Wpływ ketoprofenu na płodność, ciążę i laktację

Jako lekarz przepisujący lek Ketokaps Max (ketoprofen 50 mg, kapsułki miękkie) pacjentkom w wieku reprodukcyjnym, należy przekazać szczegółowe informacje dotyczące wpływu tego leku na płodność, przebieg ciąży oraz karmienie piersią. Poniższe informacje stanowią kompleksowe omówienie aspektów bezpieczeństwa stosowania ketoprofenu w tych szczególnych sytuacjach klinicznych.¹

Mechanizm działania i potencjalne ryzyko

Ketoprofen, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), hamuje syntezę prostaglandyn, co może wywierać niekorzystny wpływ na przebieg ciąży oraz rozwój zarodka i płodu. Należy szczegółowo poinformować pacjentkę o tym mechanizmie działania i związanym z nim ryzyku.²

Wpływ na płodność

Stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych, w tym ketoprofenu, może negatywnie wpływać na płodność u kobiet. Z tego powodu nie zaleca się stosowania produktu Ketokaps Max u pacjentek planujących ciążę. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentki, które mają trudności z zajściem w ciążę lub są diagnozowane w kierunku niepłodności – w takich przypadkach należy rozważyć odstawienie ketoprofenu i zastosowanie alternatywnej terapii.³

Stosowanie ketoprofenu w ciąży

Pierwszy i drugi trymestr ciąży

Dane epidemiologiczne wskazują na podwyższone ryzyko związane ze stosowaniem inhibitorów syntezy prostaglandyn we wczesnym okresie ciąży. Ryzyko to obejmuje:⁴

• Zwiększone ryzyko poronienia – należy dokładnie wyjaśnić pacjentce to zagrożenie
• Podwyższone ryzyko wad rozwojowych serca – bezwzględne ryzyko wad układu sercowo-naczyniowego wzrasta z mniej niż 1% do około 1,5%
• Zwiększenie częstości wytrzewienia jelit u płodu

Należy podkreślić, że ryzyko wystąpienia powikłań zwiększa się wraz ze zwiększeniem dawki i wydłużeniem czasu leczenia.⁵

Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że podawanie inhibitorów syntezy prostaglandyn powoduje:⁶

• Zwiększoną utratę zarodków przed i po implantacji
• Podwyższoną śmiertelność zarodków i płodów
• Zwiększoną częstość występowania różnych wad rozwojowych, zwłaszcza dotyczących układu sercowo-naczyniowego, w okresie organogenezy

W związku z powyższym, ketoprofenu nie należy podawać w pierwszym i drugim trymestrze ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. Jeżeli lekarz zdecyduje o zastosowaniu ketoprofenu u kobiety starającej się zajść w ciążę lub w trakcie pierwszego lub drugiego trymestru ciąży, zalecana dawka powinna być możliwie najmniejsza, a czas terapii jak najkrótszy.⁷

Dodatkowe ryzyko od 20. tygodnia ciąży

Szczególnej uwagi wymaga stosowanie ketoprofenu od 20. tygodnia ciąży. Pacjentka musi zostać poinformowana, że lek może powodować:⁸

• Małowodzie – spowodowane zaburzeniami czynności nerek płodu, które może wystąpić krótko po rozpoczęciu leczenia i zwykle ustępuje po jego przerwaniu
• Zwężenie przewodu tętniczego płodu – większość przypadków ustępuje po zaprzestaniu terapii

Po 20. tygodniu ciąży należy rozważyć wdrożenie przedporodowej obserwacji pacjentki w celu wykrycia ewentualnego małowodzia lub zwężenia przewodu tętniczego. W przypadku stwierdzenia któregokolwiek z tych powikłań, należy natychmiast zaprzestać stosowania produktu Ketokaps Max.⁹

Trzeci trymestr ciąży

Ketoprofen jest bezwzględnie przeciwwskazany w trzecim trymestrze ciąży. W tym okresie wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn mogą wywierać następujące działania niepożądane na płód:¹⁰

• Toksyczne działanie na płuca i serce, w tym:
  • Przedwczesne zwężenie/zamknięcie przewodu tętniczego
  • Nadciśnienie płucne
• Zaburzenia czynności nerek płodu

Ponadto, stosowanie ketoprofenu pod koniec ciąży może powodować następujące konsekwencje u matki i noworodka:¹¹

• Wydłużenie czasu krwawienia w wyniku działania przeciwagregacyjnego – może wystąpić nawet po zastosowaniu bardzo małych dawek
• Zahamowanie czynności skurczowej macicy – powodujące opóźnienie lub przedłużenie porodu

W związku z powyższymi zagrożeniami, ketoprofen (Ketokaps Max) jest przeciwwskazany w trzecim trymestrze ciąży.¹²

Stosowanie podczas karmienia piersią

Należy poinformować pacjentkę, że brak jest dostępnych danych dotyczących przenikania ketoprofenu do mleka kobiet karmiących piersią. Ze względu na potencjalne ryzyko dla dziecka, nie zaleca się stosowania produktu leczniczego Ketokaps Max u kobiet w okresie karmienia piersią. Jeżeli terapia ketoprofenem jest niezbędna, należy rozważyć przerwanie karmienia piersią na czas leczenia.¹³

Zalecenia praktyczne dla lekarzy

Przekazując informacje o produkcie Ketokaps Max (ketoprofen 50 mg) kobietom w wieku rozrodczym, kobietom planującym ciążę, kobietom w ciąży lub karmiącym piersią, należy:¹⁴

1. Dokładnie omówić stosunek korzyści do ryzyka wynikający ze stosowania leku
2. Poinformować o przeciwwskazaniach do stosowania leku w trzecim trymestrze ciąży
3. Ostrzec o potencjalnych zagrożeniach dla płodu w przypadku stosowania w pierwszym i drugim trymestrze
4. Zalecić stosowanie skutecznej antykoncepcji kobietom w wieku rozrodczym
5. Odradzić stosowanie leku kobietom planującym ciążę lub mającym problemy z płodnością
6. Poinformować o braku danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania podczas karmienia piersią

W przypadku kobiet w ciąży, które przyjmowały ketoprofen po 20. tygodniu ciąży, należy rozważyć wdrożenie przedporodowej obserwacji w celu wykrycia ewentualnych powikłań, takich jak małowodzie czy zwężenie przewodu tętniczego płodu.¹⁵