Właściwości farmakodynamiczne melatoniny

Melatonina jest sklasyfikowana jako lek z grupy farmakoterapeutycznej leków nasennych i uspokajających, działając jako agonista receptora melatoninowego. Według klasyfikacji ATC przypisano jej kod N05CH01. Melatonina to naturalnie występujący w organizmie człowieka neurohormon, którego produkcja zachodzi głównie w szyszynce będącej częścią ośrodkowego układu nerwowego. Warto podkreślić, że synteza melatoniny z aminokwasu tryptofanu odbywa się również w innych lokalizacjach organizmu, takich jak siatkówka oka, gruczoły łzowe, przewód pokarmowy, skóra czy limfocyty. Dodatkowo wysokie stężenia tego hormonu zaobserwowano w komórkach szpiku kostnego oraz żółci ssaków.¹

Rola melatoniny w regulacji rytmu biologicznego

Melatonina pełni kluczową funkcję w regulacji biologicznego rytmu okołodobowego organizmu, kontrolując godziny snu i czuwania w ciągu doby. Charakterystyczną cechą endogennej melatoniny jest wyraźny rytm dobowy jej syntezy i wydzielania. W ciągu dnia stężenia hormonu utrzymują się na niskim poziomie, osiągając wartości szczytowe w nocy. Oprócz dobowego profilu wydzielania, melatonina podlega również rytmowi sezonowemu, który jest bezpośrednio związany ze zmianami długości oświetlenia w różnych porach roku.²

Mechanizmy działania terapeutycznego

W leczeniu zaburzeń snu melatonina wykazuje dwa główne kierunki działania. Pierwszym jest bezpośredni efekt nasenny, który najprawdopodobniej wynika z interakcji z ośrodkowym układem GABA-ergicznym. Drugim istotnym mechanizmem jest działanie chronobiologiczne, polegające na dostosowywaniu zmian w zakresie rytmu snu i czuwania do zmian oświetlenia oraz długości trwania dnia i nocy. Ten efekt realizowany jest przede wszystkim poprzez aktywację specyficznych ośrodkowych receptorów melatoninowych MT1 i MT2.³

Dodatkowe efekty farmakodynamiczne

Poza pozytywnym wpływem na proces zasypiania, regulację faz snu i jego długości, melatonina charakteryzuje się szerokim spektrum działań biologicznych, które obejmują:

• Aktywność przeciwzapalną – zmniejsza nasilenie procesów zapalnych w organizmie
• Działanie antyoksydacyjne – neutralizuje wolne rodniki i chroni przed stresem oksydacyjnym
• Właściwości immunostymulujące – wspomaga funkcjonowanie układu odpornościowego
• Efekt przeciwnowotworowy – wykazuje potencjał hamowania procesów nowotworowych
• Działanie hipotensyjne – może wpływać na obniżenie ciśnienia tętniczego
• Funkcje termoregulacyjne – uczestniczy w regulacji temperatury ciała
• Właściwości cytoprotekcyjne – chroni komórki przed uszkodzeniami

Istotne jest, że powyższe efekty farmakodynamiczne, wykazane w badaniach eksperymentalnych, są wywoływane zarówno przez endogenną melatoninę, jak i przez melatoninę podawaną egzogennie w formie leku.⁴

Dostępne dawki leku

Melatonina Biofarm jest dostępna w trzech różnych dawkach: 2 mg, 3 mg oraz 5 mg, w postaci tabletek. Każda z tych dawek zawiera odpowiednio 2 mg, 3 mg lub 5 mg substancji czynnej – melatoniny (Melatoninum).⁵

⁶