Właściwości farmakokinetyczne leku Lekoklar

Właściwości farmakokinetyczne leku Lekoklar (klarytromycyna) w postaci granulatu do sporządzania zawiesiny doustnej o stężeniach 125 mg/5 ml oraz 250 mg/5 ml obejmują procesy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu oraz wydalania substancji czynnej z organizmu. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę farmakokinetyki tego antybiotyku makrolidowego, z uwzględnieniem danych dotyczących poszczególnych etapów jego losów w organizmie.¹

Wchłanianie

Klarytromycyna charakteryzuje się szybkim i dobrym wchłanianiem z przewodu pokarmowego, które zachodzi głównie w jelicie czczym. Po podaniu doustnym lek podlega jednak znacznemu metabolizmowi pierwszego przejścia. Całkowita biodostępność tabletki zawierającej 250 mg klarytromycyny wynosi około 50%. Istotną informacją dla pacjentów pediatrycznych jest fakt, że biodostępność zawiesiny jest identyczna lub nieznacznie większa niż biodostępność tabletek, a profil farmakokinetyczny zawiesiny u dzieci odpowiada profilowi farmakokinetycznemu u dorosłych.²

Obecność pokarmu w przewodzie pokarmowym nieznacznie opóźnia wchłanianie klarytromycyny, jednakże nie wpływa na jej biodostępność. Z tego względu lek można podawać niezależnie od posiłków, co stanowi ważną informację praktyczną dla pacjentów. Warto podkreślić, że dzięki swojej budowie chemicznej (6-O-metyloerytromycyna), klarytromycyna wykazuje niemal całkowitą oporność na rozkład przez kwas solny w żołądku.³

Parametry farmakokinetyczne

Po zastosowaniu standardowego dawkowania 250 mg dwa razy na dobę, u dorosłych obserwuje się maksymalne stężenia klarytromycyny w osoczu w zakresie 1-2 μg/ml. W przypadku wyższej dawki – 500 mg dwa razy na dobę, maksymalne stężenie osiąga wartość 2,8 μg/ml.⁴

W populacji pediatrycznej, po podaniu klarytromycyny w dawce 7,5 mg/kg masy ciała dwa razy na dobę, po osiągnięciu stanu stacjonarnego (po dziewiątej dawce) obserwowano następujące parametry farmakokinetyczne:

Mikrobiologicznie czynny metabolit 14-hydroksylowy osiąga najwyższe stężenie w osoczu wynoszące 0,6 μg/ml po podaniu dawki 250 mg dwa razy na dobę. Stan stacjonarny jest osiągany stosunkowo szybko – w ciągu 2 dni systematycznego podawania leku.⁵

Dystrybucja

Klarytromycyna wykazuje bardzo dobrą przenikliwość do różnych kompartmentów organizmu. Szacowana objętość dystrybucji mieści się w zakresie 200-400 litrów, co świadczy o znacznej penetracji leku do tkanek. W niektórych tkankach klarytromycyna osiąga stężenia kilkakrotnie przewyższające stężenia we krwi. Szczególnie wysokie stężenia odnotowano w tkance płucnej oraz w ścięgnach. Lek skutecznie przenika również do śluzu żołądkowego.⁶

Istotnym parametrem jest stopień wiązania z białkami osocza. Przy stosowaniu dawek terapeutycznych klarytromycyna wiąże się z białkami osocza w około 70%.⁷

Metabolizm

Klarytromycyna podlega szybkiemu i intensywnemu metabolizmowi w wątrobie przy udziale enzymów układu cytochromu P450. Zidentyfikowano trzy główne metabolity tego antybiotyku:

• N-demetyloklarytromycyna – powstaje w wyniku dealkilacji grupy metylowej przy atomie azotu
• Dekladynozyloklarytromycyna – powstaje w wyniku odłączenia reszty cukrowej (kladynozy)
• 14-hydroksyklarytromycyna – powstaje w wyniku hydroksylacji w pozycji 14, jest aktywna mikrobiologicznie

Farmakokinetyka klarytromycyny wykazuje nieliniowy charakter, co wynika z wysycenia metabolizmu wątrobowego przy stosowaniu wysokich dawek leku. Zjawisko to należy uwzględniać przy modyfikacji dawkowania.⁸

Eliminacja

Okres półtrwania w fazie eliminacji wykazuje zależność od dawki. Dla dawki 250 mg podawanej dwa razy na dobę wynosi on 2-4 godziny, natomiast przy dawce 500 mg dwa razy na dobę wydłuża się do około 5 godzin. W przypadku aktywnego metabolitu 14-hydroksylowego, okres półtrwania po dawce 250 mg dwa razy na dobę mieści się w zakresie 5-6 godzin.⁹

Klarytromycyna jest wydalana z organizmu kilkoma drogami:

1. Z moczem w postaci niezmienionej (około 20-40% dawki, przy czym odsetek ten zwiększa się wraz ze zwiększeniem dawki)
2. Z moczem w postaci 14-hydroksylowego metabolitu (10-15% dawki)
3. Z kałem (pozostała część)

Całkowity klirens osoczowy klarytromycyny oszacowano na około 700 ml/min (11,7 ml/s), natomiast klirens nerkowy wynosi około 170 ml/min (2,8 ml/s).¹⁰

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek: U pacjentów ze zmniejszoną wydolnością nerek dochodzi do zwiększenia stężeń w osoczu zarówno klarytromycyny, jak i jej czynnego metabolitu. Fakt ten wymaga odpowiedniej modyfikacji dawkowania leku, aby uniknąć potencjalnych działań niepożądanych związanych z nadmierną ekspozycją na antybiotyk.¹¹