Właściwości farmakodynamiczne leku Vivacor

Vivacor należy do grupy farmakoterapeutycznej alfa- i beta-adrenolityków (kod ATC: C 07 AG 02). Substancją czynną preparatu jest karwedylol, dostępny w tabletkach o dawkach 6,25 mg, 12,5 mg i 25 mg. ¹

Mechanizm działania

Karwedylol jest racemiczną mieszaniną dwóch enancjomerów (R- i S-karwedylolu), działającą jako antagonista receptorów alfa- i beta-adrenergicznych o wielokrotnym działaniu. Blokada receptora beta-adrenergicznego związana jest z enancjomerem S i jest nieselektywna dla receptorów beta1- i beta2-adrenergicznych. Oba enancjomery wykazują takie same właściwości blokujące, specyficzne dla receptorów alfa1-adrenergicznych. W wyższych stężeniach karwedylol wykazuje również słabą do umiarkowanej aktywność blokującą kanały wapniowe. Ważną cechą leku jest brak wewnętrznej aktywności sympatykomimetycznej, a podobnie jak propranolol, posiada właściwości stabilizujące błonę komórkową. ²

Działanie farmakodynamiczne

Karwedylol wykazuje złożone działanie farmakodynamiczne na układ sercowo-naczyniowy. Kluczowym mechanizmem jest zmniejszanie obwodowego oporu naczyniowego poprzez selektywną blokadę receptorów alfa1-adrenergicznych. Ponadto, działanie blokujące kanał wapniowy może zwiększać przepływ krwi w określonych łożyskach naczyniowych, w szczególności w krążeniu skórnym. Blokada receptorów beta powoduje hamowanie układu renina-angiotensyna-aldosteron, co zmniejsza uwalnianie reniny i ogranicza zatrzymywanie płynów w organizmie. Istotną cechą karwedylolu jest łagodzenie wzrostu ciśnienia krwi wywołanego przez fenylefrynę (agonistę receptora alfa1-adrenergicznego), przy jednoczesnym braku wpływu na wzrost ciśnienia wywołany przez angiotensynę II. ³

Karwedylol wykazuje działanie ochronne na narządy, co częściowo wynika z dodatkowych właściwości wykraczających poza blokadę receptorów adrenergicznych. Lek posiada silne właściwości przeciwutleniające związane z obydwoma enancjomerami i efektywnie wychwytuje wolne rodniki tlenowe. Badania kliniczne potwierdziły zmniejszenie stresu oksydacyjnego podczas długotrwałego leczenia karwedylolem, co udokumentowano poprzez pomiar różnych markerów. Dodatkowo lek wykazuje działanie antyproliferacyjne na komórki mięśni gładkich naczyń krwionośnych człowieka. Ważną cechą karwedylolu jest brak niekorzystnego wpływu na profil lipidowy – utrzymany zostaje normalny stosunek lipoprotein o dużej gęstości do lipoprotein o małej gęstości (HDL/LDL). ⁴

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Nadciśnienie tętnicze

W przeciwieństwie do tradycyjnych leków beta-adrenolitycznych, karwedylol jako beta-adrenolityk o działaniu rozszerzającym naczynia, wykazuje unikalne właściwości terapeutyczne. U pacjentów z nadciśnieniem tętniczym obniżeniu ciśnienia nie towarzyszy zwiększenie całkowitego oporu obwodowego, które jest typowe dla leków blokujących wyłącznie receptory beta-adrenergiczne. Czynność serca zmniejsza się w niewielkim stopniu, przy jednoczesnym zachowaniu nerkowego przepływu krwi i czynności nerek. Obwodowy przepływ krwi pozostaje zachowany, dzięki czemu rzadko obserwuje się objaw zimnych kończyn, często występujący podczas stosowania klasycznych beta-adrenolityków. ⁵

Nadciśnienie tętnicze u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek

Badania otwarte wykazały, że karwedylol jest skutecznym lekiem u chorych z nadciśnieniem naczyniowo-nerkowym. Skuteczność terapeutyczna obejmuje również pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek, osoby leczone hemodializą oraz pacjentów po transplantacji nerki. Karwedylol powoduje stopniowe obniżanie ciśnienia tętniczego zarówno w dniach przeprowadzania dializy, jak i w dniach bez dializy, a efekt hipotensyjny jest porównywalny do obserwowanego u osób z prawidłową czynnością nerek. Badania porównawcze u pacjentów leczonych hemodializą wykazały, że karwedylol był skuteczniejszy od antagonistów wapnia i charakteryzował się lepszą tolerancją. ⁶

Choroba wieńcowa

U pacjentów ze stabilną dławicą piersiową karwedylol wykazuje działanie przeciwniedokrwienne i przeciwdławicowe. Badania hemodynamiczne potwierdziły, że stosowanie leku prowadzi do istotnego zmniejszenia obciążenia wstępnego i następczego serca. ⁷

Przewlekła niewydolność serca

Stosowanie karwedylolu u pacjentów z zaburzeniami czynności lewej komory lub przewlekłą niewydolnością serca wywiera korzystny wpływ na parametry hemodynamiczne, skutecznie poprawia frakcję wyrzutową oraz wielkość komory. ⁸

W grupie pacjentów dializowanych z kardiomiopatią rozstrzeniową karwedylol istotnie zmniejsza chorobowość i śmiertelność. Udokumentowano również redukcję śmiertelności całkowitej, śmiertelności z przyczyn sercowo-naczyniowych oraz śmiertelności z powodu niewydolności serca lub pierwszej hospitalizacji u pacjentów z niewydolnością serca i współistniejącą łagodną do umiarkowanej przewlekłą chorobą nerek niezależną od dializy. ⁹

Metaanaliza kontrolowanych placebo badań klinicznych, obejmująca dużą populację pacjentów (ponad 4000) z łagodną lub umiarkowaną przewlekłą chorobą nerek, wykazała korzyści ze stosowania karwedylolu u pacjentów z dysfunkcją lewej komory z objawową niewydolnością serca lub bez niej. Terapia przyczyniła się do zmniejszenia całkowitej śmiertelności oraz częstości występowania zdarzeń związanych z niewydolnością serca. ¹⁰

Zaburzenia czynności lewej komory po ostrym zawale mięśnia serca

Wieloośrodkowe, podwójnie ślepe, kontrolowane placebo badanie kliniczne (CAPRICORN) oceniało skuteczność karwedylolu u pacjentów po świeżym zawale mięśnia sercowego z zaburzeniami czynności lewej komory (frakcja wyrzutowa ≤40%, indeks kurczliwości ≤1,3). Wyniki wskazują, że karwedylol nie powodował istotnej statystycznie redukcji w zakresie pierwszorzędowego punktu końcowego obejmującego łącznie śmiertelność całkowitą i hospitalizację sercowo-naczyniową (redukcja o 8% w porównaniu z placebo, p = 0,297). ¹¹

Jednakże w zakresie drugorzędowych punktów końcowych odnotowano istotne korzyści, w tym:¹²

• Zmniejszenie śmiertelności całkowitej o 23% (p = 0,031)
• Redukcja łącznej śmiertelności całkowitej i zawałów serca niezakończonych zgonem o 29% (p = 0,002)
• Zmniejszenie śmiertelności z przyczyn sercowo-naczyniowych o 25% (p = 0,024)
• Redukcja hospitalizacji z powodu niezakończonego zgonem zawału mięśnia sercowego o 41% (p = 0,014)

Zastosowanie u dzieci i młodzieży

Bezpieczeństwo i skuteczność karwedylolu w populacji pediatrycznej nie zostały jednoznacznie ustalone ze względu na ograniczoną liczbę i wielkość przeprowadzonych badań. Dostępne dane dotyczą głównie leczenia niewydolności serca u dzieci, która różni się od analogicznej choroby u dorosłych pod względem charakterystyki i etiologii. ¹³

Dotychczasowe badania wstępne i obserwacyjne, w tym badania dotyczące niewydolności serca wtórnej do dystrofii mięśniowej, sugerowały możliwe korzystne działanie karwedylolu. Jednak dowody skuteczności z randomizowanych badań kontrolowanych są niejednoznaczne i sprzeczne. Dane dotyczące bezpieczeństwa wskazują, że zdarzenia niepożądane w badaniach pediatrycznych były na ogół porównywalne między grupami leczonymi karwedylolem i grupami kontrolnymi. ¹⁴

Z uwagi na małą liczbę uczestników w porównaniu z badaniami prowadzonymi u dorosłych oraz brak optymalnego schematu dawkowania dla populacji pediatrycznej, dostępne dane nie są wystarczające do pełnego ustalenia profilu bezpieczeństwa karwedylolu u dzieci i młodzieży. W związku z tym stosowanie karwedylolu u dzieci budzi obawy dotyczące bezpieczeństwa i nie jest zalecane ze względu na brak istotnych informacji dotyczących bilansu korzyści i ryzyka. ¹⁵