Właściwości farmakodynamiczne leku Elmex

Elmex 12,5 mg fluoru/g, dostępny w postaci przezroczystego, jednorodnego, bladożółtego, wodnego żelu, należy do grupy farmakoterapeutycznej środków stosowanych do zapobiegania próchnicy (kod ATC: A01AA30). Produkt zawiera fluorki w postaci trzech związków: aminofluorku Olaflur (30,32 mg/g), aminofluorku Dectaflur (2,87 mg/g) oraz sodu fluorku (22,1 mg/g), co łącznie daje 12,5 mg fluoru w 1 g żelu.¹

Mechanizm działania przeciwpróchniczego

Działanie profilaktyczne i lecznicze fluorków zawartych w żelu Elmex opiera się na trzech podstawowych mechanizmach:²

• zwiększeniu odporności szkliwa na działanie kwasów
• zahamowaniu procesu rozpadu cukrów i produkcji kwasów bakteryjnych, zachodzących przy udziale drobnoustrojów bytujących w płytce nazębnej
• wspomaganiu remineralizacji wczesnych zmian próchnicowych

Unikalne właściwości aminofluorków

W preparacie Elmex szczególnie istotna jest obecność aminofluorków, których kation wzmacnia działanie ochronne przed próchnicą i działanie lecznicze. Związki te charakteryzują się polaryzacją pomiędzy hydrofobową resztą alkilową o długim łańcuchu węglowodorowym a hydrofilową grupą aminową, co nadaje części kationowej aminofluorku właściwości charakterystyczne dla substancji powierzchniowo czynnych.³

Dzięki tym właściwościom aminofluorki zapewniają szereg korzyści farmakodynamicznych:⁴

• Przedłużone działanie – dłuższy czas utrzymywania się fluorków w jamie ustnej, co zwiększa efektywność ochrony przeciwpróchniczej
• Skuteczne nawilżanie koron zębów, zapewniające lepszą dystrybucję substancji aktywnych
• Wysoka zdolność reagowania ze szkliwem zębów, umożliwiająca już po kilku sekundach zachodzenie istotnych reakcji chemicznych, w tym:
  • wbudowywania fluorku w szkliwo zębów (tworzenie stabilnego zapasu fluorków)
  • tworzenia ochronnej warstwy fluorku wapnia na powierzchni szkliwa (tworzenie labilnego zapasu fluorków)
• Wysokie powinowactwo do płytki nazębnej, prowadzące do dłuższego utrzymywania się fluorku w płytce
• Właściwości przeciwbakteryjne, hamujące rozwój patogenów próchnicotwórczych
• Długotrwałe, kilkugodzinne hamowanie bakteryjnego rozpadu cukru na kwasy
• Lepsze przyleganie warstw fluorku do powierzchni szkliwa, skutkujące podwyższoną odpornością na działanie kwasów

Proces remineralizacji wczesnych zmian próchniczych

Leczenie początkowych zmian próchnicowych przez remineralizację już odwapnionych partii szkliwa (próchnica początkowa) zostaje wzmożone dzięki obecności jonów fluorkowych. W obecności fluorków fosfor i wapń są w większym stopniu wbudowywane ponownie ze śliny do częściowo zdemineralizowanego szkliwa. Aminofluorki zawarte w żelu Elmex, utrzymujące się przez dłuższy czas na powierzchni szkliwa, wyjątkowo skutecznie wspomagają ten proces.⁵

Dla profilaktyki próchnicy i wspomagania leczenia próchnicy początkowej kluczowe znaczenie ma tworzenie na powierzchniach szkliwa bogatych we fluorki warstw, charakteryzujących się dobrą przyczepnością przy zachowaniu odpowiedniej labilności. Takie warstwy uwalniają jony fluorków przez tygodnie czy miesiące w stężeniach porównywalnych do tych, jakie występują po spożyciu fluorowanej wody pitnej.⁶

Działanie na zębinę i znoszenie nadwrażliwości

Żel Elmex wykazuje również działanie na odsłoniętą zębinę, tworząc na jej powierzchni warstwy fluorku wapnia, które powodują zakrycie lub zobliterowanie otwartych ujść kanalików zębinowych. Mechanizm ten przerywa przewodnictwo zewnętrznych bodźców bólowych z jamy ustnej do miazgi zęba, powodując odczulenie nadwrażliwych szyjek zębowych. Należy jednak pamiętać, że działanie uśmierzające ból nie jest trwałe i w razie potrzeby odczulanie należy powtórzyć.⁷