Właściwości farmakokinetyczne metforminy w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu

Metforminy chlorowodorek w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu charakteryzuje się specyficznym profilem farmakokinetycznym, który różni się od postaci o natychmiastowym uwalnianiu. Właściwości te determinują jego zachowanie w organizmie i wpływają na skuteczność kliniczną.¹

Wchłanianie

Po podaniu doustnym tabletek metforminy o przedłużonym uwalnianiu obserwuje się znaczne opóźnienie wchłaniania w porównaniu do tabletek o natychmiastowym uwalnianiu. Czas do osiągnięcia maksymalnego stężenia w osoczu (Tmax) dla postaci o przedłużonym uwalnianiu wynosi 7 godzin, podczas gdy dla postaci o natychmiastowym uwalnianiu – zaledwie 2,5 godziny.²

W stanie stacjonarnym, podobnie jak w przypadku postaci o natychmiastowym uwalnianiu, Cmax (maksymalne stężenie w osoczu) i AUC (pole pod krzywą zależności stężenia od czasu) nie zwiększają się proporcjonalnie do podanej dawki. Istotne jest, że wartość AUC po pojedynczym doustnym podaniu 2000 mg metforminy w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu jest porównywalna do wartości AUC obserwowanej po zastosowaniu 1000 mg metforminy w tabletkach o natychmiastowym uwalnianiu podawanych dwukrotnie w ciągu doby.³

Zmienność wewnątrzosobnicza parametrów farmakokinetycznych (Cmax i AUC) dla metforminy w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu jest zbliżona do zmienności obserwowanej przy stosowaniu tabletek o natychmiastowym uwalnianiu.⁴

Wpływ posiłków na wchłanianie

Przy podawaniu tabletek o przedłużonym uwalnianiu na czczo obserwuje się zmniejszenie wartości AUC o 30%, natomiast parametry Cmax i Tmax pozostają niezmienione. Co istotne, skład spożywanego posiłku nie wpływa na wchłanianie metforminy z produktu leczniczego w postaci o przedłużonym uwalnianiu.⁵

Ważnym aspektem farmakokinetyki metforminy jest brak kumulacji leku nawet przy wielokrotnym podawaniu dawek dochodzących do 2000 mg.⁶

Dystrybucja

Metformina charakteryzuje się nieznacznym wiązaniem z białkami osocza. Lek przenika do erytrocytów, gdzie stężenie maksymalne jest niższe niż w osoczu, ale pojawia się w podobnym czasie. Krwinki czerwone stanowią prawdopodobnie drugi, poza osoczem, przedział dystrybucji leku.⁷

Średnia objętość dystrybucji (Vd) metforminy mieści się w zakresie od 63 do 276 litrów, co wskazuje na dobrą penetrację leku do tkanek.⁸

Metabolizm

Metformina nie podlega procesom metabolicznym w organizmie człowieka i jest wydalana w postaci niezmienionej z moczem. W badaniach nie zidentyfikowano żadnych metabolitów metforminy u ludzi.⁹

Eliminacja

Klirens nerkowy metforminy przekracza 400 ml/min, co świadczy o tym, że lek jest eliminowany zarówno poprzez przesączanie kłębuszkowe, jak i wydzielanie kanalikowe. Po podaniu doustnym pozorny okres półtrwania w końcowej fazie eliminacji wynosi około 6,5 godziny.^{400 ml/min, co wskazuje, że metformina jest eliminowana w wyniku przesączania kłębuszkowego i wydzielania kanalikowego. Po podaniu doustnym pozorny okres półtrwania w końcowej fazie eliminacji wynosi mniej więcej 6,5 godziny.”>10}

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

W przypadku zaburzeń czynności nerek klirens nerkowy metforminy ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu w stosunku do klirensu kreatyniny. Prowadzi to do wydłużenia okresu półtrwania w fazie eliminacji i w konsekwencji do zwiększenia stężenia metforminy w osoczu.¹¹

Dostępne dane dotyczące pacjentów z umiarkowaną niewydolnością nerek są ograniczone i nie pozwalają na wiarygodne określenie ogólnoustrojowej ekspozycji na metforminę w tej grupie w porównaniu z osobami z prawidłową czynnością nerek. W związku z tym modyfikacja dawki u tych pacjentów powinna uwzględniać zarówno skuteczność kliniczną, jak i tolerancję leku.¹²

Najważniejsze parametry farmakokinetyczne metforminy w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu