Właściwości farmakodynamiczne
Rivaldo 3 mg

Właściwości farmakodynamiczne rywastygminy

Rywastygmina należy do grupy farmakoterapeutycznej leków psychoanaleptycznych, klasyfikowanych jako inhibitory cholinoesterazy (kod ATC: N06D A03). Substancja ta jest składnikiem aktywnym produktu leczniczego Rivaldo, dostępnego w postaci kapsułek twardych w dawkach 1,5 mg, 3 mg, 4,5 mg oraz 6,0 mg.¹

Mechanizm działania

Mechanizm działania rywastygminy opiera się na hamowaniu aktywności enzymów acetylocholinoesterazy (AChE) oraz butyrylocholinoesterazy. Jako inhibitor z grupy karbaminianów, rywastygmina usprawnia cholinergiczne przekaźnictwo neurosynaptyczne poprzez spowalnianie procesu rozkładu acetylocholiny uwalnianej przez funkcjonalne neurony cholinergiczne. Dzięki temu mechanizmowi lek może wywierać pozytywny wpływ na objawy ubytkowe dotyczące procesów poznawczych u pacjentów cierpiących na otępienie związane z chorobą Alzheimera oraz chorobą Parkinsona.²

Rywastygmina tworzy kompleks z cholinoesterazami za pomocą wiązania kowalencyjnego, co prowadzi do ich czasowej inaktywacji. Badania wykazały, że u zdrowych młodych mężczyzn doustne podanie 3 mg rywastygminy powoduje zmniejszenie aktywności acetylocholinoesterazy w płynie mózgowo-rdzeniowym o około 40% w ciągu pierwszych 1,5 godziny po podaniu. Aktywność enzymu wraca do wartości wyjściowej po około 9 godzinach od momentu osiągnięcia maksymalnego działania hamującego.³

U pacjentów z chorobą Alzheimera zaobserwowano zależne od dawki hamowanie aktywności acetylocholinoesterazy w płynie mózgowo-rdzeniowym, przy czym efekt ten badano dla dawek do 6 mg podawanych dwa razy na dobę. Należy zaznaczyć, że nie stosowano większych dawek w tych badaniach. Ponadto, w grupie 14 pacjentów z chorobą Alzheimera leczonych rywastygminą, stwierdzono, że stopień hamowania aktywności butyrylocholinoesterazy w płynie mózgowo-rdzeniowym był podobny do stopnia hamowania aktywności acetylocholinoesterazy.⁴

Badania kliniczne potwierdzające skuteczność rywastygminy

Badania u pacjentów z otępieniem typu alzheimerowskiego

Skuteczność rywastygminy w leczeniu otępienia typu alzheimerowskiego została potwierdzona w badaniach klinicznych z zastosowaniem trzech niezależnych, specyficznych kryteriów oceny, stosowanych w regularnych odstępach czasu podczas 6-miesięcznego leczenia. Wykorzystano następujące narzędzia oceny:⁵

• ADAS-Cog (Alzheimer’s Disease Assessment Scale) – skala oceniająca zdolności poznawcze pacjenta
• CIBIC-Plus (Clinician Interview Based Impression of Change) – skala ogólnej oceny zdolności pacjenta do pojmowania, dokonanej przez lekarza z uwzględnieniem informacji od opiekuna
• PDS (Progressive Deterioration Scale) – skala oceny sprawności pacjenta w wykonywaniu codziennych czynności, dokonana przez opiekuna

Badana populacja obejmowała pacjentów z wynikiem badania MMSE (Mini-Mental State Examination) w przedziale 10-24 punktów. Wyniki dotyczące pacjentów, u których wystąpiła klinicznie istotna reakcja na leczenie, zebrano z dwóch wieloośrodkowych, trwających 26 tygodni badań klinicznych z zastosowaniem zmiennych dawek rywastygminy. Badania te przeprowadzono u pacjentów z łagodną do umiarkowanie ciężkiej postacią otępienia typu alzheimerowskiego.⁶

Istotną klinicznie poprawę stanu pacjenta zdefiniowano a priori jako:⁷

• Poprawę o przynajmniej 4 punkty według skali ADAS-Cog
• Poprawę w skali CIBIC-Plus
• Poprawę o przynajmniej 10% w skali PDS

Dodatkowo zdefiniowano retrospektywnie reakcję na leczenie jako poprawę o 4 punkty lub większą w skali ADAS-Cog, przy jednoczesnym braku pogorszenia w skali CIBIC-Plus i PDS. Średnia dawka dobowa potrzebna do uzyskania odpowiedzi klinicznej według tej definicji u pacjentów przyjmujących rywastygminę w zakresie od 6 do 12 mg wynosiła 9,3 mg.⁸

Należy zaznaczyć, że skale stosowane w tym wskazaniu są różne i nie można bezpośrednio porównać wyników uzyskanych po zastosowaniu różnych produktów leczniczych.⁹

Badania u pacjentów z otępieniem związanym z chorobą Parkinsona

Skuteczność rywastygminy u pacjentów z otępieniem związanym z chorobą Parkinsona została wykazana w 24-tygodniowym, wieloośrodkowym, podwójnie zaślepionym badaniu głównym, kontrolowanym placebo oraz w jego otwartej fazie przedłużonej, trwającej również 24 tygodnie. Badana populacja obejmowała pacjentów z wynikiem MMSE w przedziale 10-24 punktów.¹⁰

Ocenę skuteczności rywastygminy przeprowadzono za pomocą dwóch niezależnych skal, dokonując pomiarów w regularnych odstępach czasu podczas 6-miesięcznego leczenia:¹¹

• ADAS-Cog – skala oceny zdolności poznawczych
• ADCS-CGIC (Alzheimer’s Disease Cooperative Study-Clinician’s Global Impression of Change) – skala ogólnej oceny klinicznej

Chociaż skuteczność leczenia obserwowano w całej badanej populacji, dane z badań sugerują, że lepsze działanie rywastygminy w porównaniu z placebo uzyskano w podgrupie pacjentów z umiarkowanym otępieniem związanym z chorobą Parkinsona. Podobnie, lepszy wynik leczenia obserwowano u pacjentów z omamami wzrokowymi.¹²

Podsumowanie właściwości farmakodynamicznych

Rywastygmina, jako inhibitor acetylo- i butyrylocholinoesterazy, skutecznie poprawia przekaźnictwo cholinergiczne w układzie nerwowym poprzez spowalnianie rozkładu acetylocholiny. Ten mechanizm działania ma istotny wpływ na funkcje poznawcze u pacjentów z otępieniem typu alzheimerowskiego oraz u pacjentów z otępieniem związanym z chorobą Parkinsona. Działanie hamujące enzymy jest zależne od dawki i ma charakter odwracalny.¹³

Badania kliniczne potwierdziły skuteczność rywastygminy zarówno w poprawie funkcji poznawczych (mierzonych skalą ADAS-Cog), jak i w ogólnej ocenie klinicznej (skale CIBIC-Plus, ADCS-CGIC) oraz w codziennym funkcjonowaniu pacjentów (skala PDS). Szczególne korzyści z leczenia rywastygminą mogą odnieść pacjenci z otępieniem związanym z chorobą Parkinsona, którzy cierpią na umiarkowaną postać otępienia oraz ci, u których występują omamy wzrokowe.¹⁴