Właściwości farmakodynamiczne
Valdocef 250 mg/5 ml

Właściwości farmakodynamiczne cefadroksylu

Cefadroksyl należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako pozostałe antybiotyki beta-laktamowe, a dokładniej do cefalosporyn I generacji (kod ATC: J01DB05). Jest to antybiotyk podawany doustnie, dostępny w postaci granulatu do sporządzania zawiesiny doustnej o stężeniu 250 mg/5 ml, co odpowiada 262,39 mg cefadroksylu jednowodnego.¹

Mechanizm działania

Cefadroksyl działa poprzez hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii znajdujących się w fazie aktywnego podziału. Mechanizm ten polega na wiązaniu się antybiotyku z jednym lub większą liczbą białek wiążących penicyliny, co prowadzi do formowania wadliwej strukturalnie ściany komórkowej. Tak powstała ściana komórkowa charakteryzuje się niestabilnością osmotyczną, co w konsekwencji powoduje lizę komórek bakteryjnych.²

Mechanizmy oporności bakterii na cefadroksyl

Bakterie mogą wykazywać oporność na cefadroksyl poprzez różne mechanizmy:

• Produkcja enzymów beta-laktamaz – cefadroksyl może działać na organizmy wytwarzające niektóre rodzaje beta-laktamaz, np. TEM-1, w ilościach małych do umiarkowanych. Jest jednak inaktywowany przez beta-laktamazy zdolne do skutecznej hydrolizy cefalosporyn, takie jak liczne beta-laktamazy o rozszerzonym spektrum oraz cefalosporynazy chromosomalne (enzymy typu AmpC).³
• Obecność zmodyfikowanych białek PBP o zmniejszonym powinowactwie do leków beta-laktamowych.⁴
• Nieprzepuszczalność ściany komórkowej bakterii dla antybiotyku.⁵
• Działanie pomp usuwających aktywnie antybiotyk z komórki bakteryjnej.⁶

Należy zaznaczyć, że w jednym organizmie bakteryjnym może współistnieć więcej niż jeden z wymienionych mechanizmów oporności. W warunkach in vitro doustne cefalosporyny pierwszej generacji wykazują mniejszą skuteczność w stosunku do bakterii Gram-dodatnich w porównaniu z penicyliną G i V oraz mniejszą skuteczność wobec H. influenzae niż aminopenicyliny.⁷

Wartości graniczne wrażliwości

Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości (EUCAST) zdefiniował następujące wartości graniczne dla cefadroksylu (wersja 3.1, luty 2013 r.):⁸

⁹

Uwaga 1: Wrażliwość gronkowców na cefalosporyny można przewidzieć na podstawie oznaczania wrażliwości na cefoksytynę, z wyjątkiem cefrazydymu, cefiksymu oraz ceftibutenu, dla których nie określono wartości granicznych i których nie należy stosować w leczeniu zakażeń gronkowcowych. Niektóre szczepy S. aureus oporne na metycylinę mogą być wrażliwe na ceftarolinę.¹⁰

Uwaga 2: Wrażliwość na antybiotyki beta-laktamowe paciorkowców beta-hemolizujących grup A, B, C i G można przewidywać na podstawie oznaczenia wrażliwości na penicylinę.¹¹

Zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne

Dla cefalosporyn, w tym cefadroksylu, najistotniejszym parametrem korelującym ze skutecznością kliniczną jest odsetek czasu pomiędzy kolejnymi dawkami, w którym stężenie leku niezwiązanego utrzymuje się powyżej minimalnego stężenia hamującego (MIC) dla konkretnego patogenu (%T>MIC).¹²

Spektrum przeciwbakteryjne

Należy zaznaczyć, że występowanie oporności na cefadroksyl może różnić się geograficznie i czasowo w zależności od analizowanych szczepów bakteryjnych. Dlatego zaleca się uzyskanie lokalnych danych dotyczących wrażliwości drobnoustrojów, szczególnie przy leczeniu ciężkich zakażeń. W przypadkach, gdy lokalna częstość występowania oporności podważa skuteczność cefadroksylu w określonych typach zakażeń, konieczna jest konsultacja ze specjalistą.¹³

Spektrum przeciwbakteryjne cefadroksylu obejmuje następujące drobnoustroje:

Gatunki powszechnie wrażliwe

• Bakterie Gram-dodatnie tlenowe:
  • Streptococcus spp. grupy B, C i G – paciorkowce grup serotypowych B, C i G wykazują dobrą wrażliwość na cefadroksyl
  • Streptococcus pyogenes* – paciorkowce grupy A odpowiedzialne za wiele zakażeń, takich jak angina, infekcje skóry i tkanek miękkich

¹⁴

Gatunki, w przypadku których problemem może stać się oporność nabyta

• Bakterie Gram-dodatnie tlenowe:
  • Staphylococcus aureus (metycylinowrażliwy)* – szczepy gronkowca złocistego wrażliwe na metycylinę mogą wykazywać zmienną wrażliwość na cefadroksyl
  • Staphylococcus epidermidis – gronkowiec skórny będący częścią normalnej flory skóry, potencjalnie patogenny
  • Streptococcus pneumoniae – pneumokoki, które są istotnym czynnikiem etiologicznym zakażeń dróg oddechowych
• Bakterie Gram-ujemne tlenowe:
  • Citrobacter diversus – bakteria Gram-ujemna z rodziny Enterobacteriaceae
  • E. coli – pałeczka okrężnicy, główny patogen zakażeń układu moczowego
  • K. pneumoniae – pałeczka zapalenia płuc, ważny patogen szpitalny
  • K. oxytoca – gatunek z rodzaju Klebsiella
  • P. mirabilis* – gatunek z rodzaju Proteus, często wywołujący zakażenia układu moczowego

¹⁵

Organizmy o wrodzonej oporności

• Bakterie Gram-dodatnie tlenowe:
  • Enterococci – enterokoki posiadają naturalną oporność na cefadroksyl
  • Staphylococcus aureus (metycylinooporny) – szczepy MRSA są oporne na wszystkie dostępne beta-laktamy z wyjątkiem nowszych cefalosporyn ukierunkowanych na MRSA
  • Staphylococcus epidermidis (metycylinooporny) – szczepy MRSE wykazują oporność na cefadroksyl
  • Streptococcus pneumoniae (średnio wrażliwe i oporne na penicylinę) – pneumokoki o zmniejszonej wrażliwości na penicylinę wykazują zmniejszoną wrażliwość także na cefadroksyl
• Bakterie Gram-ujemne tlenowe:
  • Acinetobacter spp. – naturalnie oporne na cefadroksyl
  • Citrobacter freundii – gatunek naturalnie oporny
  • Enterobacter spp. – gatunki z rodzaju Enterobacter są naturalnie oporne
  • Morganella morganii – naturalnie oporna
  • P. vulgaris – gatunek z rodzaju Proteus z naturalną opornością
  • Providencia rettgeri – naturalnie oporna
  • Providencia stuartii – naturalnie oporna
  • Pseudomonas aeruginosa – pałeczka ropy błękitnej, naturalnie oporna na cefadroksyl
  • Serratia marcescens – naturalnie oporna
  • H. influenzae – pałeczka hemofilna, naturalnie oporna
  • Moraxella catarrhalis – naturalnie oporna
• Inne gatunki:
  • Chlamydia spp. – bakterie wewnątrzkomórkowe, naturalnie oporne na cefadroksyl
  • Mycoplasma spp. – mikroorganizmy pozbawione ściany komórkowej, naturalnie oporne
  • Legionella spp. – pałeczki Legionelli, naturalnie oporne

¹⁶

Warto podkreślić, że skuteczność kliniczną cefadroksylu wykazano w przypadku wrażliwych wyizolowanych szczepów w zatwierdzonych wskazaniach klinicznych.¹⁷