Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Toramat 50 mg

Wpływ leku Toramat na płodność, ciążę i laktację

Ogólne ryzyko związane z padaczką i lekami przeciwpadaczkowymi (LPP)

W opiece nad kobietami chorymi na padaczkę w wieku rozrodczym, a szczególnie planującymi ciążę i będącymi w ciąży, konieczne jest zapewnienie specjalistycznej konsultacji dotyczącej potencjalnego ryzyka dla płodu. Ryzyko to wynika zarówno z samych napadów padaczkowych, jak i ze stosowanego leczenia przeciwpadaczkowego. Przed planowaniem ciąży należy obligatoryjnie zweryfikować konieczność kontynuacji terapii lekami przeciwpadaczkowymi (LPP). Szczególną uwagę należy zwrócić na unikanie nagłego odstawienia LPP u kobiet leczonych z powodu padaczki, gdyż może to spowodować wystąpienie przełomowych napadów padaczkowych, które stanowią poważne zagrożenie zarówno dla kobiety, jak i dla płodu.¹

Preferowaną formą leczenia przeciwpadaczkowego u kobiet w ciąży jest monoterapia, ponieważ poliTerapia (leczenie wieloma LPP) wiąże się z wyższym ryzykiem wystąpienia wad wrodzonych w porównaniu do monoterapii. Zakres tego ryzyka zależy od konkretnych kombinacji stosowanych leków przeciwpadaczkowych.²

Ryzyko teratogenne związane ze stosowaniem topiramatu

Topiramat wykazuje działanie teratogenne w badaniach na modelach zwierzęcych (myszy, szczury, króliki). U szczurów topiramat przenika przez barierę łożyskową. Również u ludzi udokumentowano zdolność topiramatu do przenikania przez łożysko, przy czym obserwowano porównywalne stężenia leku we krwi pępowinowej i krwi matki.³

Poważne wady wrodzone i zahamowanie wzrostu płodu

Dane kliniczne z rejestrów ciąż wykazują istotnie podwyższone ryzyko wystąpienia wad wrodzonych u dzieci eksponowanych na działanie topiramatu w okresie prenatalnym. Szczególnie istotny jest pierwszy trymestr ciąży, podczas którego występuje zwiększone ryzyko pojawienia się wrodzonych wad rozwojowych, w tym:⁴

• rozszczep wargi i/lub podniebienia
• spodziectwo (wada rozwojowa męskich narządów płciowych)
• anomalie dotyczące różnych części ciała

Dane z rejestru NAAED (North American Antiepileptic Drug Pregnancy Registry) dotyczące monoterapii topiramatem wykazały około trzykrotnie wyższą częstość występowania dużych wad wrodzonych (4,3%) w porównaniu z grupą kontrolną nieprzyjmującą leków przeciwpadaczkowych (1,4%). Dane z obserwacyjnego rejestru populacyjnego z krajów skandynawskich potwierdzają 2-3 krotnie większą częstość występowania poważnych wad wrodzonych (do 9,5%) w porównaniu z grupą referencyjną (3,0%).⁵

Warto podkreślić, że ryzyko działania teratogennego jest dodatkowo zwiększone w przypadku stosowania topiramatu w terapii skojarzonej z innymi lekami przeciwpadaczkowymi. Obserwowany efekt teratogenny jest zależny od dawki i występuje przy wszystkich stosowanych dawkach terapeutycznych. U kobiet, które urodziły dziecko z wadą wrodzoną podczas leczenia topiramatem, ryzyko wystąpienia wad wrodzonych jest podwyższone również w kolejnych ciążach, jeśli nadal jest stosowany topiramat.⁶

Ponadto zaobserwowano zwiększoną częstość występowania niskiej masy urodzeniowej (<2500 gramów) u noworodków matek przyjmujących topiramat w porównaniu z grupą kontrolną.⁷

U dzieci eksponowanych na topiramat w okresie prenatalnym odnotowano również zwiększoną częstość występowania wolniejszego rozwoju płodu w odniesieniu do wieku ciążowego (ang: SGA, small for gestational age). SGA definiuje się jako masę ciała poniżej 10-tego percentyla skorygowanego do wieku ciążowego, z uwzględnieniem płci. W północnoamerykańskim rejestrze leków przeciwpadaczkowych stosowanych w ciąży ryzyko wystąpienia SGA u dzieci kobiet otrzymujących topiramat wynosiło 18%, podczas gdy w grupie kontrolnej nieprzyjmującej LPP odsetek ten wynosił 5%. Należy zaznaczyć, że długoterminowe następstwa SGA nie zostały w pełni określone.⁸

Zaburzenia neurorozwojowe

Dane z dwóch obserwacyjnych rejestrów populacyjnych przeprowadzonych głównie na populacji z krajów skandynawskich sugerują, że ekspozycja na topiramat w życiu płodowym może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia zaburzeń neurorozwojowych. W porównaniu z dziećmi matek chorych na padaczkę, które nie były leczone LPP, u dzieci matek stosujących topiramat w ciąży stwierdzono 2-3 razy częstsze występowanie:⁹

• zaburzeń ze spektrum autyzmu
• niepełnosprawności intelektualnej
• zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD)

Należy jednak zaznaczyć, że trzecie obserwacyjne badanie kohortowe przeprowadzone w USA nie wykazało zwiększonej skumulowanej częstości występowania powyższych powikłań do 8. roku życia u dzieci matek z padaczką, które były narażone na topiramat w życiu płodowym, w porównaniu z dziećmi matek z padaczką nieleczonych LPP.¹⁰

Zalecenia dla wskazania w leczeniu padaczki

Topiramat jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży, chyba że nie ma odpowiedniego leczenia alternatywnego. Pacjentka musi zostać szczegółowo poinformowana i w pełni zrozumieć ryzyko związane ze stosowaniem topiramatu w trakcie ciąży, co obejmuje również omówienie ryzyka związanego z niekontrolowaną padaczką w ciąży.¹¹

W przypadku kobiet planujących ciążę konieczne jest podjęcie działań zmierzających do zmiany leczenia na odpowiednią alternatywę terapeutyczną przed odstawieniem antykoncepcji.¹²

Jeśli kobieta zajdzie w ciążę podczas stosowania topiramatu, należy ją niezwłocznie skierować do specjalisty w celu ponownej oceny zasadności kontynuacji terapii i rozważenia alternatywnych opcji leczenia.¹³

W przypadku kontynuacji leczenia topiramatem w ciąży wymagane jest ścisłe monitorowanie ciąży. Pacjentka powinna zostać skierowana do specjalisty w celu dokładnej oceny i uzyskania profesjonalnej porady dotyczącej narażonej ciąży.¹⁴

Zalecenia dla wskazania w zapobieganiu bólom migrenowym

W przypadku wskazania dotyczącego profilaktyki migreny, topiramat jest bezwzględnie przeciwwskazany do stosowania w ciąży.¹⁵

Postępowanie u kobiet w wieku rozrodczym

Topiramat jest przeciwwskazany do stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, które nie stosują wysoce skutecznej antykoncepcji. Jedyny wyjątek stanowią kobiety chore na padaczkę, dla których nie ma odpowiedniej alternatywy terapeutycznej, które planują ciążę i zostały w pełni poinformowane o ryzyku związanym ze stosowaniem topiramatu w okresie ciąży.¹⁶

Kobiety w wieku rozrodczym leczone topiramatem muszą stosować co najmniej jedną wysoce skuteczną metodę antykoncepcji (np. wkładkę wewnątrzmaciczną) lub dwie uzupełniające się formy antykoncepcji, w tym metodę barierową. Antykoncepcja powinna być kontynuowana w trakcie leczenia i przez co najmniej 4 tygodnie po zakończeniu terapii produktem Toramat.¹⁷

U kobiet w wieku rozrodczym należy rozważyć alternatywne opcje terapeutyczne względem topiramatu. Przed rozpoczęciem leczenia topiramatem u tych pacjentek obowiązkowe jest wykonanie testu ciążowego, aby wykluczyć ciążę.¹⁸

Każda pacjentka w wieku rozrodczym musi być dokładnie poinformowana o ryzyku związanym ze stosowaniem topiramatu w trakcie ciąży. Należy podkreślić konieczność konsultacji specjalistycznej w przypadku planowania ciąży oraz wagę niezwłocznego kontaktu ze specjalistą, jeśli pacjentka zajdzie w ciążę lub podejrzewa, że może być w ciąży podczas terapii topiramatem.¹⁹

W przypadku kobiet chorych na padaczkę konieczne jest również uwzględnienie w informacji dla pacjentki ryzyka związanego z niekontrolowaną padaczką dla przebiegu ciąży.²⁰

Karmienie piersią

Wydzielanie topiramatu do mleka matki zostało potwierdzone w badaniach na zwierzętach. Chociaż wydzielanie topiramatu do mleka kobiet nie było przedmiotem kontrolowanych badań klinicznych, ograniczone obserwacje u pacjentek wskazują, że substancja czynna jest w znacznym stopniu wydzielana do mleka ludzkiego.²¹

U noworodków i niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące topiramat obserwowano następujące objawy:²²

• biegunka
• senność
• drażliwość
• nieprawidłowy przyrost masy ciała

W związku z powyższym, należy podjąć świadomą decyzję odnośnie karmienia piersią, uwzględniając korzyści z karmienia naturalnego dla dziecka oraz korzyści z leczenia topiramatem dla kobiety. Należy rozważyć przerwanie karmienia piersią, przerwanie terapii topiramatem lub całkowitą rezygnację z leczenia tym lekiem, w zależności od indywidualnej sytuacji klinicznej.²³

Wpływ na płodność

Badania przeprowadzone na modelach zwierzęcych nie wykazały negatywnego wpływu topiramatu na płodność. Natomiast wpływ topiramatu na płodność u ludzi nie został dotychczas jednoznacznie określony w badaniach klinicznych.²⁴