Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania

Stosowanie chlorowodorku sotalolu wymaga szczególnej uwagi ze strony lekarza ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych. Niniejsza sekcja przedstawia kluczowe ostrzeżenia i środki ostrożności, które należy uwzględnić podczas leczenia pacjentów preparatem Sotalol Aurovitas.¹

Najważniejsze ostrzeżenia

Pacjenci z dusznicą bolesną

U pacjentów z dusznicą bolesną bezwzględnie przeciwwskazane jest nagłe zakończenie leczenia. Gwałtowne odstawienie preparatu może prowadzić do:

• ciężkich zaburzeń rytmu serca
• zawału mięśnia sercowego
• nagłego zgonu
• ujawnienia utajonej choroby wieńcowej

Zaleca się ścisłe monitorowanie stanu pacjenta, zwłaszcza z chorobą niedokrwienną serca, oraz stopniowe zmniejszanie dawki w okresie 1-2 tygodni.²

Ryzyko proarytmii

Najpoważniejszym działaniem niepożądanym leków przeciwarytmicznych, w tym sotalolu, jest nasilenie wcześniej istniejących zaburzeń rytmu serca lub wywoływanie nowych. Sotalol może wydłużać odstęp QT, co niesie ze sobą ryzyko wystąpienia torsades de pointes.³

Do czynników zwiększających ryzyko wystąpienia torsades de pointes należą:⁴

• samoistne wydłużenie odstępu QT (>450 ms) przed rozpoczęciem leczenia
• bradykardia (<60 skurczów na minutę)
• hipokaliemia lub hipomagnezemia, szczególnie podczas jednoczesnego stosowania leków moczopędnych działających w kanalikach proksymalnych
• wysokie stężenie sotalolu w surowicy, spowodowane przedawkowaniem lub kumulacją u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek
• równoczesne stosowanie innych leków mogących wywoływać torsades de pointes
• ciężkie komorowe zaburzenia rytmu serca
• płeć żeńska (u kobiet ryzyko jest zwiększone)

Częstość występowania torsades de pointes jest zależna od dawki. Zdarzenia proarytmiczne najczęściej pojawiają się w pierwszym tygodniu leczenia lub podczas zwiększania dawki, ale mogą wystąpić również po dłuższym okresie leczenia, nawet bez zmiany dawki. Proarytmie mogą być objawowe (manifestujące się jako omdlenia), mogą ustąpić samoistnie lub, w rzadszych przypadkach, przekształcić się w migotanie komór.⁵

W badaniach klinicznych z udziałem pacjentów z zagrażającymi życiu komorowymi zaburzeniami rytmu serca (długotrwała tachykardia komorowa lub migotanie komór) częstość występowania ciężkich proarytmii (torsades de pointes, nowe tachykardie komorowe lub migotanie komór) wynosiła poniżej 2% przy dawkach do 320 mg. Stosowanie wyższych dawek powodowało ponad dwukrotny wzrost częstości występowania tych zdarzeń.⁶

Najwyższe ryzyko ciężkich zdarzeń proarytmicznych (7%) występuje u pacjentów z utrzymującą się tachykardią komorową i niewydolnością serca. Ryzyko to można zmniejszyć poprzez rozpoczęcie leczenia od dawki 80 mg i jej stopniowe zwiększanie.⁷

Monitorowanie EKG

W trakcie leczenia sotalolem należy regularnie monitorować stan kliniczny pacjenta i wykonywać badania EKG. Jeśli w zapisie EKG zaobserwuje się:⁸

• poszerzenie zespołu QRS o 25% lub więcej
• wydłużenie odstępu QT o 25% lub więcej
• wydłużenie odstępu PQ o 50% lub więcej
• czas trwania odstępu QTc przekraczający 480 ms
• zwiększoną częstość występowania lub nasilenie zaburzeń rytmu serca

należy ponownie ocenić stosunek korzyści do ryzyka dalszego leczenia sotalolem.

Jeśli zaobserwowano znaczne wydłużenie odstępu QTc (>480 ms), należy ściśle monitorować stan kliniczny pacjenta i ponownie ocenić stosunek korzyści do ryzyka terapii. Należy pamiętać, że ryzyko torsade de pointes jest proporcjonalne do stopnia wydłużenia odstępu QT.^{Nietolerancja laktozy}

Preparat Sotalol Aurovitas zawiera laktozę jednowodną (15,50 mg w tabletce 40 mg, 31,00 mg w tabletce 80 mg, 62,00 mg w tabletce 160 mg) i nie jest odpowiedni dla pacjentów z:^{10 11}

• wrodzoną galaktozemią
• zespołem złego wchłaniania glukozy/galaktozy
• niedoborem laktazy

Szczegółowe środki ostrożności

Bradykardia

Jeśli częstość akcji serca w spoczynku spada poniżej 50-55 skurczów na minutę i u pacjenta występują objawy bradykardii, należy zmniejszyć dawkę sotalolu. Bradykardia zwiększa ryzyko wystąpienia torsade de pointes.¹²

Blok przedsionkowo-komorowy

Ze względu na ujemne działanie dromotropowe sotalolu (wpływ na przewodzenie), należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania tego leku u pacjentów z blokiem przedsionkowo-komorowym pierwszego stopnia.¹³

Niewydolność serca

Należy zachować szczególną ostrożność podczas rozpoczynania leczenia lub dostosowywania dawki sotalolu u pacjentów z kontrolowanymi zaburzeniami czynności lewej komory, którzy przyjmują:

• inhibitory enzymu konwertującego angiotensynę (ACE)
• leki moczopędne
• glikozydy naparstnicy

Ze względu na właściwości blokujące receptory beta-adrenergiczne, sotalol może dodatkowo osłabić kurczliwość mięśnia sercowego i spowodować nagłą dekompensację ciężkiej niewydolności serca.¹⁴

Niedawny zawał mięśnia sercowego

U pacjentów po zawale mięśnia sercowego z zaburzeniami czynności lewej komory należy dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka leczenia sotalolem. Jeśli podawanie sotalolu jest konieczne, należy ściśle monitorować stan pacjenta podczas rozpoczynania leczenia oraz przy każdej zmianie dawki. Należy unikać stosowania sotalolu u pacjentów z frakcją wyrzutową lewej komory ≤40%, jeśli nie występują u nich ciężkie komorowe zaburzenia rytmu serca.¹⁵

Zaburzenia elektrolitowe

Nie należy stosować sotalolu u pacjentów z hipokaliemią lub hipomagnezemią przed wyrównaniem tych zaburzeń. U pacjentów z ciężką lub długotrwałą biegunką lub przyjmujących jednocześnie leki powodujące utratę magnezu i/lub potasu należy regularnie monitorować równowagę elektrolitową i kwasowo-zasadową.¹⁶

Reakcje anafilaktyczne

Ze względu na właściwości beta-adrenolityczne sotalol może nasilać reakcje anafilaktyczne i powodować oporność na leczenie standardowymi dawkami adrenaliny. Dotyczy to pacjentów podatnych na ciężkie reakcje anafilaktyczne, niezależnie od ich przyczyny, zwłaszcza gdy są one wywołane przez:

• floktafeninę
• jodowe środki kontrastujące

Należy również zachować ostrożność podczas leczenia odczulającego.¹⁷

Nadczynność tarczycy

Sotalol ze względu na właściwości beta-adrenolityczne może maskować sercowo-naczyniowe objawy nadczynności tarczycy, co utrudnia diagnostykę i kontrolę leczenia tej choroby.¹⁸

Łuszczyca

U pacjentów stosujących beta-adrenolityki obserwowano nasilenie objawów łuszczycy, dlatego u pacjentów z tą chorobą należy szczególnie rozważyć zasadność stosowania sotalolu.¹⁹

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku należy bezwzględnie przestrzegać przeciwwskazań do stosowania sotalolu. Leczenie powinno być rozpoczynane od małej dawki, przy jednoczesnym ścisłym monitorowaniu stanu klinicznego pacjenta.²⁰

Zaburzenia czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek dawkę sotalolu należy dostosować na podstawie parametrów oceniających funkcję nerek.²¹

Cukrzyca

Na początku leczenia należy częściej kontrolować stężenie glukozy we krwi u pacjentów z cukrzycą. Beta-adrenolityki mogą maskować wczesne objawy hipoglikemii, szczególnie:

• tachykardię
• kołatanie serca
• nasilone pocenie się

co może utrudniać rozpoznanie spadku stężenia glukozy we krwi.²²

Znieczulenie ogólne

Sotalol może zmniejszać tachykardię odruchową i zwiększać ryzyko niedociśnienia podczas znieczulenia ogólnego. Z drugiej strony, kontynuacja leczenia sotalolem zmniejsza ryzyko arytmii, niedokrwienia mięśnia sercowego i przełomu nadciśnieniowego. Anestezjolog powinien być poinformowany o przyjmowaniu przez pacjenta sotalolu.²³

Jeśli konieczne jest przerwanie leczenia, odstawienie leku na 48 godzin przed zabiegiem jest uważane za wystarczające, aby przywrócić wrażliwość na katecholaminy. W niektórych przypadkach nie można jednak przerwać leczenia sotalolem. U pacjentów z chorobą niedokrwienną serca lub chorobą wieńcową zaleca się kontynuowanie leczenia sotalolem ze względu na ryzyko związane z nagłym odstawieniem beta-adrenolityków.²⁴

W nagłych przypadkach lub gdy niemożliwe jest przerwanie leczenia, należy zapobiegać przewadze nerwu błędnego przez podanie atropiny w wystarczającej dawce, powtarzanej w zależności od potrzeb. Należy stosować środki znieczulające o minimalnym działaniu depresyjnym na mięsień sercowy oraz wyrównywać jakąkolwiek utratę krwi.²⁵

Leczenie skojarzone

Nie zaleca się stosowania sotalolu w skojarzeniu z następującymi lekami:

• halofantryna
• pentamidyna
• sparfloksacyna
• metadon
• leki mogące wywoływać nadciśnienie tętnicze (np. inhibitory MAO)

Stosowanie podczas karmienia piersią również nie jest zalecane.²⁶

Zawartość sodu

Preparat Sotalol Aurovitas zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, dlatego uznaje się go za „wolny od sodu”.²⁷