Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Badania dotyczące interakcji haloperydolu przeprowadzono wyłącznie u pacjentów dorosłych. Haloperydol, jako lek przeciwpsychotyczny, wchodzi w liczne istotne klinicznie interakcje z innymi produktami leczniczymi, które wymagają szczególnej uwagi podczas planowania terapii.¹

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

Szczególnie istotne są interakcje wpływające na układ sercowo-naczyniowy. Jednoczesne stosowanie haloperydolu z produktami leczniczymi wydłużającymi odstęp QTc jest przeciwwskazane ze względu na potencjalnie zagrażające życiu zaburzenia rytmu serca.²

Do produktów leczniczych wydłużających odstęp QTc, których nie należy stosować jednocześnie z haloperydolem, należą:³

• Leki przeciwarytmiczne klasy IA – np. dyzopiramid, chinidyna
• Leki przeciwarytmiczne klasy III – np. amiodaron, dofetylid, dronedaron, ibutylid, sotalol
• Niektóre leki przeciwdepresyjne – np. cytalopram, escytalopram
• Niektóre antybiotyki – np. azytromycyna, klarytromycyna, erytromycyna, lewofloksacyna, moksyfloksacyna, telitromycyna
• Inne leki przeciwpsychotyczne – np. pochodne fenotiazyny, sertyndol, pimozyd, zyprazydon
• Niektóre leki przeciwgrzybicze – np. pentamidyna
• Niektóre leki przeciwmalaryczne – np. halofantryna
• Niektóre leki stosowane w zaburzeniach żołądkowo-jelitowych – np. dolasetron
• Niektóre produkty lecznicze stosowane w onkologii – np. toremifen, wandetanib
• Inne produkty lecznicze – np. beprydyl, metadon

Należy zachować szczególną ostrożność stosując haloperydol w skojarzeniu z produktami leczniczymi, które wpływają na równowagę elektrolitową, gdyż zaburzenia elektrolitowe mogą dodatkowo zwiększać ryzyko wydłużenia odstępu QTc.⁴

Produkty lecznicze zwiększające stężenie haloperydolu w osoczu

Metabolizm haloperydolu przebiega kilkoma szlakami, w tym poprzez glukuronidację i redukcję grupy ketonowej. W znacznym stopniu uczestniczy w nim również układ enzymatyczny cytochromu P450, szczególnie CYP3A4 oraz, w mniejszym stopniu, CYP2D6. Hamowanie tych szlaków metabolicznych przez inne produkty lecznicze lub zmniejszenie aktywności enzymów może prowadzić do istotnego wzrostu stężenia haloperydolu w osoczu.⁵

Na podstawie dostępnych danych, jednoczesne podawanie inhibitorów CYP3A4 i/lub CYP2D6 może zwiększyć stężenie haloperydolu w osoczu o 20-40%, choć w niektórych przypadkach raportowano nawet 100% wzrost stężenia.⁶

Do produktów leczniczych mogących zwiększać stężenie haloperydolu w osoczu należą:⁷

• Inhibitory CYP3A4 – alprazolam, fluwoksamina, indynawir, itrakonazol, ketokonazol, nefazodon, pozakonazol, sakwinawir, werapamil, worykonazol
• Inhibitory CYP2D6 – bupropion, chloropromazyna, duloksetyna, paroksetyna, prometazyna, sertralina, wenlafaksyna
• Inhibitory jednocześnie CYP3A4 i CYP2D6 – fluoksetyna, rytonawir
• Leki bez potwierdzonego mechanizmu – buspiron

Podwyższone stężenie haloperydolu w osoczu skutkuje zwiększonym ryzykiem działań niepożądanych, włącznie z groźnym dla życia wydłużeniem odstępu QTc. Wydłużenie odstępu QTc zaobserwowano w szczególności podczas jednoczesnego stosowania z silnymi inhibitorami metabolicznymi, takimi jak ketokonazol (400 mg/dobę) i paroksetyna (20 mg/dobę).⁸

U pacjentów przyjmujących haloperydol jednocześnie z inhibitorami jego metabolizmu zaleca się monitorowanie objawów przedmiotowych i podmiotowych nasilonego lub wydłużonego działania farmakologicznego leku. W razie potrzeby należy rozważyć zmniejszenie dawki haloperydolu.⁹

Produkty lecznicze zmniejszające stężenie haloperydolu w osoczu

Jednoczesne stosowanie haloperydolu z lekami silnie indukującymi CYP3A4 może prowadzić do stopniowego zmniejszania stężenia haloperydolu w osoczu, skutkując obniżeniem jego skuteczności terapeutycznej.¹⁰

Do leków indukujących CYP3A4, które mogą zmniejszać stężenie haloperydolu, należą:¹¹

• Karbamazepina
• Fenobarbital
• Fenytoina
• Ryfampicyna
• Ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)

Indukcja enzymów jest procesem stopniowym – efekty można zaobserwować po kilku dniach leczenia, a maksymalną indukcję stwierdza się zwykle po około 2 tygodniach. Efekt ten może utrzymywać się przez podobny okres po zakończeniu stosowania leku indukującego.¹²

Podczas leczenia skojarzonego z induktorami CYP3A4 zaleca się monitorowanie stanu klinicznego pacjenta i, w razie potrzeby, zwiększenie dawki haloperydolu. Po odstawieniu induktora CYP3A4 stężenie haloperydolu może stopniowo wzrastać, co może wymagać zmniejszenia jego dawki.¹³

Warto odnotować, że walproinian sodu, mimo że hamuje proces glukuronidacji, nie wpływa istotnie na stężenie haloperydolu w osoczu.¹⁴

Wpływ haloperydolu na inne produkty lecznicze

Haloperydol może istotnie wpływać na działanie różnych grup leków:¹⁵

• Nasilenie depresji ośrodkowego układu nerwowego (OUN) wywoływanej przez leki działające hamująco na OUN, w tym leki nasenne, uspokajające i silne leki przeciwbólowe
• Nasilenie depresji OUN podczas jednoczesnego stosowania z metyldopą
• Działanie przeciwstawne do adrenaliny i innych produktów sympatykomimetycznych (np. substancji pobudzających, takich jak pochodne amfetaminy)
• Odwracanie działania hipotensyjnego produktów leczniczych blokujących receptory adrenergiczne, takich jak guanetydyna
• Zmniejszenie skuteczności lewodopy i innych agonistów dopaminy, co ma szczególne znaczenie w terapii choroby Parkinsona

Haloperydol jest inhibitorem CYP2D6, przez co hamuje metabolizm trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych (np. imipraminy, dezypraminy), zwiększając ich stężenie w osoczu. Może to prowadzić do nasilenia działań niepożądanych tych leków, w tym kardiotoksyczności.¹⁶

Interakcje z litem

Jednoczesne stosowanie haloperydolu z litem wymaga szczególnej ostrożności. W rzadkich przypadkach po takiej kombinacji zgłaszano wystąpienie poważnych objawów neurologicznych:¹⁷

• Encefalopatia
• Zespół objawów pozapiramidowych
• Dyskinezy późne
• Złośliwy zespół neuroleptyczny
• Ostry zespół mózgowy
• Śpiączka

Chociaż większość z tych objawów miała charakter przemijający, a ich dokładny mechanizm pozostaje niejasny, zaleca się, aby u pacjentów otrzymujących jednocześnie lit i haloperydol natychmiast przerwać leczenie w razie wystąpienia tego typu objawów.¹⁸

Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi

Odnotowano działanie antagonistyczne haloperydolu wobec fenindionu – leku przeciwzakrzepowego. Podczas jednoczesnego stosowania tych leków może być konieczne dostosowanie dawki leku przeciwzakrzepowego.¹⁹

Interakcje z alkoholem

Haloperydol może znacząco nasilać depresyjne działanie alkoholu na ośrodkowy układ nerwowy. Mechanizm tej interakcji opiera się na addytywnym wpływie obu substancji na funkcje OUN.²⁰

Jednoczesne spożywanie alkoholu podczas terapii haloperydolem może prowadzić do:

• Nasilonej sedacji – zwiększone ryzyko wypadków i urazów
• Zaburzeń świadomości – od senności po stupor
• Zaburzeń funkcji poznawczych – pogorszenie koncentracji, pamięci, czasu reakcji
• Nasilenia problemów z koordynacją ruchową – zwiększone ryzyko upadków
• Potencjalnie niebezpiecznego spadku ciśnienia tętniczego
• Zwiększonego ryzyka zaburzeń rytmu serca

Ze względu na potencjalnie niebezpieczne konsekwencje, pacjentom przyjmującym haloperydol należy zdecydowanie odradzać spożywanie alkoholu w jakiejkolwiek postaci. Należy poinformować pacjentów, że interakcja ta dotyczy zarówno jednoczesnego spożywania, jak i spożywania alkoholu w krótkim czasie przed lub po przyjęciu leku.

Tabela interakcji z haloperydolem