Działania niepożądane
IPP 40 mg
Podczas terapii pantoprazolem działania niepożądane występują u około 5% pacjentów, z najczęstszym powikłaniem w postaci zakrzepowego zapalenia żyły w miejscu podania (częstość „często”). Inne często obserwowane objawy to polipy dna żołądka (łagodne), bóle głowy oraz zawroty głowy. Rzadkie, ale klinicznie istotne działania niepożądane obejmują agranulocytozę, małopłytkowość, leukopenię, pancytopenię, reakcje anafilaktyczne, ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, zespół Lyella), uszkodzenie miąższu wątroby, żółtaczkę, niewydolność wątroby oraz śródmiąższowe zapalenie nerek. Długotrwałe stosowanie pantoprazolu może prowadzić do zaburzeń elektrolitowych, takich jak hipomagnezemia, hipokalcemia, hiponatremia i hipokaliemia, które manifestują się m.in. skurczami mięśni i zaburzeniami rytmu serca.
- Działania niepożądane pantoprazolu (IPP 40 mg)
- Klasyfikacja działań niepożądanych według częstości występowania
- Szczegółowa charakterystyka działań niepożądanych
- Najczęstsze działania niepożądane pantoprazolu
- Poważne działania niepożądane wymagające szczególnej uwagi
- Zaburzenia elektrolitowe związane z pantoprazolem
- Ryzyko złamań podczas długotrwałej terapii
- Monitorowanie działań niepożądanych pantoprazolu
- Kolejne rozdziały
Działania niepożądane pantoprazolu (IPP 40 mg)
Działania niepożądane podczas terapii pantoprazolem dotyczą około 5% pacjentów poddanych leczeniu. Najczęściej obserwowanym powikłaniem jest zakrzepowe zapalenie żyły w miejscu wstrzyknięcia, natomiast biegunka i ból głowy występują u około 1% osób przyjmujących lek.1
Klasyfikacja działań niepożądanych według częstości występowania
Działania niepożądane pantoprazolu klasyfikowane są według następujących kategorii częstości:2
- Bardzo często (≥1/10) – występują u co najmniej 1 na 10 pacjentów
- Często (≥1/100 do <1/10) – występują u 1-10 na 100 pacjentów
- Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) – występują u 1-10 na 1000 pacjentów
- Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) – występują u 1-10 na 10 000 pacjentów
- Bardzo rzadko (<1/10 000) – występują u mniej niż 1 na 10 000 pacjentów
- Częstość nieznana – nie może być określona na podstawie dostępnych danych
Należy zaznaczyć, że działaniom niepożądanym zgłaszanym po wprowadzeniu produktu do obrotu nie można przypisać określonej częstości, dlatego zakwalifikowano je do grupy o częstości nieznanej.3
Szczegółowa charakterystyka działań niepożądanych
| Klasyfikacja układów i narządów | Częstość | Działanie niepożądane | Opis |
|---|---|---|---|
| Zaburzenia krwi i układu chłonnego | Rzadko | Agranulocytoza | Niemal całkowity zanik granulocytów we krwi, znacznie zwiększający ryzyko infekcji |
| Częstość nieznana | Małopłytkowość, Leukopenia, Pancytopenia | Zmniejszenie liczby płytek krwi, białych krwinek lub wszystkich elementów morfotycznych krwi | |
| Zaburzenia układu immunologicznego | Częstość nieznana | Nadwrażliwość (w tym reakcje anafilaktyczne i wstrząs anafilaktyczny) | Poważne reakcje alergiczne, które mogą zagrażać życiu |
| Zaburzenia metabolizmu i odżywiania | Niezbyt często | Hiperlipidemie i zwiększenie stężenia lipidów (triglicerydy, cholesterol) | Nieprawidłowo wysokie stężenia lipidów we krwi |
| Częstość nieznana | Hiponatremia, Hipomagnezemia, Hipokalcemia związana z hipomagnezemią, Zmiany masy ciała, Hipokaliemia | Obniżone stężenia elektrolitów we krwi – sodu, magnezu, wapnia, potasu; mogą prowadzić do zaburzeń funkcji wielu narządów | |
| Zaburzenia psychiczne | Niezbyt często | Zaburzenia snu | Trudności w zasypianiu, utrzymaniu snu lub nieprawidłowa jakość snu |
| Rzadko | Depresja (i jej zaostrzenie), Dezorientacja (i jej zaostrzenie) | Obniżenie nastroju, utrata zainteresowań, zaburzenia orientacji | |
| Zaburzenia psychiczne | Częstość nieznana | Omamy, Splątanie | Zaburzenia postrzegania rzeczywistości i świadomości, zwłaszcza u pacjentów predysponowanych |
| Zaburzenia układu nerwowego | Często | Bóle głowy, Zawroty głowy | Odczuwanie bólu w obrębie głowy, zaburzenia równowagi |
| Niezbyt często | Zaburzenia smaku | Zmienione odczuwanie smaku pokarmów | |
| Zaburzenia układu nerwowego | Częstość nieznana | Parestezje | Zaburzenia czucia w postaci mrowienia, drętwienia, pieczenia |
| Zaburzenia oka | Częstość nieznana | Zaburzenia widzenia/niewyraźne widzenie | Pogorszenie ostrości widzenia, niewyraźne widzenie |
| Zaburzenia żołądka i jelit | Często | Polipy dna żołądka (łagodne) | Łagodne nowotwory śluzówki żołądka |
| Niezbyt często | Biegunka, Nudności/wymioty, Uczucie rozpierania w jamie brzusznej i wzdęcie, Zaparcie, Suchość w jamie ustnej, Ból brzucha i uczucie dyskomfortu | Zmiana częstości i konsystencji wypróżnień, dolegliwości w obrębie przewodu pokarmowego | |
| Zaburzenia żołądka i jelit | Częstość nieznana | Mikroskopowe zapalenie jelita grubego | Stan zapalny okrężnicy widoczny wyłącznie w badaniu mikroskopowym |
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | Niezbyt często | Zwiększona aktywność enzymów wątrobowych (aminotransferaz, γ-GT), Zwiększenie stężenia bilirubiny | Wzrost parametrów laboratoryjnych wskazujących na uszkodzenie wątroby |
| Częstość nieznana | Uszkodzenie miąższu wątroby, Żółtaczka, Niewydolność wątroby | Poważne zaburzenia funkcji wątroby, zażółcenie skóry i białkówek oczu | |
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Niezbyt często | Wysypka/wykwity skórne, Świąd | Zmiany skórne i odczucie swędzenia |
| Rzadko | Pokrzywka, Obrzęk naczynioruchowy | Reakcje alergiczne skóry, obrzęk tkanki podskórnej mogący stanowić zagrożenie życia | |
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Częstość nieznana | Zespół Stevensa-Johnsona, Zespół Lyella, Rumień wielopostaciowy, Nadwrażliwość na światło, Podostra postać skórna tocznia rumieniowatego | Ciężkie, potencjalnie zagrażające życiu reakcje skórne, problemy skórne związane z ekspozycją na światło, choroby autoimmunologiczne |
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej | Niezbyt często | Złamania biodra, nadgarstka lub kręgosłupa | Złamania kości związane z długotrwałym stosowaniem leku |
| Częstość nieznana | Bóle stawów, Bóle mięśni, Skurcze mięśni na skutek zaburzeń elektrolitowych | Dolegliwości bólowe w obrębie układu mięśniowo-szkieletowego, kurcze związane z zaburzeniami elektrolitowymi | |
| Zaburzenia nerek i dróg moczowych | Częstość nieznana | Śródmiąższowe zapalenie nerek | Stan zapalny tkanki śródmiąższowej nerek mogący prowadzić do niewydolności nerek |
| Zaburzenia układu rozrodczego i piersi | Częstość nieznana | Ginekomastia | Powiększenie gruczołów piersiowych u mężczyzn |
| Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania | Często | Zakrzepowe zapalenie żyły w miejscu podania | Stan zapalny żyły z obecnością zakrzepu w miejscu wstrzyknięcia leku |
| Niezbyt często | Astenia, uczucie zmęczenia i złe samopoczucie | Osłabienie, zmęczenie, ogólne złe samopoczucie | |
| Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania | Częstość nieznana | Zwiększona temperatura ciała, Obrzęki obwodowe | Gorączka, obrzęki kończyn |
Najczęstsze działania niepożądane pantoprazolu
Do najczęściej występujących działań niepożądanych zalicza się zakrzepowe zapalenie żyły w miejscu wstrzyknięcia leku, które klasyfikowane jest w kategorii „często”. Ponadto, w tej samej kategorii częstości obserwuje się polipy dna żołądka o charakterze łagodnym, bóle głowy oraz zawroty głowy.4
Poważne działania niepożądane wymagające szczególnej uwagi
Szczególnego monitorowania wymagają rzadkie i bardzo rzadkie działania niepożądane, które mimo niskiej częstości występowania mogą stanowić poważne zagrożenie dla pacjenta:
- Zaburzenia hematologiczne – agranulocytoza, małopłytkowość, leukopenia i pancytopenia mogą prowadzić do zwiększonego ryzyka infekcji, krwawień i niedokrwistości5
- Reakcje anafilaktyczne – w tym wstrząs anafilaktyczny, które mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie życia6
- Ciężkie reakcje skórne – zespół Stevensa-Johnsona, zespół Lyella (toksyczna nekroliza naskórka) oraz rumień wielopostaciowy są stanami zagrażającymi życiu7
- Zaburzenia wątroby – uszkodzenie miąższu wątroby, żółtaczka i niewydolność wątroby8
- Śródmiąższowe zapalenie nerek – mogące prowadzić do niewydolności nerek9
Zaburzenia elektrolitowe związane z pantoprazolem
Pantoprazol może powodować istotne klinicznie zaburzenia elektrolitowe, w tym:10
- Hipomagnezemię – obniżone stężenie magnezu, które może prowadzić do wtórnej hipokalcemii
- Hipokalcemię – obniżone stężenie wapnia, często związane z hipomagnezemią
- Hiponatremię – obniżone stężenie sodu
- Hipokaliemię – obniżone stężenie potasu
Zaburzenia elektrolitowe mogą manifestować się takimi objawami jak skurcze mięśni, zaburzenia rytmu serca, ogólne osłabienie i inne. Długotrwałe utrzymywanie się hipomagnezemii może prowadzić do ciężkich powikłań.11
Ryzyko złamań podczas długotrwałej terapii
Długotrwałe stosowanie pantoprazolu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem złamań biodra, nadgarstka lub kręgosłupa, zwłaszcza u pacjentów z innymi czynnikami ryzyka osteoporozy. Klasyfikowane jako działanie niepożądane o częstości występowania „niezbyt często”.12
Monitorowanie działań niepożądanych pantoprazolu
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu, istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania leku. Fachowy personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem odpowiednich instytucji.13
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania