Działania niepożądane
Terbinafine Aurobindo 250 mg

Działania niepożądane terbinafiny – charakterystyka kliniczna

Terbinafina w postaci chlorowodorku (Terbinafine Aurobindo 250 mg) może wywoływać szereg działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstości występowania. Działania te zidentyfikowano zarówno w trakcie badań klinicznych, jak i w okresie po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu. Znajomość profilu bezpieczeństwa terbinafiny ma kluczowe znaczenie dla prowadzenia skutecznej i bezpiecznej farmakoterapii.¹

Mechanizmy powstawania działań niepożądanych

Działania niepożądane terbinafiny mogą wynikać z różnych mechanizmów, w tym interakcji z układem cytochromu P450. Terbinafina może wpływać na metabolizm leków przetwarzanych przez CYP2D6, co ma istotne znaczenie podczas terapii skojarzonej. Ponadto może dochodzić do zaburzeń metabolicznych oraz immunologicznych reakcji nadwrażliwości.²

Zaburzenia układu pokarmowego i metaboliczne

Wśród najczęstszych działań niepożądanych obserwuje się zaburzenia żołądkowo-jelitowe, które występują bardzo często (≥1/10) i obejmują wzdęcie brzucha, niestrawność, nudności, bóle brzucha oraz biegunkę. Ponadto bardzo często obserwuje się zmniejszenie apetytu.³

W rzadkich przypadkach może dojść do poważnych zaburzeń, takich jak zapalenie trzustki, którego częstość występowania jest nieznana.⁴

Hepatotoksyczność

Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalną hepatotoksyczność terbinafiny. W rzadkich przypadkach (≥1/10000 do <1/1000) może wystąpić niewydolność wątroby oraz zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych. Z nieznaną częstością raportowano przypadki zapalenia wątroby, żółtaczki i cholestazy.⁵

Reakcje skórne

Terbinafina może wywoływać różnorodne reakcje skórne, przy czym wysypka i pokrzywka występują bardzo często. Szczególnie niebezpieczne, choć bardzo rzadkie (<1/10000), są ciężkie reakcje skórne, takie jak rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona czy martwica toksyczno-rozpływna naskórka. Obserwowano również przypadki ostrej uogólnionej osutki krostkowej, wykwitów skórnych łuszczycopodobnych lub zaostrzenia łuszczycy oraz łysienia.⁶

Z nieznaną częstością raportowano także przypadki nadwrażliwości na światło słoneczne oraz wielopostaciowej wysypki spowodowanej kontaktem ze światłem.⁷

Zaburzenia układu nerwowego i narządów zmysłów

Wśród zaburzeń neurologicznych często (≥1/100 do <1/10) występują bóle głowy. Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) obserwuje się zaburzenia smaku, takie jak zmniejszone odczuwanie bodźców smakowych (hipogeuzja) czy utrata smaku (ageuzja). Bardzo rzadko raportowano zawroty głowy, parestezje, hipoestezję oraz utratę węchu (anosmia).⁸

Z nieznaną częstością zgłaszano przypadki niedosłuchu, zaburzeń słuchu oraz szumu w uszach.⁹

Należy zauważyć, że zaburzenia smaku zwykle ustępują w ciągu kilku tygodni po odstawieniu leku, jednak zgłaszano pojedyncze przypadki trwałych zaburzeń smaku.¹⁰

Zaburzenia psychiczne

Z nieznaną częstością raportowano przypadki lęku i depresji, które najczęściej są wtórne do zaburzeń smaku.¹¹

Zaburzenia hematologiczne

Bardzo rzadko obserwowano poważne zaburzenia hematologiczne, takie jak neutropenia, agranulocytoza, małopłytkowość i pancytopenia. Z nieznaną częstością raportowano przypadki niedokrwistości.¹²

Zaburzenia immunologiczne

Terbinafina może wywoływać bardzo rzadkie reakcje rzekomoanafilaktyczne, obrzęk naczynioruchowy, toczeń rumieniowaty skórny i toczeń rumieniowaty układowy. Z nieznaną częstością raportowano reakcje anafilaktyczne oraz reakcje podobne do choroby posurowiczej.¹³

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

Wśród bardzo częstych działań niepożądanych obserwuje się bóle stawów i bóle mięśni. Z nieznaną częstością raportowano przypadki rabdomiolizy, która stanowi potencjalnie zagrażające życiu powikłanie.¹⁴

Zaburzenia naczyniowe

Z nieznaną częstością raportowano przypadki zapalenia naczyń.¹⁵

Inne działania niepożądane

Bardzo rzadko obserwuje się zmęczenie. Z nieznaną częstością raportowano objawy grypopodobne i gorączkę. Wśród zmian w badaniach laboratoryjnych z nieznaną częstością obserwuje się zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej we krwi oraz zmniejszenie masy ciała, które jest wtórne do zmniejszenia odczuwania bodźców smakowych.¹⁶

Interakcje lekowe wpływające na bezpieczeństwo terapii

Klirens osoczowy terbinafiny może być zwiększany przez leki indukujące enzymy wątrobowe, takie jak ryfampicyna, która zwiększa klirens terbinafiny o 100%. Z kolei leki hamujące cytochrom P450, jak cymetydyna, mogą zmniejszać klirens terbinafiny (o 33% w przypadku cymetydyny).¹⁷

Flukonazol może zwiększać Cmax i AUC terbinafiny odpowiednio o 52% i 69% w wyniku zahamowania aktywności enzymów CYP2C9 i CYP3A4. Podobne zwiększenie wartości tych parametrów może wystąpić przy jednoczesnym stosowaniu terbinafiny z innymi inhibitorami obu tych enzymów, np. ketokonazolem czy amiodaronem.¹⁸

Terbinafina może również wpływać na metabolizm innych leków, zwłaszcza tych, które są metabolizowane przez CYP2D6. Może to mieć znaczenie kliniczne w przypadku jednoczesnego stosowania trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, leków blokujących receptory beta-adrenergiczne, selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), leków przeciwarytmicznych (w tym grupy 1A, 1B i 1C) oraz inhibitorów monoaminooksydazy (MAO) typu B, szczególnie jeśli charakteryzują się wąskim indeksem terapeutycznym.¹⁹

Na przykład, terbinafina może zmniejszać klirens dezypraminy o 82%.²⁰

Szczególne grupy pacjentów i środki ostrożności

Ciąża i laktacja

Ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne, terbinafiny w tabletkach nie należy stosować w okresie ciąży, chyba że stan kliniczny kobiety wymaga leczenia terbinafiną w postaci doustnej i potencjalne korzyści dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu.²¹

Terbinafina przenika do mleka kobiecego, dlatego matki karmiące piersią nie powinny stosować tego leku.²²

Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów

Pacjenci, u których wystąpią zawroty głowy jako działanie niepożądane terbinafiny, powinni unikać prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.²³

Tabela działań niepożądanych terbinafiny

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

W przypadku wystąpienia działań niepożądanych należy rozważyć modyfikację leczenia, w tym potencjalne odstawienie leku, szczególnie w przypadku ciężkich reakcji skórnych, zaburzeń wątroby czy reakcji hematologicznych. Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania terbinafiny.²⁴

Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.²⁵