Właściwości farmakodynamiczne
Symural 3 g

Właściwości farmakodynamiczne leku Symural

Symural, zawierający fosfomycynę w dawce 3 g, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwbakteryjnych stosowanych ogólnie, zaklasyfikowanej jako inne leki przeciwbakteryjne. Substancja ta posiada kod ATC: J01XX01 i wykazuje szereg specyficznych właściwości farmakodynamicznych, które warunkują jej skuteczność kliniczną.¹

Mechanizm działania

Fosfomycyna wykazuje działanie bakteriobójcze na aktywnie namnażające się patogeny bakteryjne. Jej mechanizm działania polega na blokadzie syntezy enzymatycznej ściany komórkowej bakterii. Specyficznie, fosfomycyna hamuje pierwszy etap wewnątrzkomórkowej syntezy ściany komórkowej poprzez inhibicję syntezy peptydoglikanu, kluczowego składnika strukturalnego bakterii.²

Istotnym aspektem mechanizmu działania jest sposób transportu fosfomycyny do wnętrza komórki bakteryjnej. Substancja ta jest aktywnie transportowana poprzez dwa różne systemy transportu: system transportu sn-glicerolo-3-fosforanu oraz system transportu heksozy-6. Dzięki tym mechanizmom fosfomycyna skutecznie penetruje do wnętrza komórki bakteryjnej, gdzie wywiera swoje działanie przeciwbakteryjne.³

Zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne

Dostępne dane, choć ograniczone, wskazują, że skuteczność przeciwbakteryjna fosfomycyny jest najprawdopodobniej zależna od czasu utrzymywania się odpowiedniego stężenia leku. Oznacza to, że kluczowym parametrem dla skuteczności terapeutycznej jest czas, w którym stężenie antybiotyku przekracza minimalne stężenie hamujące (MIC) dla danego patogenu.⁴

Mechanizmy oporności

Oporność bakterii na fosfomycynę może rozwijać się poprzez kilka mechanizmów. Główny mechanizm oporności polega na mutacji chromosomalnej, która prowadzi do zmiany w systemach transportu fosfomycyny przez bakterie. Uniemożliwia to antybiotykowi dotarcie do miejsca działania wewnątrz komórki bakteryjnej.⁵

Oprócz mechanizmu głównego, występują również dodatkowe mechanizmy oporności, które są kodowane przez plazmidy lub transpozony. Te mechanizmy działają na dwa sposoby:

• Inaktywacja enzymatyczna fosfomycyny poprzez wiązanie jej cząsteczki z glutationem
• Rozpad wiązania węgiel-fosfor w cząsteczce fosfomycyny, co prowadzi do jej inaktywacji

⁶

Oporność krzyżowa

Jedną z korzystnych cech fosfomycyny jest brak wykształcania się oporności krzyżowej między tym antybiotykiem a innymi klasami antybiotyków. Wynika to z unikalnego mechanizmu działania fosfomycyny, który różni się od innych grup leków przeciwbakteryjnych.⁷

Wartości graniczne oznaczenia lekowrażliwości

Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości (EUCAST) określił wartości graniczne dla oceny wrażliwości bakterii na fosfomycynę. Zgodnie z wersją 10 tabeli wartości granicznych EUCAST, dla Enterobacterales (rodziny bakterii Gram-ujemnych) przyjęto następujące wartości:⁸

⁹

Występowanie oporności nabytej

Istotnym aspektem w kontekście stosowania fosfomycyny jest zjawisko oporności nabytej. Występowanie oporności nabytej u poszczególnych gatunków bakterii może być zróżnicowane geograficznie i podlegać zmianom w czasie. Z tego powodu zaleca się gromadzenie danych na poziomie lokalnym na temat oporności, szczególnie w przypadku leczenia ciężkich zakażeń, aby zapewnić optymalną terapię.¹⁰

Na podstawie danych uzyskanych z programów obserwacji oraz badań klinicznych, bakterie można sklasyfikować pod względem wrażliwości na fosfomycynę w następujący sposób:

Gatunki powszechnie wrażliwe

Wśród Gram-ujemnych drobnoustrojów tlenowych szczególną wrażliwość wykazuje:

• Escherichia coli – główny patogen odpowiedzialny za niepowikłane zakażenia układu moczowego

¹¹

Gatunki, których oporność nabyta może stanowić problem

Do bakterii, u których obserwuje się zwiększone ryzyko rozwoju oporności nabytej na fosfomycynę, należą:

Gram-dodatnie drobnoustroje tlenowe:

• Enterococcus faecalis – istotny patogen w zakażeniach układu moczowego oraz zakażeniach wewnątrzszpitalnych

Gram-ujemne drobnoustroje tlenowe:

• Klebsiella pneumoniae – patogen odpowiedzialny za różnorodne zakażenia, w tym zakażenia układu moczowego i oddechowego
• Proteus mirabilis – bakteria często powodująca zakażenia układu moczowego, szczególnie u pacjentów z cewnikiem

¹²

Szczepy o oporności pierwotnej

Niektóre bakterie wykazują naturalną (pierwotną) oporność na fosfomycynę. Wśród Gram-dodatnich drobnoustrojów tlenowych do tej grupy należy:

• Staphylococcus saprophyticus – drugi po E. coli najczęstszy czynnik etiologiczny niepowikłanych zakażeń układu moczowego, szczególnie u młodych, aktywnych seksualnie kobiet

¹³