Przeciwwskazania stosowania leku. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Chlorowodorek metforminy (Metformin Medreg) dostępny w tabletkach powlekanych o dawkach 500 mg, 850 mg i 1000 mg, pomimo swojej wysokiej skuteczności w terapii cukrzycy, posiada szereg istotnych przeciwwskazań, które bezwzględnie wykluczają jego zastosowanie u pewnych grup pacjentów. Znajomość tych przeciwwskazań ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa terapii.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Pierwszym i podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania leku Metformin Medreg jest nadwrażliwość na chlorowodorek metforminy (substancję czynną) lub którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparacie. W takiej sytuacji lek nie może być w żadnym wypadku podany pacjentowi ze względu na ryzyko wystąpienia reakcji alergicznych, które mogą przebiegać z różnym nasileniem – od łagodnych wysypek skórnych po zagrażające życiu reakcje anafilaktyczne.²

Zaburzenia gospodarki kwasowo-zasadowej

Metformina jest bezwzględnie przeciwwskazana u pacjentów z jakimkolwiek rodzajem ostrej kwasicy metabolicznej. Dotyczy to zarówno:

• kwasicy mleczanowej – będącej jednym z najpoważniejszych powikłań terapii metforminą, charakteryzującej się nadmiernym gromadzeniem kwasu mlekowego w organizmie
• cukrzycowej kwasicy ketonowej – ostrego powikłania cukrzycy, rozwijającego się na skutek niedoboru insuliny i nadmiernego wytwarzania ciał ketonowych

W takich przypadkach zastosowanie metforminy mogłoby znacząco pogorszyć istniejące zaburzenia metaboliczne i dodatkowo zwiększyć śmiertelność.³

Stan przedśpiączkowy w cukrzycy

Kolejnym istotnym przeciwwskazaniem jest stan przedśpiączkowy w cukrzycy. Jest to stan bezpośrednio poprzedzający śpiączkę cukrzycową, charakteryzujący się narastającymi zaburzeniami świadomości, odwodnieniem, zaburzeniami elektrolitowymi oraz kwasicą metaboliczną. W takim stanie klinicznym pacjent wymaga natychmiastowego leczenia insuliną, płynoterapii i intensywnego nadzoru, a podanie metforminy mogłoby opóźnić wdrożenie właściwego postępowania i pogorszyć rokowanie.⁴

Niewydolność nerek

Metformina jest wydalana przez nerki, dlatego ciężka niewydolność nerek z wartością przesączania kłębuszkowego (GFR) poniżej 30 ml/min stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do jej stosowania. W takich przypadkach dochodzi do kumulacji leku w organizmie ze względu na upośledzone wydalanie, co znacząco zwiększa ryzyko wystąpienia kwasicy mleczanowej – najpoważniejszego działania niepożądanego metforminy.<sup data-drug="Metformin Medreg" data-section="Przeciwwskazania" title="Ciężka niewydolność nerek (GFR 5

Ostre stany zaburzające czynność nerek

Leku nie należy stosować również w ostrych stanach chorobowych, które mogą zaburzać czynność nerek, takich jak:

• odwodnienie – prowadzące do prererenalnej niewydolności nerek i zaburzenia eliminacji metforminy
• ciężkie zakażenia – mogące prowadzić do zaburzeń hemodynamicznych i perfuzji narządowej, w tym nerek
• wstrząs – dowolnej etiologii, powodujący hipoperfuzję narządów i wtórne uszkodzenie nerek

W tych sytuacjach może dojść do nagłego pogorszenia funkcji nerek, co prowadzi do kumulacji metforminy w organizmie i zwiększonego ryzyka kwasicy mleczanowej.⁶

Stany niedotlenienia tkanek

Metformina jest również przeciwwskazana w chorobach mogących powodować niedotlenienie tkanek, zarówno w stanach ostrych, jak i zaostrzeniach chorób przewlekłych. Do tych stanów należą:

• niewyrównana niewydolność serca – prowadząca do hipoperfuzji narządowej
• niewydolność oddechowa – skutkująca hipoksemią i niedotlenieniem tkanek
• niedawno przebyty zawał mięśnia sercowego – związany z zaburzeniami perfuzji i metabolizmu tkankowego
• wstrząs – każdego rodzaju, prowadzący do hipoperfuzji i niedotlenienia narządów

Wszystkie te stany zwiększają ryzyko metabolizmu beztlenowego i produkcji kwasu mlekowego, co w połączeniu z metforminą może prowadzić do rozwoju kwasicy mleczanowej.⁷

Zaburzenia funkcji wątroby i alkoholizm

Do grupy bezwzględnych przeciwwskazań należy również:

• niewydolność wątroby – ze względu na ograniczoną zdolność metabolizowania kwasu mlekowego przez uszkodzoną wątrobę
• ostre zatrucie alkoholem – które może zaburzać metabolizm kwasu mlekowego i potęgować działanie metforminy
• alkoholizm – przewlekłe spożywanie alkoholu uszkadza wątrobę i może wpływać na metabolizm mleczanów, zwiększając ryzyko kwasicy mleczanowej

Wątroba jest kluczowym narządem w metabolizmie kwasu mlekowego, dlatego jej dysfunkcja w połączeniu z metforminą stwarza istotne zagrożenie dla pacjenta.⁸

Zestawienie przeciwwskazań do stosowania metforminy