Działania niepożądane
Kleder 25 mg

Działania niepożądane leku Kleder (lenalidomid)

Lek Kleder zawierający substancję czynną lenalidomid (dostępny w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg, 20 mg i 25 mg w postaci kapsułek twardych) charakteryzuje się specyficznym profilem bezpieczeństwa, który różni się w zależności od wskazania klinicznego oraz schematów leczenia. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę działań niepożądanych obserwowanych podczas stosowania lenalidomidu w różnych populacjach pacjentów ze szpiczakiem mnogim.¹

Pacjenci z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim po ASCT otrzymujący leczenie podtrzymujące lenalidomidem

Profil bezpieczeństwa lenalidomidu w leczeniu podtrzymującym pacjentów po autologicznym przeszczepie komórek macierzystych (ASCT) został oceniony w dwóch kluczowych badaniach: CALGB 100104 oraz IFM 2005-02. Warto zaznaczyć, że w badaniu CALGB 100104 dane uwzględniały również zdarzenia po wysokodawkowej chemioterapii melfalanu (HDM) i ASCT, co może zawyżać rzeczywiste częstości występowania działań niepożądanych w okresie leczenia podtrzymującego.²

Ciężkie działania niepożądane

Wśród ciężkich działań niepożądanych (występujących z częstością ≥5%) podczas stosowania lenalidomidu w leczeniu podtrzymującym, w porównaniu do placebo, zaobserwowano:³

• Zapalenie płuc (10,6% – termin złożony) w badaniu IFM 2005-02
• Zakażenie płuc (9,4% [9,4% po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego]) w badaniu CALGB 100104

Najczęstsze działania niepożądane w leczeniu podtrzymującym

W badaniu IFM 2005-02 najczęściej raportowanymi działaniami niepożądanymi związanymi z lenalidomidem były:⁴

• Neutropenia (60,8%) – znaczne zmniejszenie liczby granulocytów obojętnochłonnych
• Zapalenie oskrzeli (47,4%) – stan zapalny błony śluzowej oskrzeli
• Biegunka (38,9%) – zwiększona częstość wypróżnień o luźnej konsystencji
• Zapalenie jamy nosowej i gardła (34,8%) – infekcja górnych dróg oddechowych
• Skurcze mięśni (33,4%) – mimowolne, bolesne skurcze mięśni szkieletowych
• Leukopenia (31,7%) – zmniejszenie liczby białych krwinek
• Astenia (29,7%) – nadmierne osłabienie, zmęczenie
• Kaszel (27,3%) – odruch obronny układu oddechowego
• Małopłytkowość (23,5%) – zmniejszenie liczby płytek krwi
• Zapalenie żołądka i jelit (22,5%) – stan zapalny przewodu pokarmowego
• Gorączka (20,5%) – podwyższona temperatura ciała

Z kolei w badaniu CALGB 100104 najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były:⁵

• Neutropenia (79,0% [71,9% po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego])
• Małopłytkowość (72,3% [61,6%])
• Biegunka (54,5% [46,4%])
• Wysypka (31,7% [25,0%])
• Zakażenia górnych dróg oddechowych (26,8% [26,8%])
• Zmęczenie (22,8% [17,9%])
• Leukopenia (22,8% [18,8%])
• Niedokrwistość (21,0% [13,8%])

Pacjenci z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim niekwalifikujący się do przeszczepu

Lenalidomid w skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem

W badaniu SWOG S0777 u pacjentów leczonych lenalidomidem w skojarzeniu z bortezomibem (podawanym dożylnie) i deksametazonem, w porównaniu do schematu lenalidomid z deksametazonem, ciężkimi działaniami niepożądanymi (≥5%) były:⁶

• Niedociśnienie tętnicze (6,5%) – obniżone ciśnienie krwi
• Zakażenie płuc (5,7%) – infekcja miąższu płucnego
• Odwodnienie (5,0%) – zmniejszenie całkowitej zawartości wody w organizmie

W schemacie trójlekowym (lenalidomid + bortezomib + deksametazon) częściej niż w przypadku terapii dwulekowej (lenalidomid + deksametazon) obserwowano:⁷

• Zmęczenie (73,7%)
• Neuropatia obwodowa (71,8%) – uszkodzenie obwodowego układu nerwowego
• Małopłytkowość (57,6%)
• Zaparcie (56,1%) – rzadkie, utrudnione oddawanie stolca
• Hipokalcemia (50,0%) – obniżony poziom wapnia we krwi

Lenalidomid w skojarzeniu z niskimi dawkami deksametazonu

U pacjentów leczonych lenalidomidem w skojarzeniu z małymi dawkami deksametazonu (schematy Rd i Rd18) ciężkimi działaniami niepożądanymi (≥5%), występującymi częściej niż w grupie otrzymującej melfalan, prednizon i talidomid (MPT), były:⁸

• Zapalenie płuc (9,8%)
• Niewydolność nerek (w tym postać ostra) (6,3%) – upośledzenie funkcji nerek

W grupach Rd lub Rd18 częściej niż w grupie MPT występowały:⁹

• Biegunka (45,5%)
• Zmęczenie (32,8%)
• Ból pleców (32,0%)
• Astenia (28,2%)
• Bezsenność (27,6%) – zaburzenia snu
• Wysypka (24,3%) – zmiany skórne
• Osłabione łaknienie (23,1%) – zmniejszony apetyt
• Kaszel (22,7%)
• Gorączka (21,4%)
• Skurcze mięśni (20,5%)

Lenalidomid w skojarzeniu z melfalanem i prednizonem

W populacji pacjentów leczonych melfalanem, prednizonem i lenalidomidem, z następczym leczeniem podtrzymującym lenalidomidem (MPR+R) lub z następczą kontynuacją placebo (MPR+p), w porównaniu do grupy otrzymującej melfalan i prednizon z następczą kontynuacją placebo (MPp+p), ciężkimi działaniami niepożądanymi (≥5%) były:¹⁰

• Gorączka neutropeniczna (6,0%) – stan podwyższonej temperatury ciała przy obniżonej liczbie neutrofili
• Niedokrwistość (5,3%) – zmniejszona liczba czerwonych krwinek

W grupach MPR+R lub MPR+p, w porównaniu do grupy MPp+p, częściej występowały:¹¹

• Neutropenia (83,3%)
• Niedokrwistość (70,7%)
• Małopłytkowość (70,0%)
• Leukopenia (38,8%)
• Zaparcia (34,0%)
• Biegunka (33,3%)
• Wysypka (28,9%)
• Gorączka (27,0%)
• Obrzęki obwodowe (25,0%) – gromadzenie się płynu w tkankach podskórnych
• Kaszel (24,0%)
• Zmniejszone łaknienie (23,7%)
• Astenia (22,0%)

Szpiczak mnogi: pacjenci po co najmniej jednym schemacie leczenia

W dwóch badaniach klinicznych fazy III kontrolowanych placebo, w których porównywano schemat lenalidomid z deksametazonem (353 pacjentów) ze schematem placebo z deksametazonem (351 pacjentów), najcięższymi działaniami niepożądanymi obserwowanymi częściej w grupie lenalidomidu były:¹²

• Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna) – tworzenie się zakrzepów krwi w żyłach
• Neutropenia 4. stopnia – bardzo ciężkie zmniejszenie liczby neutrofili

W zbiorczej analizie badań klinicznych MM-009 i MM-010, działania niepożądane występujące częściej w grupie leczonej lenalidomidem z deksametazonem w porównaniu do placebo z deksametazonem, obejmowały:¹³

• Zmęczenie (43,9%)
• Neutropenia (42,2%)
• Zaparcie (40,5%)
• Biegunka (38,5%)
• Kurcze mięśni (33,4%)
• Niedokrwistość (31,4%)
• Małopłytkowość (21,5%)
• Wysypka (21,2%)

Tabela działań niepożądanych leku Kleder (lenalidomid)

Wnioski dotyczące bezpieczeństwa stosowania lenalidomidu

Lek Kleder (lenalidomid) charakteryzuje się specyficznym profilem działań niepożądanych, który zależy od schematu terapeutycznego i populacji pacjentów. Najczęściej obserwowane działania niepożądane dotyczą układu krwiotwórczego (neutropenia, małopłytkowość, niedokrwistość), układu pokarmowego (biegunka, zaparcia) oraz ogólnego stanu pacjenta (zmęczenie, astenia).¹⁴

Wśród ciężkich działań niepożądanych szczególną uwagę należy zwrócić na powikłania infekcyjne (zapalenie płuc), hematologiczne (gorączka neutropeniczna), zakrzepowo-zatorowe oraz niewydolność nerek. Większość działań niepożądanych można skutecznie kontrolować poprzez modyfikację dawki, tymczasowe przerwanie leczenia oraz odpowiednie leczenie wspomagające.¹⁵

Z klinicznego punktu widzenia, szczególnie istotne jest monitorowanie parametrów morfologii krwi, funkcji nerek oraz objawów zakrzepicy żylnej podczas terapii lenalidomidem. Należy również pamiętać, że w przypadku stosowania lenalidomidu w schemacie skojarzonym z bortezomibem ryzyko neuropatii obwodowej jest znacząco zwiększone.¹⁶