzi to do zwiotczenia mięśni szkieletowych, co ułatwia intubację dotchawiczą i zapewnia relaksację mięśniową podczas zabiegów chirurgicznych.
izokonazol
Izokonazol to substancja czynna należąca do grupy pochodnych imidazolu o działaniu przeciwgrzybiczym. Mechanizm działania polega na hamowaniu biosyntezy ergosterolu, kluczowego składnika błony komórkowej grzybów, poprzez blokowanie enzymu 14-α-demetylazy lanosterolu. Prowadzi to do zaburzenia integralności błony komórkowej patogenu i w konsekwencji do śmierci komórki grzyba.