Właściwości farmakodynamiczne leku Ostolek

Ostolek, zawierający 70 mg kwasu alendronowego (w postaci trójwodnego alendronianu sodu 91,35 mg), należy do grupy farmakoterapeutycznej bisfosfonianów stosowanych w leczeniu chorób kości (kod ATC: M05BA04). ¹

Mechanizm działania

Trójwodny alendronian sodu, substancja czynna leku Ostolek, jest bisfosfonianem, który wykazuje specyficzne działanie hamujące na osteoklastyczną resorpcję kości, nie wpływając bezpośrednio na proces tworzenia tkanki kostnej. Badania przedkliniczne potwierdziły, że alendronian wiąże się precyzyjnie w miejscach aktywnej resorpcji kostnej. Działanie to prowadzi do zahamowania aktywności osteoklastów, podczas gdy ich zdolność do migracji i przyłączania do powierzchni kości pozostaje niezmieniona. Istotnym efektem terapeutycznym jest tworzenie prawidłowej tkanki kostnej podczas leczenia alendronianem. ²

Skuteczność kliniczna w leczeniu osteoporozy pomenopauzalnej

W kontekście klinicznym, osteoporoza definiowana jest jako choroba, w której gęstość mineralna kości (BMD) kręgów lub szyjki kości udowej zmniejsza się o 2,5 odchylenia standardowego poniżej wartości średniej dla populacji osób młodych, lub gdy wystąpiły złamania osteoporotyczne, niezależnie od wartości BMD. ³

Badania potwierdzające skuteczność dawkowania tygodniowego

Wieloośrodkowe badanie kliniczne trwające jeden rok wykazało równoważność terapeutyczną alendronianu podawanego w schemacie 70 mg raz w tygodniu (n=519) z dawkowaniem 10 mg raz na dobę (n=370) u kobiet po menopauzie z osteoporozą. Średnie zwiększenie gęstości mineralnej kości kręgosłupa lędźwiowego po roku obserwacji w porównaniu z wartościami początkowymi wynosiło 5,1% (przedział ufności 95%: 4,8-5,4%) w grupie przyjmującej dawkę 70 mg tygodniowo oraz 5,4% (przedział ufności 95%: 5,0-5,8%) w grupie przyjmującej 10 mg dziennie. ⁴

Średnie zwiększenie wartości BMD w szyjce kości udowej wynosiło odpowiednio 2,3% i 2,9%, a w obrębie całego stawu biodrowego 2,9% i 3,1% dla pacjentów przyjmujących dawkę 70 mg raz na tydzień i 10 mg raz na dobę. W obu badanych grupach zaobserwowano również porównywalne zwiększenie BMD w innych strukturach kostnych. ⁵

Badania dotyczące zapobiegania złamaniom

Skuteczność alendronianu w zapobieganiu złamaniom u kobiet w okresie pomenopauzalnym została potwierdzona w dwóch badaniach wstępnych o identycznych protokołach (n=994) oraz w badaniu Fracture Intervention Trial (FIT) obejmującym 6459 pacjentek. ⁶

W badaniach wstępnych, w których porównywano działanie alendronianu w dawce 10 mg na dobę z placebo, zaobserwowano znaczące zwiększenie BMD w stosunku do placebo wynoszące 8,8% w kręgach, 5,9% w szyjce kości udowej i 7,8% w krętarzu. Również całkowita gęstość mineralna kości uległa statystycznie istotnemu zwiększeniu. Co ważne, w grupie pacjentów przyjmujących alendronian wystąpiło o 48% mniej złamań kręgów (3,2%) w porównaniu z grupą placebo (6,2%). W dwuletnim okresie przedłużenia tych badań obserwowano dalsze zwiększanie BMD w kręgach i krętarzu, podczas gdy wartości BMD w szyjce kości udowej oraz całkowita BMD utrzymywały się na stałym poziomie. ⁷

Badanie Fracture Intervention Trial (FIT)

Badanie FIT składało się z dwóch badań kontrolowanych placebo, w których alendronian podawano codziennie (5 mg na dobę przez dwa lata, a następnie 10 mg na dobę przez kolejny rok lub dwa lata). ⁸

FIT 1

Trzyletnie badanie obejmujące 2027 pacjentek, które miały co najmniej jedno wyjściowe złamanie kręgu (kompresyjne). W tym badaniu alendronian istotnie zmniejszył ryzyko wystąpienia co najmniej jednego nowego złamania kręgu o 47% (częstość występowania: 7,9% w grupie alendronianu wobec 15,0% w grupie placebo). Ponadto, wykazano statystycznie znaczące zmniejszenie ryzyka złamania szyjki kości udowej o 51% (częstość: 1,1% wobec 2,2%). ⁹

FIT 2

Czteroletnie badanie z udziałem 4432 pacjentek z niską masą kostną, które nie doznały złamania kręgu na początku badania. W analizowanej podgrupie kobiet chorych na osteoporozę (37% całej populacji badania, zgodnej z definicją osteoporozy podaną wcześniej) odnotowano istotną różnicę w podatności na złamania szyjki kości udowej – zmniejszenie o 56% (częstość: 1,0% w grupie alendronianu wobec 2,2% w grupie placebo) oraz zmniejszenie o 50% ryzyka wystąpienia co najmniej jednego złamania kręgu (częstość: 2,9% wobec 5,8%). ¹⁰

Wyniki badań laboratoryjnych

W badaniach klinicznych u pacjentów przyjmujących alendronian w dawce 10 mg na dobę obserwowano bezobjawowe, przemijające i łagodne zmniejszenie stężenia wapnia i fosforanów w surowicy. Obniżenie stężenia wapnia wystąpiło u około 18% pacjentów stosujących alendronian w porównaniu z 12% pacjentów przyjmujących placebo. Zmniejszenie stężenia fosforanów zaobserwowano u około 10% pacjentów przyjmujących alendronian w porównaniu z 3% w grupie placebo. Ważne jest, że przypadki znacznego obniżenia stężenia wapnia w surowicy do wartości poniżej 8,0 mg/dl (2,0 mmol/l) i stężenia fosforanów do wartości mniejszych lub równych 2,0 mg/dl (0,65 mmol/l) występowały z porównywalną częstością w obu grupach badanych. ¹¹

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Badania dotyczące stosowania alendronianu u pacjentów poniżej 18 roku życia z wrodzoną łamliwością kości przeprowadzono na niewielkiej liczbie uczestników. Uzyskane wyniki są niewystarczające do uzasadnienia stosowania alendronianu w populacji pediatrycznej. ¹²

Podsumowanie danych dotyczących skuteczności klinicznej alendronianu