Właściwości farmakokinetyczne oksykodonu w postaci o przedłużonym uwalnianiu

Produkt leczniczy OxyContin zawiera oksykodon w postaci chlorowodorku w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu, dostępnych w dawkach 5 mg, 10 mg, 20 mg, 40 mg i 80 mg. Poniższy opis szczegółowo przedstawia właściwości farmakokinetyczne tego opioidowego leku przeciwbólowego, obejmujące proces wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu oraz eliminacji.¹

Wchłanianie oksykodonu

Wchłanianie oksykodonu z tabletek o przedłużonym uwalnianiu OxyContin charakteryzuje się dynamiką dwufazową. Pierwsza faza cechuje się krótkim okresem półtrwania wynoszącym 0,6 godziny i dotyczy około 40% substancji czynnej. Druga faza ma dłuższy okres półtrwania – 6,9 godziny i odnosi się do pozostałych 60% substancji czynnej.²

Wszystkie dostępne dawki tabletek OxyContin (5 mg, 10 mg, 20 mg, 40 mg i 80 mg) wykazują równoważność biologiczną zarówno pod względem szybkości, jak i stopnia wchłaniania. Dodatkowo charakteryzują się proporcjonalnością dawek w relacji do stopnia wchłaniania. Istotnym aspektem jest fakt, że spożycie standardowego, wysokotłuszczowego posiłku nie wpływa na maksymalne stężenie oksykodonu ani zakres jego wchłaniania, co pozwala na przyjmowanie leku niezależnie od posiłków.³

Należy podkreślić, że dla zachowania właściwości kontrolowanego uwalniania substancji czynnej, tabletek OxyContin nie można łamać, dzielić, żuć ani kruszyć. Takie działania prowadzą do szybkiego uwalniania oksykodonu, co może skutkować niebezpiecznym przedawkowaniem.⁴

Dystrybucja oksykodonu w organizmie

Względna dostępność biologiczna oksykodonu w formulacji o przedłużonym uwalnianiu jest porównywalna do konwencjonalnego oksykodonu podawanego doustnie. Główna różnica polega na czasie osiągania maksymalnego stężenia w osoczu. W przypadku preparatu o przedłużonym uwalnianiu maksymalne stężenie osiągane jest po około 3 godzinach, natomiast dla formy o natychmiastowym uwalnianiu – po 1-1,5 godziny.⁵

Maksymalne i minimalne stężenia oksykodonu o przedłużonym i natychmiastowym uwalnianiu są podobne przy odpowiednim schemacie dawkowania: co 12 godzin dla preparatu o przedłużonym uwalnianiu i co 6 godzin dla formy o natychmiastowym uwalnianiu, przy zastosowaniu takiej samej całkowitej dawki dobowej.⁶

Kluczowe parametry farmakokinetyczne oksykodonu przedstawiają się następująco:

• Bezwzględna dostępność biologiczna: 42-87% w porównaniu do podania pozajelitowego⁷
• Objętość dystrybucji w stanie równowagi: 2,6 l/kg⁸
• Wiązanie z białkami osocza: około 45%⁹
• Okres półtrwania w fazie eliminacji: 4-6 godzin¹⁰
• Pozorny okres półtrwania w fazie eliminacji oksykodonu z tabletek OxyContin: 4,5 godziny¹¹
• Stan równowagi: osiągany przeciętnie w ciągu około jednej doby¹²

Metabolizm oksykodonu

Oksykodon podlega procesom metabolicznym zarówno w jelicie, jak i w wątrobie. Główne szlaki metaboliczne obejmują:

• Metabolizm przez enzymy CYP3A4 i CYP2D6, prowadzący do powstawania noroksykodonu i oksymorfonu¹³
• Tworzenie różnych związków sprzężonych z kwasem glukuronowym¹⁴

Należy zaznaczyć, że metabolity oksykodonu przyczyniają się do ogólnego działania farmakodynamicznego leku jedynie w nieistotnym stopniu.¹⁵

Badania in vitro wykazały, że dawki terapeutyczne cymetydyny nie powinny istotnie wpływać na wytwarzanie noroksykodonu.¹⁶ Z kolei chinidyna zmniejsza wytwarzanie oksymorfonu u mężczyzn, jednak nie wpływa istotnie na farmakodynamikę oksykodonu.¹⁷

Eliminacja oksykodonu

Oksykodon i jego metabolity są wydalane zarówno z moczem, jak i z kałem.¹⁸ Lek ma zdolność przenikania przez barierę łożyskową i może być również wykrywany w mleku ludzkim, co jest istotną informacją dla kobiet w ciąży i matek karmiących piersią.¹⁹

Różnice farmakokinetyczne między płciami

Zaobserwowano istotne różnice w stężeniach oksykodonu w osoczu pomiędzy kobietami a mężczyznami. Kobiety mają średnio do 25% wyższe stężenia oksykodonu w osoczu niż mężczyźni przy przeliczeniu na masę ciała.²⁰ Fakt ten należy uwzględnić przy indywidualizacji terapii opioidowej.

Parametry farmakokinetyczne OxyContin – zestawienie