Właściwości farmakodynamiczne flutykazonu propionianu

Flutykazon propionian należy do grupy glikokortykosteroidów stosowanych w chorobach obturacyjnych dróg oddechowych drogą wziewną (kod ATC: R 03 BA 05). Po podaniu wziewnym w zalecanych dawkach wywiera silne działanie przeciwzapalne w obrębie płuc, co skutkuje zmniejszeniem nasilenia objawów i częstości zaostrzeń astmy oskrzelowej. Istotną zaletą tego leku jest fakt, że wywołuje mniej działań niepożądanych niż ogólnie działające kortykosteroidy.¹

Badania kliniczne w POChP

Badanie TORCH

Kluczowym badaniem oceniającym skuteczność flutykazonu propionianu w Przewlekłej Obturacyjnej Chorobie Płuc (POChP) było badanie TORCH (TOwards a Revolution in COPD Health). Było to 3-letnie badanie z podwójnie ślepą próbą, którego celem była ocena wpływu różnych terapii na całkowitą śmiertelność pacjentów z POChP.²

W badaniu uczestniczyli pacjenci z umiarkowaną i ciężką postacią POChP, u których początkowa wartość FEV1 przed podaniem leku była poniżej 60% wartości należnej. W trakcie badania pacjenci mogli stosować rutynową terapię POChP, z wyjątkiem innych wziewnych glikokortykosteroidów, długo działających β2-mimetyków oraz przewlekle podawanych glikokortykosteroidów działających ogólnoustrojowo.³

Wyniki badania TORCH

U pacjentów leczonych produktem Seretide (salmeterol + flutykazonu propionian) zaobserwowano zwiększenie przeżywalności w porównaniu do placebo w 3-letniej obserwacji, jednak różnica ta nie osiągnęła wartości istotnej statystycznie określonej na poziomie p<0,05.⁴

Odsetek pacjentów, u których nastąpił zgon w ciągu 3 lat z powodu POChP, wynosił 6% w grupie otrzymującej placebo, 6,1% w grupie otrzymującej salmeterol, 6,9% w grupie otrzymującej flutykazonu propionian oraz 4,7% w grupie otrzymującej Seretide.⁵

Wpływ na zaostrzenia POChP

Zarówno sam flutykazon propionian, jak i w połączeniu z salmeterolem (Seretide) wykazał znaczącą redukcję częstości zaostrzeń choroby:

• Flutykazonu propionian zmniejszał istotnie częstość zaostrzeń o 18% (95% PU: 11% do 24%; p<0,001) w porównaniu do placebo⁶
• Produkt Seretide zmniejszał liczbę umiarkowanych i ciężkich zaostrzeń o 25% (95% PU: 19% do 31%; p<0,001) w porównaniu do placebo⁷
• Średnia liczba umiarkowanych i ciężkich zaostrzeń w ciągu roku wynosiła 0,93 w grupie otrzymującej flutykazonu propionian w porównaniu do 1,13 w grupie placebo⁸

Wpływ na jakość życia

Jakość życia oceniana za pomocą kwestionariusza Szpitala Św. Jerzego (SGRQ – St George’s Respiratory Questionnaire) uległa poprawie u pacjentów stosujących aktywne leczenie w porównaniu do placebo. W przypadku flutykazonu propionianu, średnia poprawa jakości życia w ciągu 3 lat terapii była istotna statystycznie w porównaniu do placebo.⁹ Warto zaznaczyć, że zmniejszenie wartości o 4 jednostki w tej skali uważane jest za istotne klinicznie.¹⁰

Analiza bezpieczeństwa – zapalenie płuc

Oszacowane prawdopodobieństwo wystąpienia w ciągu 3 lat zapalenia płuc, zgłaszanego jako zdarzenie niepożądane, wynosiło 18,3% w przypadku stosowania flutykazonu propionianu, w porównaniu do 12,3% w przypadku placebo.¹¹

Liczba zgonów w trakcie terapii, które zostały zakwalifikowane jako spowodowane przez zapalenie płuc, wynosiła 13 w grupie flutykazonu propionianu, w porównaniu do 7 w grupie placebo.¹²

Ryzyko złamań kości

Nie stwierdzono znamiennej różnicy w prawdopodobieństwie złamania kości między grupami terapeutycznymi. W przypadku flutykazonu propionianu prawdopodobieństwo złamania wynosiło 5,4%, a w przypadku placebo 5,1%.¹³

Inne badania kliniczne

Badania kliniczne kontrolowane placebo, trwające 6 i 12 miesięcy, wykazały, że regularne stosowanie flutykazonu propionianu w połączeniu z salmeterolem (Seretide) poprawia czynność płuc, zmniejsza uczucie duszności i zapotrzebowanie na leki stosowane do przerywania napadów duszności.¹⁴

Bezpieczeństwo stosowania flutykazonu propionianu podczas ciąży

Ocenę bezpieczeństwa przeprowadzono w oparciu o obserwacyjne, epidemiologiczne, retrospektywne badanie kohortowe wykorzystujące elektroniczną dokumentację medyczną z Wielkiej Brytanii. Badanie miało na celu ocenę ryzyka wystąpienia dużych wad wrodzonych (MCMs – major congenital malformations) po ekspozycji na wziewny flutykazonu propionian lub flutykazonu propionian w skojarzeniu z salmeterolem w pierwszym trymestrze ciąży.¹⁵

W badaniu analizowano kohortę 5362 ciąż narażonych na wziewne kortykosteroidy w pierwszym trymestrze, wśród których zidentyfikowano 131 zdiagnozowanych dużych wad wrodzonych. Na flutykazonu propionian (sam lub w skojarzeniu z salmeterolem) było narażonych 1612 (30%) ciąż, z czego u 42 zdiagnozowano duże wady wrodzone.¹⁶

Wyniki dotyczące bezpieczeństwa w ciąży

• Skorygowany iloraz szans dla wystąpienia dużych wad wrodzonych zdiagnozowanych w okresie jednego roku wynosił 1,1 (95% CI: 0,5-2,3) dla kobiet z astmą umiarkowaną narażonych na ekspozycję na flutykazonu propionian w porównaniu do narażonych na ekspozycję na wziewne kortykosteroidy inne niż flutykazonu propionian¹⁷
• W przypadku kobiet z astmą ciężką, skorygowany iloraz szans wynosił 1,2 (95% CI: 0,7-2,0)¹⁸
• Nie stwierdzono różnic w ryzyku wystąpienia dużych wad wrodzonych po ekspozycji w pierwszym trymestrze ciąży na sam flutykazonu propionian w porównaniu do ekspozycji na flutykazonu propionian w skojarzeniu z salmeterolem¹⁹

Bezwzględne ryzyko wystąpienia dużych wad wrodzonych w całym zakresie ciężkości astmy wynosiło od 2,0 do 2,9 na 100 ciąż narażonych na flutykazonu propionian. Jest to wartość porównywalna z wynikami badań 15 840 ciąż, w czasie których nie stosowano leczenia astmy, gdzie odnotowano 2,8 zdarzeń dużych wad wrodzonych na 100 ciąż.²⁰