Wpływ tygecykliny na płodność, ciążę i laktację

Tygecyklina, dostępna jako produkt leczniczy Tigecycline TZF w postaci proszku do sporządzania roztworu do infuzji, zawierającego 50 mg substancji czynnej, wymaga szczególnej uwagi w kontekście stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Lek ten, podobnie jak inne antybiotyki tetracyklinowe, może wywierać specyficzny wpływ na rozwijający się organizm, co wymaga dokładnej analizy stosunku korzyści do ryzyka przed wdrożeniem terapii w tych grupach pacjentek.¹

Stosowanie w ciąży

Dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania tygecykliny u kobiet ciężarnych są bardzo ograniczone lub nie istnieją. Dostępne informacje nie pozwalają na jednoznaczną ocenę bezpieczeństwa stosowania tego leku podczas ciąży. Badania przedkliniczne wykazały natomiast potencjalny szkodliwy wpływ tygecykliny na proces reprodukcji.²

Należy zaznaczyć, że dokładne zagrożenie dla człowieka nie zostało jednoznacznie określone, jednak podobnie jak w przypadku innych antybiotyków tetracyklinowych, tygecyklina może powodować poważne działania niepożądane u rozwijającego się płodu.³

Szczególne ryzyko związane z ekspozycją na tygecyklinę w okresie ciąży obejmuje:⁴

• Trwałe uszkodzenie zębów – w tym przebarwienia i ubytki szkliwa u płodów narażonych na działanie leku w drugiej połowie ciąży
• Opóźnienie procesu kostnienia – u płodów eksponowanych na lek w drugiej połowie ciąży

Powyższe działania niepożądane wynikają z właściwości tygecykliny do odkładania się w tkankach charakteryzujących się szybkim cyklem metabolicznym wapnia oraz zdolności do tworzenia kompleksów chelatowych z wapniem.⁵

Biorąc pod uwagę powyższe dane, tygecyklina nie powinna być stosowana w okresie ciąży, chyba że stan kliniczny pacjentki jednoznacznie wymaga zastosowania tego antybiotyku i nie ma możliwości wdrożenia alternatywnej, bezpieczniejszej terapii.⁶

Stosowanie podczas karmienia piersią

Dotychczas nie ustalono jednoznacznie, czy tygecyklina lub jej metabolity przenikają do mleka kobiecego. Jest to istotne ograniczenie w ocenie bezpieczeństwa stosowania leku u matek karmiących piersią.⁷

Dostępne dane farmakodynamiczne i toksykologiczne z badań na zwierzętach wykazały jednak, że tygecyklina i/lub jej metabolity przenikają do mleka.⁸

Na podstawie tych danych nie można wykluczyć potencjalnego ryzyka dla karmionego piersią noworodka lub niemowlęcia, u którego mogłyby wystąpić podobne działania niepożądane jak u płodów eksponowanych na tygecyklinę w okresie prenatalnym.⁹

W przypadku konieczności stosowania tygecykliny u kobiety karmiącej piersią, lekarz powinien rozważyć dwie opcje postępowania:¹⁰

1. Przerwanie karmienia piersią na czas leczenia tygecykliną i kontynuowanie terapii
2. Przerwanie leczenia tygecykliną i zastosowanie alternatywnego antybiotyku przy jednoczesnym kontynuowaniu karmienia piersią

Decyzja powinna być podjęta indywidualnie dla każdej pacjentki, z uwzględnieniem korzyści wynikających z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z leczenia tygecykliną dla matki.¹¹

Wpływ na płodność

Nie przeprowadzono badań oceniających wpływ tygecykliny na płodność u ludzi, co stanowi istotne ograniczenie w ocenie bezpieczeństwa stosowania leku u osób w wieku rozrodczym planujących posiadanie potomstwa.¹²

Dostępne są natomiast wyniki badań nieklinicznych przeprowadzonych na szczurach, które nie wykazały szkodliwego wpływu tygecykliny na:¹³

• Płodność – zdolność do zapłodnienia i zajścia w ciążę
• Zdolność rozrodczą – przebieg ciąży i zdolność do wydania na świat potomstwa

Szczególnie istotne są wyniki analizy w oparciu o parametr AUC (pole pod krzywą stężenia leku we krwi w czasie), które wykazały brak wpływu tygecykliny na jajniki oraz cykl płodności u samic szczurów nawet po zastosowaniu dawek 4,7-krotnie większych niż dawka dobowa stosowana u ludzi.¹⁴

Należy jednak podkreślić, że wyniki badań na zwierzętach nie zawsze przekładają się bezpośrednio na ludzi, dlatego w przypadku kobiet planujących ciążę, które wymagają leczenia tygecykliną, korzyści z terapii powinny jednoznacznie przewyższać potencjalne, choć nieudokumentowane, ryzyko dla płodności.