Właściwości farmakodynamiczne
Netaxen 3 mg/ml + 1 mg/ml

Właściwości farmakodynamiczne leku Netaxen – wprowadzenie

Netaxen to produkt leczniczy zawierający dwie aktywne substancje: deksametazon (1 mg/ml) oraz netylmycynę (3 mg/ml) w postaci kropli do oczu. Produkt jest zaklasyfikowany do grupy farmakoterapeutycznej obejmującej połączenia leków przeciwzapalnych i przeciwzakaźnych, a dokładniej połączenia kortykosteroidów i leków przeciwzakaźnych (kod ATC: S01CA01). Dzięki synergistycznemu działaniu obu składników preparat wykazuje zarówno silne właściwości przeciwzapalne, jak i szerokie spektrum działania przeciwbakteryjnego.¹

Deksametazon – właściwości farmakodynamiczne

Mechanizm działania deksametazonu

Deksametazon jest kortykosteroidem charakteryzującym się wyjątkowo silnym działaniem przeciwzapalnym, przewyższającym 25-krotnie aktywność hydrokortyzonu. Główny mechanizm działania deksametazonu, podobnie jak innych kortykosteroidów, polega na hamowaniu uwalniania kwasu arachidonowego, który stanowi prekursor kluczowych mediatorów stanu zapalnego – prostaglandyn i leukotrienów. Skuteczność terapeutyczna deksametazonu w leczeniu stanów zapalnych oka została dobrze udokumentowana w badaniach klinicznych.²

Efekty farmakodynamiczne deksametazonu

Działanie przeciwzapalne kortykosteroidów, w tym deksametazonu, realizowane jest poprzez hamowanie aktywności cząstek adhezyjnych komórek śródbłonka naczyniowego oraz hamowanie ekspresji cytokin. Skutkiem tych procesów jest:

• Zmniejszenie ekspresji mediatorów prozapalnych – ograniczenie kaskady zapalnej
• Zahamowanie adhezji krążących leukocytów do śródbłonka naczyniowego – co uniemożliwia ich migrację do obszarów objętych stanem zapalnym w tkankach oka

Należy podkreślić, że deksametazon charakteryzuje się wyraźnym działaniem przeciwzapalnym przy jednoczesnej zmniejszonej aktywności mineralokortykoidowej w porównaniu z niektórymi innymi steroidami, co czyni go jednym z najsilniejszych dostępnych środków przeciwzapalnych stosowanych w okulistyce.³

Netylmycyna – właściwości farmakodynamiczne

Mechanizm działania netylmycyny

Netylmycyna jest silnym, szybko działającym antybiotykiem aminoglikozydowym o szerokim spektrum aktywności przeciwbakteryjnej. Jej główne działanie bakteriobójcze polega na hamowaniu asemblacji i syntezy polipeptydów na podjednostce rybosomu 30S bakterii. W składzie preparatu Netaxen netylmycyna zapewnia ochronę antybakteryjną przed drobnoustrojami wrażliwymi na ten aminoglikozyd.⁴

Spektrum przeciwbakteryjne i wartości graniczne MIC

Skuteczność przeciwbakteryjna netylmycyny jest określana przez wartości graniczne minimalnych stężeń hamujących (MIC), które pozwalają klasyfikować drobnoustroje jako wrażliwe, średniowrażliwe lub oporne na działanie antybiotyku. Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości (EUCAST) określił wartości graniczne MIC dla różnych gatunków drobnoustrojów wobec netylmycyny.⁵

Istotne jest uwzględnienie faktu, że występowanie oporności na netylmycynę może być zróżnicowane geograficznie oraz czasowo dla określonych gatunków drobnoustrojów. Z tego względu kluczowe jest pozyskiwanie lokalnych danych dotyczących oporności, zwłaszcza w przypadku leczenia ciężkich zakażeń. W sytuacjach, gdy lokalna częstość występowania oporności może podważać skuteczność leku w określonych typach zakażeń, wskazana jest konsultacja ze specjalistą.⁶

Wartości graniczne kliniczne i ich zastosowanie

Warto podkreślić, że definicje wartości granicznych stosowane do klasyfikacji izolatów jako wrażliwych lub opornych są zaprojektowane głównie do przewidywania skuteczności klinicznej antybiotyków podawanych ogólnoustrojowo. W przypadku miejscowego podawania antybiotyku w wysokim stężeniu, bezpośrednio w miejscu zakażenia (jak w przypadku kropli do oczu Netaxen), te definicje mogą nie mieć pełnego zastosowania. Często obserwuje się, że szczepy klasyfikowane jako oporne według wartości granicznych dla terapii ogólnoustrojowej, mogą reagować na leczenie miejscowe ze względu na osiąganie wyższych stężeń leku w miejscu podania.⁷

Należy zauważyć, że oporność na antybiotyki aminoglikozydowe może dotyczyć nawet do 50% bakterii z rodzaju Staphylococcus w niektórych krajach europejskich, co wymaga uwzględnienia przy planowaniu terapii.⁸

Kliniczne wartości graniczne MIC dla netylmycyny

⁹

Aktywność przeciwbakteryjna netylmycyny w badaniach in vitro

Badania laboratoryjne in vitro wykazały skuteczność netylmycyny przeciwko większości szczepów powszechnie występujących drobnoustrojów chorobotwórczych wywołujących zakażenia oka oraz bakterii flory skórnej. W celu oceny aktualnego poziomu oporności przeprowadzono analizę obejmującą 767 bakterii izolowanych z próbek materiału klinicznego z oka, pobranych w siedmiu krajach europejskich: Francji, Niemczech, Włoszech, Polsce, Słowacji, Hiszpanii i Wielkiej Brytanii.¹⁰

¹¹

Oporność krzyżowa między antybiotykami aminoglikozydowymi

Istotnym aspektem farmakodynamiki netylmycyny jest możliwość występowania oporności krzyżowej pomiędzy różnymi antybiotykami aminoglikozydowymi, takimi jak gentamycyna, tobramycyna i netylmycyna. Zjawisko to jest związane ze swoistością enzymów modyfikujących – adenylotransferazy (ANT) oraz acetylotransferazy (ACC). Należy jednak podkreślić, że oporność krzyżowa pomiędzy poszczególnymi antybiotykami aminoglikozydowymi różni się w zależności od swoistości poszczególnych enzymów modyfikujących.¹²

Najczęstszy mechanizm nabytej oporności na aminoglikozydy, w tym netylmycynę, polega na inaktywacji antybiotyku przez enzymy modyfikujące kodowane przez plazmidy i transpozony. Ten mechanizm ma istotne znaczenie kliniczne przy ocenie potencjalnej skuteczności terapii w przypadku zakażeń wywołanych przez szczepy o podejrzewanej lub potwierdzonej oporności na inne aminoglikozydy.¹³