Działania niepożądane metoprololu – charakterystyka kliniczna

Metoprolol, jako selektywny beta-adrenolityk, może wywoływać szereg działań niepożądanych, które w większości przypadków mają charakter łagodny i przemijający. Profil bezpieczeństwa leku został określony na podstawie obserwacji klinicznych oraz doświadczeń z praktyki medycznej, choć w wielu przypadkach nie potwierdzono jednoznacznie związku przyczynowego między objawami a zastosowaniem leku.¹

Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego

Ze względu na mechanizm działania metoprololu, najczęściej obserwowane działania niepożądane dotyczą układu sercowo-naczyniowego. Wśród nich wymienia się bradykardię oraz kołatanie serca. U pacjentów z niewydolnością serca może dojść do przejściowego zaostrzenia objawów tej choroby. Obserwuje się również blok przedsionkowo-komorowy pierwszego stopnia oraz ból w okolicy przedsercowej.²

W zakresie naczyń krwionośnych odnotowano wyraźne zmniejszenie ciśnienia tętniczego krwi i niedociśnienie ortostatyczne, bardzo rzadko prowadzące do omdleń. Metoprolol może powodować zimne dłonie i stopy, a u pacjentów z ciężkimi chorobami naczyń obwodowych występującymi przed leczeniem możliwe jest wystąpienie martwicy. Obserwowano również pogorszenie chromania przestankowego lub zespołu Raynauda.³

Zaburzenia układu nerwowego i psychiczne

W zakresie układu nerwowego pacjenci mogą doświadczać zawrotów głowy i bólów głowy. Niezbyt często występują parestezje, a rzadko zaburzenia równowagi, które mogą być połączone z omdleniem.⁴

Zaburzenia psychiczne obejmują depresję, osłabienie koncentracji, senność lub bezsenność, koszmarne sny. Niezbyt często występują nerwowość i napięcie. W rzadkich przypadkach obserwowano zapominanie, osłabienie pamięci, splątanie, omamy oraz zmiany osobowości (np. zmiany nastroju).⁵

Zaburzenia układu oddechowego

Metoprolol może powodować duszność wysiłkową, która występuje często. Niezbyt często dochodzi do skurczu oskrzeli, a rzadko do nieżytu nosa.⁶

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

W obrębie układu pokarmowego często występują nudności, bóle brzucha, biegunka i zaparcia. Niezbyt często pacjenci zgłaszają wymioty, suchość w ustach oraz zaburzenia smaku.⁷

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

W zakresie skóry i tkanki podskórnej występują wysypki (pokrzywka, łuszczycopodobne i dystroficzne zmiany skórne). Niezbyt często obserwuje się zwiększoną potliwość, a rzadko wypadanie włosów. W bardzo rzadkich przypadkach mogą pojawić się reakcje związane z nadwrażliwością na światło, zaostrzenie łuszczycy lub łuszczycopodobne zmiany na skórze.⁸

Zaburzenia innych układów

Metoprolol może powodować zaburzenia w zakresie oczu, takie jak zaburzenia widzenia, suchość lub podrażnienie oczu, zapalenie spojówek.⁹

W układzie mięśniowo-szkieletowym obserwuje się kurcze mięśni, w rzadszych przypadkach bóle stawów i osłabienie mięśni.¹⁰

Do zaburzeń endokrynologicznych należy zaostrzenie utajonej cukrzycy.¹¹

W zakresie układu rozrodczego odnotowano impotencję i inne zaburzenia seksualne, a bardzo rzadko plastyczne stwardnienie prącia (choroba Peyroniego).¹²

Tabela działań niepożądanych metoprololu

Klasyfikacja częstości działań niepożądanych

Zgodnie z przyjętą klasyfikacją, częstość występowania działań niepożądanych określa się następująco:¹³

• Bardzo często – występuje z częstością ≥1/10 (co najmniej u 1 na 10 pacjentów)
• Często – występuje z częstością ≥1/100 do <1/10 (u 1 na 100 do mniej niż 1 na 10 pacjentów)
• Niezbyt często – występuje z częstością ≥1/1 000 do <1/100 (u 1 na 1 000 do mniej niż 1 na 100 pacjentów)
• Rzadko – występuje z częstością ≥1/10 000 do <1/1 000 (u 1 na 10 000 do mniej niż 1 na 1 000 pacjentów)
• Bardzo rzadko – występuje z częstością <1/10 000 (mniej niż u 1 na 10 000 pacjentów)
• Częstość nieznana – częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Monitorowanie bezpieczeństwa leku

Ze względu na możliwość wystąpienia działań niepożądanych, istotne jest stałe monitorowanie bezpieczeństwa stosowania metoprololu. Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego.¹⁴

Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, kontaktując się drogą elektroniczną: [email protected].¹⁵