Wpływ lewotyroksyny na płodność, ciążę i laktację – informacje kliniczne dla lekarzy

Lewotyroksyna sodowa (substancja czynna preparatu Eferox) jest hormonem tarczycy stosowanym w leczeniu chorób związanych z niedoczynnością tego gruczołu. Właściwe stosowanie leku u kobiet w wieku reprodukcyjnym, ciężarnych oraz karmiących piersią wymaga szczególnej uwagi z powodu zmian fizjologicznych zachodzących w organizmie oraz potencjalnego wpływu na rozwijający się płód i noworodka. Poniżej przedstawiono kluczowe informacje niezbędne do prowadzenia bezpiecznej farmakoterapii w tych grupach pacjentek.¹

Stosowanie lewotyroksyny w okresie ciąży

Kontynuacja leczenia lewotyroksyną w czasie ciąży jest bezwzględnie konieczna. W tym okresie nie należy przerywać terapii, ponieważ zarówno nieleczona niedoczynność tarczycy, jak i nadczynność mogą mieć niekorzystny wpływ na stan płodu i przebieg ciąży. Badania kliniczne nie wykazały działania teratogennego ani toksycznego na płód ludzki przy stosowaniu lewotyroksyny w zalecanych dawkach terapeutycznych.²

Należy pamiętać, że zapotrzebowanie na lewotyroksynę może wzrosnąć w okresie ciąży. Jest to związane z fizjologicznym zwiększeniem stężenia estrogenów, które wpływają na metabolizm hormonów tarczycy.³

Monitorowanie funkcji tarczycy w ciąży

U kobiet ciężarnych przyjmujących lewotyroksynę konieczne jest regularne monitorowanie funkcji tarczycy poprzez kontrolę stężenia tyreotropiny (TSH) w surowicy krwi. Zwiększone stężenie TSH może wystąpić już w 4. tygodniu ciąży, dlatego zaleca się kontrolę tego parametru w każdym trymestrze ciąży.⁴

Celem monitorowania jest upewnienie się, że stężenie TSH mieści się w referencyjnym zakresie specyficznym dla każdego trymestru ciąży. W przypadku stwierdzenia podwyższonego stężenia TSH należy odpowiednio zwiększyć dawkę lewotyroksyny.⁵

Postępowanie po porodzie

Po porodzie należy natychmiast przywrócić dawkowanie lewotyroksyny stosowane przed ciążą. Jest to uzasadnione tym, że stężenie TSH po porodzie wraca do wartości porównywalnych ze stanem sprzed ciąży. Zazwyczaj stężenie TSH w surowicy powinno normalizować się w okresie 6-8 tygodni po porodzie.⁶

Ryzyko związane z nieprawidłowym dawkowaniem

Stosowanie nadmiernie dużych dawek lewotyroksyny w czasie ciąży może mieć negatywny wpływ na rozwój płodu, a także na rozwój dziecka po urodzeniu. Z tego powodu konieczne jest precyzyjne dostosowanie dawkowania i regularne monitorowanie funkcji tarczycy.⁷

Przeciwwskazania do leczenia skojarzonego

W okresie ciąży przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie lewotyroksyny z lekami przeciwtarczycowymi jako terapii wspomagającej w leczeniu nadczynności tarczycy. Takie leczenie skojarzone może spowodować konieczność zastosowania większych dawek leków przeciwtarczycowych, które przenikają przez łożysko i mogą indukować niedoczynność tarczycy u niemowlęcia.⁸

Podczas ciąży nie należy przeprowadzać testów supresyjnych.⁹

Stosowanie lewotyroksyny w okresie karmienia piersią

Leczenie lewotyroksyną powinno być kontynuowane również w okresie karmienia piersią. Lewotyroksyna przenika do mleka kobiecego, jednak stężenia osiągane przy zalecanych dawkach terapeutycznych są zbyt niskie, aby spowodować rozwój nadczynności tarczycy lub supresję wydzielania TSH u niemowlęcia.¹⁰

Należy jednak zaznaczyć, że obecność lewotyroksyny w mleku matki może mieć wpływ na wyniki badań przesiewowych w kierunku niedoczynności tarczycy u noworodka. W związku z tym, w przypadku występowania nieprawidłowych wyników badań, należy uwzględnić ten fakt w diagnostyce różnicowej.¹¹

Podobnie jak w przypadku ciąży, w okresie karmienia piersią również nie wolno przeprowadzać testów supresyjnych.¹²

Kluczowe zalecenia dla lekarzy prowadzących pacjentki w ciąży i podczas laktacji

• Regularne monitorowanie stężenia TSH podczas każdego trymestru ciąży celem weryfikacji, czy mieści się ono w zakresie referencyjnym dla danego okresu ciąży
• Dostosowanie dawki lewotyroksyny w przypadku podwyższenia stężenia TSH
• Powrót do dawkowania sprzed ciąży natychmiast po porodzie
• Unikanie testów supresyjnych zarówno w okresie ciąży, jak i podczas karmienia piersią
• Kontynuacja leczenia podczas karmienia piersią z uwzględnieniem faktu, że lewotyroksyna przenika do mleka matki, ale w stężeniach nie zagrażających dziecku
• Przeciwwskazanie do leczenia skojarzonego lekami przeciwtarczycowymi i lewotyroksyną w okresie ciąży