Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania prawastatyny

Produkt leczniczy PRAVATOR (zawierający sól sodową prawastatyny) wymaga zachowania szczególnej ostrożności w określonych sytuacjach klinicznych. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące bezpiecznego stosowania leku w praktyce klinicznej.¹

Ograniczenia stosowania leku

Należy pamiętać, że skuteczność prawastatyny nie została oceniona u pacjentów z homozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną. Ponadto, leczenie tym produktem nie jest odpowiednie w przypadkach, gdy hipercholesterolemia wynika ze zwiększonego stężenia HDL-cholesterolu. Podobnie jak w przypadku innych inhibitorów reduktazy HMG-CoA, nie zaleca się jednoczesnego stosowania prawastatyny z fibratami.²

Stosowanie u dzieci i młodzieży

U dzieci przed okresem dojrzewania lekarz powinien dokładnie przeanalizować stosunek korzyści do ryzyka przed włączeniem leczenia prawastatyną. Decyzja o rozpoczęciu terapii powinna być poprzedzona wnikliwą oceną kliniczną.³

Zaburzenia czynności wątroby

Podobnie jak w przypadku innych leków hipolipemizujących, podczas leczenia prawastatyną może wystąpić umiarkowane zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych. W większości przypadków aktywność tych enzymów powraca do wartości wyjściowych bez konieczności przerywania terapii. Szczególną uwagę należy jednak zwrócić na pacjentów ze zwiększoną aktywnością aminotransferaz.⁴

Leczenie należy przerwać w następujących przypadkach:⁵

• Gdy aktywność aminotransferazy alaninowej (ALT) i aminotransferazy asparaginianowej (AST) przekracza trzykrotnie górną granicę wartości prawidłowych
• Gdy podwyższone wartości enzymów wątrobowych utrzymują się

Ostrożność zalecana jest również u pacjentów z:⁶

• Chorobą wątroby w wywiadzie
• Nadużywających alkoholu

Zaburzenia mięśni

Stosowanie prawastatyny, podobnie jak innych inhibitorów reduktazy HMG-CoA (statyn), może być związane z występowaniem zaburzeń mięśniowych. Opisywano przypadki bólu mięśni, miopatii oraz bardzo rzadko rozpadu mięśni prążkowanych (rabdomiolizy).⁷

Monitorowanie pacjentów w kierunku miopatii

U wszystkich pacjentów, u których podczas leczenia statynami wystąpią niewyjaśnione objawy ze strony mięśni, takie jak:⁸

• Ból lub tkliwość mięśni
• Osłabienie siły mięśniowej
• Kurcze mięśniowe

należy rozważyć możliwość wystąpienia miopatii. W takich przypadkach konieczne jest oznaczenie aktywności kinazy kreatynowej (CK). Jeśli aktywność CK przekracza ponad 5-krotnie górną granicę wartości prawidłowych lub występują nasilone objawy kliniczne, należy tymczasowo wstrzymać leczenie statynami.⁹

Rabdomioliza – poważne powikłanie

Rozpad mięśni prążkowanych (rabdomioliza) występuje bardzo rzadko (około 1 przypadek na ponad 100 000 pacjento-lat). Jest to ostre, potencjalnie śmiertelne schorzenie mięśni szkieletowych, które może rozwinąć się na każdym etapie leczenia. Charakteryzuje się masywnym zniszczeniem mięśni z towarzyszącym znacznym zwiększeniem aktywności CK (zazwyczaj ponad 30- lub 40-krotnym przekroczeniem górnej granicy wartości prawidłowych), prowadzącym do mioglobinurii. Rabdomioliza może przebiegać z wtórną niewydolnością nerek lub bez niej.¹⁰

Czynniki ryzyka miopatii

Ryzyko wystąpienia miopatii podczas leczenia statynami zależy od stopnia narażenia i może różnić się dla poszczególnych leków ze względu na:¹¹

• Lipofilność leku
• Różnice we właściwościach farmakokinetycznych
• Stosowane dawki
• Potencjalne interakcje z innymi lekami

Czynniki predysponujące do wystąpienia toksyczności mięśniowej, które wymagają uważnej oceny stosunku korzyści do ryzyka oraz specjalnego monitorowania klinicznego, to:¹²

• Niewydolność nerek
• Niedoczynność tarczycy
• Toksyczność mięśniowa po podaniu statyn lub fibratów w wywiadzie
• Dziedziczne schorzenia mięśni występujące u pacjenta lub jego rodziny
• Nadużywanie alkoholu
• Wiek powyżej 70 lat (szczególnie przy obecności innych czynników ryzyka)

U tych pacjentów wskazane jest oznaczenie aktywności CK przed rozpoczęciem leczenia statynami.¹³

Oznaczanie i interpretacja wyników aktywności kinazy kreatynowej (CK)

Nie zaleca się rutynowego monitorowania aktywności CK ani innych enzymów mięśniowych u pacjentów bezobjawowych. Oznaczenie aktywności CK jest natomiast wskazane:¹⁴

• Przed rozpoczęciem leczenia statynami u pacjentów z czynnikami predysponującymi
• U pacjentów leczonych statynami, u których wystąpiły objawy ze strony mięśni

Jeśli aktywność CK jest zdecydowanie zwiększona w porównaniu z wartością początkową (ponad 5-krotnie przekracza górną granicę wartości prawidłowych), w celu potwierdzenia wyników należy ponownie oznaczyć aktywność CK po 5-7 dniach. Interpretując wyniki aktywności CK, należy uwzględnić inne potencjalne czynniki, które mogły spowodować przejściowe uszkodzenie mięśni, takie jak intensywne ćwiczenia fizyczne czy uraz mięśni.¹⁵

Postępowanie przed i podczas leczenia statynami

Przed rozpoczęciem leczenia

Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z czynnikami predysponującymi do rozwoju miopatii. W tych przypadkach, przed rozpoczęciem leczenia, konieczne jest oznaczenie aktywności CK.¹⁶

Oznaczenie aktywności CK należy również rozważyć przed rozpoczęciem terapii u osób w wieku powyżej 70 lat, szczególnie jeśli występują inne czynniki predysponujące. Jeśli aktywność CK jest znacznie podwyższona (ponad 5-krotnie przekracza górną granicę wartości prawidłowych), nie należy rozpoczynać leczenia, a wyniki powinny być ponownie ocenione po 5-7 dniach.¹⁷

Wartość początkowa aktywności CK może służyć jako punkt odniesienia w przypadku późniejszego wzrostu podczas leczenia statynami.¹⁸

Podczas leczenia

Pacjenci powinni być poinformowani o konieczności natychmiastowego zgłaszania lekarzowi następujących objawów:¹⁹

• Niewyjaśniony ból mięśni
• Tkliwość mięśni
• Osłabienie mięśni
• Kurcze mięśniowe

W przypadku wystąpienia takich objawów należy oznaczyć aktywność CK i wdrożyć odpowiednie postępowanie:²⁰

• Jeśli aktywność CK jest znacznie podwyższona (ponad 5-krotnie przekracza górną granicę wartości prawidłowych), należy przerwać leczenie statynami
• Należy również rozważyć przerwanie leczenia, gdy występują silne objawy ze strony mięśni powodujące codzienny dyskomfort, nawet jeśli wzrost CK pozostaje ≤ 5-krotnej górnej granicy wartości prawidłowych

Jeśli objawy ustąpią, a aktywność CK powróci do normy, można rozważyć ponowne zastosowanie prawastatyny w najniższej dawce pod ścisłą kontrolą lekarza. W przypadku podejrzenia dziedzicznej choroby mięśni nie zaleca się ponownego leczenia statynami.²¹

Immunozależna miopatia martwicza (IMNM)

Bardzo rzadko zgłaszano przypadki immunozależnej miopatii martwiczej (IMNM) podczas stosowania statyn lub po jego zakończeniu. IMNM charakteryzuje się:²²

• Utrzymującym się osłabieniem mięśni proksymalnych
• Zwiększoną aktywnością kinazy kreatynowej w surowicy, utrzymującą się mimo przerwania leczenia statynami

Choroba śródmiąższowa płuc

W trakcie stosowania statyn, szczególnie podczas długotrwałej terapii, opisywano pojedyncze przypadki śródmiąższowej choroby płuc. Objawy, które mogą wskazywać na jej wystąpienie, to:²³

• Duszność
• Nieproduktywny kaszel
• Pogorszenie ogólnego stanu zdrowia pacjenta (zmęczenie, utrata masy ciała, gorączka)

W przypadku podejrzenia śródmiąższowej choroby płuc należy przerwać leczenie statynami.²⁴

Cukrzyca

Niektóre dane sugerują, że wszystkie leki z grupy statyn mogą zwiększać stężenie glukozy we krwi i u niektórych pacjentów z wysokim ryzykiem rozwoju cukrzycy mogą powodować hiperglikemię o nasileniu wymagającym odpowiedniej opieki diabetologicznej. Korzyści w postaci zmniejszenia ryzyka rozwoju chorób naczyniowych przeważają jednak nad tym ryzykiem, dlatego nie powinno się z tego powodu przerywać leczenia.²⁵

Szczególnej kontroli klinicznej i biochemicznej, zgodnie z lokalnymi wytycznymi, wymagają pacjenci z grupy ryzyka rozwoju cukrzycy:^{Informacje dotyczące substancji pomocniczych}

Produkt PRAVATOR zawiera laktozę (124,9 mg w tabletce 20 mg; 249,8 mg w tabletce 40 mg). Lek nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy (typu Lapp) lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.²⁷²⁸