Właściwości farmakodynamiczne flutykazonu propionianu

Flutykazonu propionian należy do grupy farmakoterapeutycznej: Inne leki stosowane w chorobach obturacyjnych dróg oddechowych drogą wziewną, glikokortykosteroidy (kod ATC: R 03 BA 05). Jest to substancja o silnym działaniu przeciwzapalnym w obrębie płuc. Podawana wziewnie w zalecanych dawkach prowadzi do zmniejszenia nasilenia objawów i częstości zaostrzeń astmy oskrzelowej, wywołując przy tym mniej działań niepożądanych niż ogólnie działające kortykosteroidy.¹

Wyniki badań klinicznych

Badanie TORCH w POChP

Badanie TORCH (TOwards a Revolution in COPD Health) stanowiło 3-letnie wieloośrodkowe badanie kliniczne, mające na celu ocenę wpływu różnych schematów terapeutycznych na całkowitą śmiertelność pacjentów z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP). Badanie zaprojektowano jako podwójnie zaślepioną próbę, przeprowadzoną u pacjentów z umiarkowaną i ciężką postacią POChP, charakteryzujących się początkową wartością FEV₁ przed podaniem leku poniżej 60% wartości należnej.²

W badaniu porównywano cztery grupy terapeutyczne:

• Seretide Dysk w dawce 500 μg + 50 μg podawany 2 razy na dobę
• Salmeterol podawany za pomocą aparatu do inhalacji Dysk w dawce 50 μg 2 razy na dobę
• Flutykazonu propionian podawany za pomocą aparatu do inhalacji Dysk w dawce 500 μg 2 razy na dobę
• Placebo

W trakcie badania pacjenci mogli stosować rutynową terapię POChP, z wyjątkiem innych wziewnych glikokortykosteroidów, długo działających β2-mimetyków oraz przewlekle podawanych glikokortykosteroidów działających ogólnoustrojowo. Pierwszorzędowym punktem końcowym było zmniejszenie całkowitej śmiertelności w ciągu 3 lat stosowania produktu Seretide w porównaniu do placebo.³

Wyniki badania TORCH

U pacjentów leczonych produktem Seretide zaobserwowano zwiększenie przeżywalności w porównaniu do placebo w 3-letniej obserwacji, jednakże nie osiągnęła ona wartości istotnej statystycznie określonej na poziomie p<0,05.⁴

Odsetek pacjentów, u których nastąpił zgon w ciągu 3 lat z powodu POChP, wynosił:

• 6,0% w grupie otrzymującej placebo
• 6,1% w grupie otrzymującej salmeterol
• 6,9% w grupie otrzymującej flutykazonu propionian
• 4,7% w grupie otrzymującej Seretide

⁵

Wpływ na zaostrzenia POChP

Seretide istotnie zmniejszał liczbę umiarkowanych i ciężkich zaostrzeń POChP występujących w ciągu roku w porównaniu do wszystkich pozostałych grup. Średnia liczba zaostrzeń w poszczególnych grupach wynosiła:

• 0,85 w grupie otrzymującej Seretide
• 0,97 w grupie otrzymującej salmeterol
• 0,93 w grupie otrzymującej flutykazonu propionian
• 1,13 w grupie otrzymującej placebo

Przekłada się to na zmniejszenie częstości występowania umiarkowanych i ciężkich zaostrzeń o:

• 25% (95% PU: 19% do 31%; p<0,001) w porównaniu do placebo
• 12% (95% PU: 5% do 19%; p=0,002) w porównaniu do salmeterolu
• 9% (95% PU: 1% do 16%; p=0,024) w porównaniu do flutykazonu propionianu

⁶

Monoterapia wykazała również istotną skuteczność w redukcji częstości zaostrzeń:

• Salmeterol zmniejszał częstość zaostrzeń o 15% (95% PU: 7% do 22%; p<0,001) w porównaniu do placebo
• Flutykazonu propionian zmniejszał częstość zaostrzeń o 18% (95% PU: 11% do 24%; p<0,001) w porównaniu do placebo

⁷

Wpływ na jakość życia

Jakość życia oceniana na podstawie kwestionariusza Szpitala Św. Jerzego (SGRQ – St George’s Respiratory Questionnaire) poprawiła się u każdego pacjenta stosującego aktywne leczenie w porównaniu do placebo. Średnia poprawa jakości życia w ciągu 3 lat terapii wynosiła:

• -3,1 jednostek dla Seretide w porównaniu do placebo (95% PU: -4,1 do -2,1; p<0,001)
• -2,2 jednostek dla Seretide w porównaniu do salmeterolu (p<0,001)
• -1,2 jednostki dla Seretide w porównaniu do flutykazonu propionianu (p=0,017)

Warto podkreślić, że zmniejszenie wartości o 4 jednostki w skali SGRQ uważane jest za istotne klinicznie.⁸

Ryzyko zapalenia płuc

Oszacowane prawdopodobieństwo wystąpienia zapalenia płuc (zgłaszanego jako zdarzenie niepożądane) w ciągu 3 lat wynosiło:

• 12,3% w przypadku placebo
• 13,3% w przypadku salmeterolu
• 18,3% w przypadku flutykazonu propionianu
• 19,6% w przypadku produktu Seretide

Hazard względny dla produktu Seretide wynosił 1,64 (95% PU: 1,33 do 2,01; p<0,001) w porównaniu do placebo. Mimo zwiększonego ryzyka zapalenia płuc, nie stwierdzono zwiększenia liczby zgonów związanych z tym powikłaniem. Liczba zgonów zakwalifikowanych jako spowodowane przez zapalenie płuc wynosiła:⁹

• 7 w grupie placebo
• 9 w grupie salmeterolu
• 13 w grupie flutykazonu propionianu
• 8 w grupie Seretide

Ryzyko złamań

W badaniu TORCH nie stwierdzono znamiennej różnicy w prawdopodobieństwie złamania kości między grupami terapeutycznymi. Częstość złamań wynosiła:

• 5,1% w przypadku placebo
• 5,1% w przypadku salmeterolu
• 5,4% w przypadku flutykazonu propionianu
• 6,3% w przypadku produktu Seretide

Hazard względny w przypadku produktu Seretide w porównaniu do placebo wynosił 1,22 (95% PU: 0,87 do 1,72; p=0,248).¹⁰

Badania krótkoterminowe

Badania kliniczne kontrolowane placebo, trwające 6 i 12 miesięcy, wykazały, że regularne stosowanie produktu Seretide 500 μg + 50 μg prowadzi do:

• poprawy czynności płuc
• zmniejszenia uczucia duszności
• redukcji zapotrzebowania na leki stosowane do przerywania napadów duszności

¹¹

Flutykazonu propionian w leczeniu astmy w czasie ciąży

Przeprowadzono obserwacyjne, epidemiologiczne, retrospektywne badanie kohortowe z wykorzystaniem elektronicznej dokumentacji medycznej z Wielkiej Brytanii. Celem badania była ocena ryzyka wystąpienia dużych wad wrodzonych (ang. major congenital malformations, MCMs) po ekspozycji na wziewny flutykazonu propionian (FP) lub flutykazonu propionian w skojarzeniu z salmeterolem w pierwszym trymestrze ciąży, w porównaniu z innymi wziewnymi kortykosteroidami. W badaniu nie stosowano porównania z placebo.¹²

W kohorcie astmy liczącej 5 362 ciąż narażonych na wziewne kortykosteroidy w pierwszym trymestrze, zidentyfikowano 131 zdiagnozowanych przypadków MCMs. Spośród 1 612 ciąż (30%) narażonych na FP (sam lub w skojarzeniu z salmeterolem), u 42 kobiet zdiagnozowano MCMs.¹³

Skorygowany iloraz szans dla wystąpienia MCMs zdiagnozowanych w okresie jednego roku wynosił:

• 1,1 (95% CI: 0,5 – 2,3) dla kobiet z astmą umiarkowaną narażonych na ekspozycję na FP w porównaniu do narażonych na ekspozycję na wziewne kortykosteroidy inne niż FP
• 1,2 (95% CI: 0,7 – 2,0) dla kobiet z astmą ciężką narażonych na FP w porównaniu do narażonych na ekspozycję na wziewne kortykosteroidy inne niż FP

Nie stwierdzono różnic w ryzyku wystąpienia MCMs po ekspozycji w pierwszym trymestrze ciąży na sam FP w porównaniu do ekspozycji na FP w skojarzeniu z salmeterolem.¹⁴

Bezwzględne ryzyko wystąpienia MCMs w całym zakresie ciężkości astmy wynosiło od 2,0 do 2,9 na 100 ciąż narażonych na FP. Wartość ta jest porównywalna z wynikami badań 15 840 ciąż, w czasie których nie stosowano leczenia astmy, zarejestrowanych w General Practice Research Database (2,8 zdarzeń MCM na 100 ciąż).¹⁵