Właściwości farmakodynamiczne produktu Mybracin

Mybracin, (3 mg + 1 mg)/ml, krople do oczu w zawiesinie, to produkt leczniczy złożony, zawierający dwie substancje czynne: tobramycynę (3 mg/ml) oraz deksametazon (1 mg/ml). Zgodnie z klasyfikacją farmakoterapeutyczną, preparat należy do grupy produktów złożonych zawierających leki działające przeciwzapalnie i przeciwzakażeniowo, w szczególności produktów złożonych zawierających kortykosteroidy i leki przeciwzakażeniowe (kod ATC: S02C A06).¹

Deksametazon – mechanizm działania

Skuteczność kortykosteroidów w leczeniu stanów zapalnych oczu została bardzo dobrze udokumentowana w literaturze medycznej. Podstawowy mechanizm przeciwzapalnego działania deksametazonu polega na hamowaniu ekspresji naczyniowych nabłonkowych białek adhezyjnych, cyklooksygenazy I i II oraz cytokin prozapalnych. Te działania farmakologiczne prowadzą do zmniejszenia uwalniania mediatorów stanu zapalnego oraz ograniczenia przylegania krążących leukocytów do nabłonka naczyniowego, co skutecznie zapobiega ich migracji do tkanek oka objętych procesem zapalnym.²

Warto podkreślić, że deksametazon wyróżnia się na tle innych steroidów wyraźnym działaniem przeciwzapalnym przy jednoczesnym ograniczeniu aktywności mineralokortykoidowej. Jest uznawany za jeden z najsilniej działających leków przeciwzapalnych dostępnych w praktyce klinicznej.³

Tobramycyna – mechanizm działania

Tobramycyna jest antybiotykiem aminoglikozydowym charakteryzującym się silnym i szybkim działaniem bakteriobójczym. Wykazuje skuteczność zarówno wobec bakterii Gram-dodatnich, jak i Gram-ujemnych. Mechanizm jej działania opiera się na hamowaniu syntezy białek bakteryjnych poprzez wiązanie się z podjednostką 30S rybosomu i blokowanie pierwszego etapu syntezy białek. Ten mechanizm działania skutecznie prowadzi do eliminacji patogenów w miejscu zakażenia.⁴

Aktywność przeciwbakteryjna tobramycyny

Aktywność tobramycyny in vitro określana jest za pomocą parametru minimalnego stężenia hamującego (MIC, minimal inhibitory concentration), który stanowi wskaźnik siły działania antybiotyku wobec poszczególnych gatunków bakterii. Warto podkreślić, że wartości MIC tobramycyny dla większości patogenów ocznych są bardzo niskie, co potwierdza szerokie spektrum działania tego antybiotyku.⁵

Na podstawie wartości MIC możliwe jest klasyfikowanie szczepów bakteryjnych jako wrażliwe lub oporne na tobramycynę. Wartości krytyczne MIC uwzględniają wewnętrzną wrażliwość gatunku oraz parametry farmakokinetyczne, takie jak Cmax i AUC, mierzone w surowicy po podaniu doustnym leku. Należy jednak podkreślić, że wartości te stosowane są głównie do określenia skuteczności klinicznej antybiotyków podawanych ogólnoustrojowo i nie mogą być bezpośrednio odniesione do terapii miejscowej.⁶

Przy miejscowym stosowaniu tobramycyny w oku osiągane są znacznie wyższe stężenia leku bezpośrednio w miejscu zakażenia, niż przy podaniu ogólnoustrojowym. Z tego powodu nawet szczepy klasyfikowane jako „oporne” według systemowych punktów krytycznych często odpowiadają na leczenie miejscowe, a profilaktyka antybiotykowa hamuje rozwój zakażenia tymi szczepami.⁷

Spektrum przeciwbakteryjne

Badania kliniczne potwierdziły skuteczność miejscowo stosowanego roztworu tobramycyny przeciw licznym szczepom patogenów wywołujących zakażenia oka. Co istotne, niektóre z tych szczepów można by uznać za „oporne” według systemowych punktów krytycznych, jednak w przypadku miejscowego podania leku wykazywały one odpowiednią wrażliwość.⁸

W badaniach klinicznych wykazano skuteczność tobramycyny w leczeniu zakażeń wywołanych przez następujące patogeny powodujące powierzchowne zakażenia oka:

Skuteczność wobec bakterii

Bakterie Gram-dodatnie

• Staphylococcus aureus (szczepy wrażliwe lub oporne na metycylinę)⁹
• Staphylococcus epidermidis (szczepy wrażliwe lub oporne na metycylinę)¹⁰
• Inne gatunki z rodzaju Staphylococcus koagulazo-ujemne¹¹
• Streptococcus pneumoniae (szczepy wrażliwe lub oporne na penicylinę)¹²
• Inne gatunki z rodzaju Streptococcus¹³

Bakterie Gram-ujemne

• Acinetobacter spp.¹⁴
• Citrobacter spp.¹⁵
• Enterobacter spp.¹⁶
• Escherichia coli¹⁷
• Haemophilus influenzae¹⁸
• Klebsiella pneumoniae¹⁹
• Moraxella spp.²⁰
• Morganella morganii²¹
• Proteus mirabilis²²
• Pseudomonas aeruginosa²³
• Serratia marcescens²⁴

Oporność bakteryjna i oporność krzyżowa

Należy zaznaczyć istotną obserwację kliniczną, że fenotyp oporności na antybiotyki beta-laktamowe (takie jak metycylina czy penicylina) nie ma związku z fenotypem oporności na aminoglikozydy. Ponadto, oba te fenotypy nie korelują z wirulencją i patogennością bakterii.²⁵

Wykazano, że wiele szczepów Staphylococcus opornych na metycylinę jest jednocześnie opornych na tobramycynę i inne antybiotyki aminoglikozydowe. Mimo to, zakażenia wywołane przez oporne szczepy bakterii z rodzaju Staphylococcus są zwykle skutecznie leczone przy użyciu tobramycyny stosowanej miejscowo, ze względu na wysokie stężenia leku osiągane w miejscu aplikacji.²⁶

Badania wrażliwości bakterii wykazały interesujące zjawisko, że w niektórych przypadkach drobnoustroje oporne na gentamycynę pozostają wrażliwe na tobramycynę. Do tej pory nie stwierdzono istotnego wzrostu populacji bakterii opornych na tobramycynę, jednak należy mieć na uwadze, że przy długotrwałym stosowaniu antybiotyku może dojść do rozwoju oporności bakteryjnej.²⁷

Istnieje możliwość wystąpienia wrażliwości krzyżowej na inne antybiotyki aminoglikozydowe. W przypadku rozwoju nadwrażliwości na produkt Mybracin, należy przerwać jego podawanie i wdrożyć odpowiednie leczenie alternatywne.²⁸

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Bezpieczeństwo i skuteczność stosowania produktów do oczu zawierających tobramycynę z deksametazonem u dzieci zostały określone na podstawie wieloletniego doświadczenia klinicznego, jednak dostępne dane literaturowe są dość ograniczone. W badaniu klinicznym zawiesiny do oczu zawierającej tobramycynę z deksametazonem stosowanej w bakteryjnym zapaleniu spojówek, leczono 29 pacjentów pediatrycznych w wieku od 1 do 17 lat. Schemat dawkowania obejmował podawanie 1 lub 2 kropli co 4 lub 6 godzin przez okres 5 lub 7 dni. Co szczególnie istotne, w badaniu tym nie zaobserwowano różnic w profilu bezpieczeństwa produktu pomiędzy populacją dorosłych a dzieci.²⁹