Przedawkowanie leku Febrisan Zatoki

Febrisan Zatoki (500 mg paracetamolu + 25 mg kofeiny + 5 mg fenylefryny chlorowodorku) jest złożonym produktem leczniczym, którego przedawkowanie stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta. Objawy przedawkowania mogą wynikać z działania pojedynczej substancji czynnej lub być efektem kumulacji działań wszystkich trzech składników.¹

Przebieg przedawkowania paracetamolu

Najpoważniejsze konsekwencje przedawkowania Febrisanu Zatoki wynikają z zawartości paracetamolu, który w nadmiernych dawkach może prowadzić do hepatotoksyczności. Uszkodzenie wątroby może wystąpić u dorosłych po przyjęciu 150 mg/kg masy ciała lub więcej paracetamolu. W skrajnych przypadkach przedawkowanie może skutkować koniecznością przeszczepu wątroby lub zgonem.²

Charakterystyczny dla przedawkowania paracetamolu jest dwufazowy przebieg zatrucia:

• Faza początkowa (kilka-kilkanaście godzin) – objawy niespecyficzne jak nudności, wymioty, nadmierne pocenie, senność i ogólne osłabienie
• Faza druga (zwykle następnego dnia) – pomimo pozornej poprawy rozwija się uszkodzenie wątroby manifestujące się rozpieraniem w nadbrzuszu, powrotem nudności i żółtaczką

³

W przebiegu ciężkiego zatrucia paracetamolem może dojść do rozwoju ostrej niewydolności nerek i/lub niewydolności wątroby. Niewydolność wątroby może prowadzić do szeregu poważnych powikłań, takich jak: encefalopatia, krwotoki, hipoglikemia, obrzęk mózgu, śpiączka i w konsekwencji zgon. Obserwuje się również zaburzenia czynności serca niezwiązane bezpośrednio z uszkodzeniem wątroby.⁴

Należy też odnotować, że w przypadkach przedawkowania paracetamolu obserwowano przypadki ostrego zapalenia trzustki, które często współwystępuje z zaburzeniami czynności wątroby, w tym z ostrą niewydolnością wątroby i toksycznym uszkodzeniem hepatocytów.⁵

Przedawkowanie fenylefryny

Fenylefryna jako składnik sympatykomimetyczny odpowiada za objawy pobudzenia układu współczulnego, które mogą manifestować się jako:

• Zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego: drżenie, niepokój, bezsenność, bóle głowy, mrowienia w kończynach, halucynacje, drgawki
• Zaburzenia sercowo-naczyniowe: tachykardia, skurcze dodatkowe nadkomorowe, podwyższenie ciśnienia tętniczego

⁶

Paradoksalnie, u niektórych osób fenylefryna może wywołać reakcje odwrotne do typowo spodziewanych:

• Senność zamiast pobudzenia
• Depresja oddechowa
• Zaburzenia rytmu serca
• Niedociśnienie tętnicze
• Zapaść krążeniowa

⁷

Przedawkowanie kofeiny

Ostre zatrucia kofeiną występują stosunkowo rzadko. Objawy przedawkowania kofeiny można podzielić na dwie grupy:

• Objawy o mniejszym nasileniu: bóle brzucha, bezsenność, zwiększona diureza prowadząca do odwodnienia, gorączka
• Objawy poważnego zatrucia: drgawki toniczno-kloniczne, zaburzenia rytmu serca

⁸

Postępowanie w przedawkowaniu

Ze względu na złożony skład leku, postępowanie w przypadku przedawkowania Febrisanu Zatoki wymaga kompleksowego podejścia uwzględniającego działanie wszystkich składników:

W przypadku przedawkowania paracetamolu:

1. Jeżeli od przyjęcia leku nie upłynęła więcej niż 1 godzina, należy sprowokować wymioty (przy jednorazowym przyjęciu 5 g lub więcej paracetamolu)
2. Podać doustnie 60-100 g węgla aktywowanego, najlepiej rozmieszanego z wodą
3. Przeprowadzić oznaczenie stężenia paracetamolu we krwi w celu oceny ciężkości zatrucia
4. W przypadku wysokiego stężenia paracetamolu lub gdy oznaczenie jest niemożliwe, wdrożyć leczenie odtrutkami:
   • Podać 2,5 g metioniny
   • Kontynuować leczenie acetylocysteiną i/lub metioniną (najskuteczniejsze w pierwszych 10-12 godzinach od zatrucia)
5. Hospitalizacja w warunkach oddziału intensywnej terapii

⁹

W przypadku przedawkowania fenylefryny:

1. Wykonanie płukania żołądka
2. W ciężkich zatruciach – monitorowanie podstawowych funkcji życiowych
3. Wspomaganie oddychania i krążenia w razie konieczności

¹⁰

W przypadku przedawkowania kofeiny:

1. Opróżnienie żołądka poprzez wywołanie wymiotów lub wykonanie płukania żołądka
2. Podanie węgla aktywowanego w celu zmniejszenia wchłaniania pozostałej kofeiny

¹¹

Tabela objawów przedawkowania

Wnioski kliniczne

Przedawkowanie Febrisanu Zatoki stanowi złożony problem kliniczny ze względu na wieloskładnikowy charakter preparatu. Najpoważniejsze zagrożenie wynika z hepatotoksyczności paracetamolu, jednak nie należy bagatelizować potencjalnych powikłań związanych z przedawkowaniem pozostałych składników. Podstępny przebieg zatrucia paracetamolem, z pozorną poprawą, po której następuje ujawnienie uszkodzenia wątroby, wymaga szczególnej czujności klinicznej.¹²

Kluczowe znaczenie ma szybka diagnostyka, obejmująca oznaczenie stężenia paracetamolu we krwi oraz wdrożenie odpowiedniego leczenia z wykorzystaniem swoistych odtrutek, przede wszystkim acetylocysteiny i metioniny. Optymalne efekty lecznicze uzyskuje się, jeśli specyficzne leczenie zostanie wdrożone w ciągu pierwszych 10-12 godzin od zatrucia.¹³