Właściwości farmakodynamiczne

Desloratadyna, substancja czynna preparatu Hitaxa, należy do grupy farmakoterapeutycznej: leki przeciwhistaminowe – antagoniści receptora H1, oznaczonej kodem ATC: R06A X27. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące właściwości farmakodynamicznych tego leku, które są istotne w kontekście jego stosowania klinicznego.¹

Mechanizm działania

Desloratadyna charakteryzuje się jako długo działający antagonista histaminy, pozbawiony działania uspokajającego, wykazujący selektywną antagonistyczną aktywność wobec obwodowych receptorów H1. Po podaniu doustnym lek selektywnie hamuje obwodowe receptory histaminowe H1, nie przenikając do ośrodkowego układu nerwowego, co tłumaczy brak efektu sedatywnego.²

Badania laboratoryjne in vitro wykazały, że desloratadyna posiada istotne właściwości przeciwalergiczne. Te właściwości obejmują:

• Hamowanie uwalniania cytokin indukujących reakcję zapalną (IL-4, IL-6, IL-8 i IL-13) z ludzkich komórek tucznych i granulocytów zasadochłonnych
• Hamowanie ekspresji białka adhezyjnego selektyny P na powierzchni komórek śródbłonka

Należy jednak zaznaczyć, że kliniczne znaczenie powyższych obserwacji nie zostało jeszcze w pełni potwierdzone.³

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania – populacja pediatryczna

Skuteczność roztworu doustnego desloratadyny nie była badana w oddzielnych badaniach klinicznych przeprowadzonych w populacji dzieci. Jednakże profil bezpieczeństwa leku w postaci syropu, zawierającego takie samo stężenie desloratadyny jak produkt w postaci roztworu doustnego, potwierdzono w trzech badaniach z udziałem dzieci.⁴

W tych badaniach dzieci w wieku 1-11 lat, zakwalifikowane do leczenia przeciwhistaminowego, otrzymywały desloratadynę w następujących dawkach dobowych:

• 1,25 mg u dzieci w wieku 1-5 lat
• 2,5 mg u dzieci w wieku 6-11 lat

Przeprowadzone badania wykazały dobrą tolerancję leku, co potwierdziły:

• Wyniki badań laboratoryjnych
• Pomiary parametrów życiowych
• Zapisy EKG, włącznie z oceną QTc

Istotne jest, że przy stosowaniu zalecanych dawek, stężenia desloratadyny w osoczu były podobne zarówno w grupie dzieci, jak i dorosłych.⁵

Ze względu na podobieństwo przebiegu alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa i przewlekłej pokrzywki idiopatycznej, a także podobny profil działania desloratadyny u dorosłych i u dzieci, dane dotyczące skuteczności leku u dorosłych mogą być ekstrapolowane na populację dziecięcą. Należy jednak zaznaczyć, że nie prowadzono specyficznych badań dotyczących skuteczności desloratadyny w postaci syropu u dzieci poniżej 12 roku życia.⁶

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania – dorośli i młodzież

Badania kliniczne z zastosowaniem zwiększonych dawek desloratadyny u dorosłych i młodzieży dostarczyły istotnych informacji na temat bezpieczeństwa kardiologicznego leku:

• W badaniu ze zwielokrotnioną dawką do 20 mg/dobę przez 14 dni nie zaobserwowano statystycznie ani klinicznie istotnego wpływu na układ krążenia
• W farmakologicznym badaniu klinicznym przy dawce 45 mg/dobę (9-krotność dawki leczniczej) przez 10 dni nie odnotowano wydłużenia odstępu QTc

⁷

Jedną z kluczowych cech desloratadyny jest brak działania ośrodkowego, co potwierdzają następujące obserwacje:

• Brak łatwego przenikania do ośrodkowego układu nerwowego
• Senność występująca nie częściej niż po podaniu placebo przy zalecanej dawce 5 mg/dobę
• Brak wpływu na sprawność psychoruchową przy dawce 7,5 mg/dobę
• Brak wpływu na podstawowe umiejętności pilotowania przy dawce 5 mg, w tym na subiektywnie odczuwaną senność czy wykonywanie zadań związanych z pilotowaniem

⁸

Istotnym aspektem bezpieczeństwa jest także brak interakcji z alkoholem. W farmakologicznych badaniach klinicznych u dorosłych wykazano, że jednoczesne podawanie desloratadyny z alkoholem:

• Nie nasilało wywoływanych przez alkohol zaburzeń sprawności psychoruchowej
• Nie zwiększało senności
• Nie powodowało istotnych różnic w wynikach testów sprawności psychoruchowej w porównaniu z placebo, niezależnie od obecności alkoholu

⁹

W badaniach interakcji lekowych po podaniu wielokrotnym ketokonazolu i erytromycyny nie obserwowano klinicznie istotnych zmian stężenia desloratadyny w osoczu, co wskazuje na bezpieczeństwo stosowania leku w połączeniu z tymi substancjami.¹⁰

Skuteczność w leczeniu alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa

Desloratadyna w postaci tabletek wykazała skuteczność w łagodzeniu objawów alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa u osób dorosłych i młodzieży, takich jak:

• Kichanie
• Świąd i wydzielina z nosa
• Świąd, łzawienie i zaczerwienienie oczu
• Świąd podniebienia

Działanie leku utrzymuje się przez 24 godziny, co zapewnia całodobową kontrolę objawów. Należy jednak zaznaczyć, że w badaniach klinicznych z udziałem młodzieży w wieku 12-17 lat nie wykazano jednoznacznie skuteczności desloratadyny w postaci tabletek.¹¹

W kontekście alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa istotne jest rozróżnienie jego różnych typów, które możemy sklasyfikować następująco:

¹²

Desloratadyna w postaci tabletek wykazała skuteczność w łagodzeniu objawów sezonowego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa, co potwierdzono za pomocą kwestionariusza oceniającego jakość życia w przypadku zapalenia błony śluzowej nosa i spojówek. Największą poprawę zaobserwowano w zakresie realnych problemów i codziennej aktywności ograniczanej przez objawy choroby.¹³

Skuteczność w leczeniu pokrzywki

W badaniach klinicznych uwzględniono przewlekłą pokrzywkę idiopatyczną jako model kliniczny dla zaburzeń o charakterze pokrzywki. Wybór ten uzasadniono ze względu na:

• Podobną patofizjologię leżącą u podłoża tych stanów, niezależnie od ich etiologii
• Łatwiejszą kwalifikację prospektywną przewlekle chorych pacjentów

Biorąc pod uwagę, że uwalnianie histaminy jest czynnikiem powodującym wystąpienie wszystkich chorób pokrzywkowych, można oczekiwać, że desloratadyna będzie skuteczna w łagodzeniu objawów różnych rodzajów pokrzywek, nie tylko przewlekłej pokrzywki idiopatycznej, zgodnie z zaleceniami klinicznymi.¹⁴

Skuteczność desloratadyny w leczeniu przewlekłej pokrzywki idiopatycznej potwierdzono w dwóch kontrolowanych placebo, trwających sześć tygodni badaniach. Wykazano, że lek:

• Skutecznie łagodził świąd
• Zmniejszał rozmiar i liczbę zmian pokrzywkowych już przed podaniem drugiej dawki
• Utrzymywał działanie dłużej niż 24-godzinny odstęp między dawkami

Należy zauważyć, że z badań wykluczono niewielką grupę pacjentów, którzy nie reagują na leczenie przeciwhistaminowe, co jest typowe dla badań leków przeciwhistaminowych w przewlekłej pokrzywce idiopatycznej.¹⁵

Efektywność terapii desloratadyną w przewlekłej pokrzywce idiopatycznej potwierdzają następujące dane:

• Złagodzenie świądu o ponad 50% obserwowano u 55% pacjentów leczonych desloratadyną w porównaniu do 19% pacjentów, którym podawano placebo
• Leczenie desloratadyną znacznie zmniejszyło wpływ choroby na sen i funkcjonowanie w ciągu dnia, co mierzono w czteropunktowej skali oceny tych zmiennych

¹⁶